Java Post

Orang pendek

Het was pas in 1914, na het beëindigen van de Atjeh-oorlog, dat Nederlands-Indië zijn definitieve grenzen kreeg. Toeval of niet, deze militaire overwinning bood ruimte aan het exploreren van het Sumatraanse achterland juist in een periode waarin de natuurwetenschappen hoogtijdagen beleefden. De koele logica van de wetenschap zou een antwoord moeten geven op alle vragen die uit het onherbergzame achterland van dit reusachtige eiland zouden opdoemen. Eén van die vragen had te maken met de waarneming van een onbekend wezen, de ‘orang pendek’. Was het een mens? Een aap? Een prehistorisch monster? En voor alles: bestond het wel? Men stond voor raadsels.

Door Bert Immerzeel

Niemand weet precies wanneer, maar volgens de overlevering werden zelfs al in de tijd van Marco Polo op Sumatra waarnemingen verricht van een onbekend op een mensaap of aapmens gelijkend wezen. De ontdekkingsreiziger zou het verhaal hebben afgedaan als een verzinsel, gevoed door oplichters en fantasten.
In de moderne geschiedschrijving duikt het wezen op zo rond het begin van de vorige eeuw. Nederlandse kolonisten maken dan melding van uitspraken van lokale bewoners, waarin sprake is van ontmoetingen met een op een aap gelijkend wezen dat vreemd genoeg ook iets weg heeft van een mens. Belangrijkste constatering is wel dat het dier – meestal zo rond de 1 à 1.20 meter lang – op twee poten loopt, behaard is, en op de grond leeft. Ook zou zijn kop nogal menselijke trekken vertonen. Het heeft geen staart.
De meeste waarnemingen komen van Midden-Sumatra, maar ze zijn ook afkomstig van andere delen van het eiland. Alhoewel meestal sprake van een orang pendek (kort mens), worden ook andere namen gebruikt: sedapa of orang letjo. Het wezen leeft van jonge groenten, vruchten, zoetwaterschelpen, slangen en wormen. Soms doet het zich te goed aan suikerriet en pisang uit de tuinen der bevolking.   Lees verder →