´En uw man was nog wel officier!´

Het verhaal van Kenpeitai-spionne nr. 30: Wilhelmina van Kooten

Wilhelmina van Kooten

Op 28 november 1946 meldde Het Dagblad in Batavia dat een beruchte Kenpeitai-informante was gearresteerd. Het betrof Wilhelmina van Kooten, ook wel bekend als “spionne nummer 30”. Zij werd beschuldigd van het feit dat door haar activiteiten tenminste 15 personen zouden zijn overleden, “onder wie de heer Gerritsen, de oude heer Van Polanen Petel, de jonge Hoetjer en kapitein De Lange”, terwijl honderden loyale Bandoengers door haar toedoen in de handen waren gevallen van de Kenpeitai of P.I.D. en op onmenselijke wijze waren mishandeld. De reikwijdte van haar activiteiten was nog niet geheel bekend, reden waarom het blad enkele dagen later een beroep deed op het publiek: “Degenen, die nadere bijzonderheden weten over de verrichtingen van deze dame, wordt verzocht zich in verbinding te willen stellen met het parket van den auditeur-militair, Molenvliet West 15 alhier.” Het nader onderzoek kon beginnen.  Lees verder

Geplaatst in 9. Java Post | 6 reacties

Het litteken van een scheermes

SS’ers in Nederlandse dienst tijdens de politionele acties

Nederlandse oud-SS-soldaten zijn na de Tweede Wereldoorlog ‘ter rehabilitatie’ opgenomen in de Koninklijke Landmacht. Uit archiefonderzoek blijkt dat de militaire vaardigheden van deze politieke delinquenten mede de doorslag gaven voor hun opmerkelijke reclassering. De bijdrage van de Duitslandwerkers aan het herstel van ons koloniale gezag.

Militaire oefening op Java, 1946

Door Chris van Esterik

Toen Soekarno op 17 augustus de Republiek Indonesië uitriep, zagen de meeste Nederlandse politici in hem niet anders dan een rabiate volksmenner die, onder de hoede van de Japanse bezetter, wilde proberen om de zachtaardige bevolking van Indonesië op te zwepen tegen de gerechtvaardigde terugkeer van het zo welmenende Nederlandse gezag. De vier jaar durende strijd tot de onafhankelijkheid van Indonesië in 1949 zou weinig invloed hebben op deze bekrompen visie. De progressief klinkende inhoud van Soekarno’s redevoeringen gaven hem zo mogelijk nog demonischer afmetingen: een marionet van Japan en tegelijk een heimelijke knecht van Moskou; in ieder opzicht dus door en door fout. Alleen al uit onbaatzuchtigheid leek de Nederlandse regering gedwongen om met haar leger Indonesië van deze Beëlzebub en zijn trawanten te verlossen. Als we de bioscoopjournaals uit die tijd mogen geloven dan haalden de Indonesiërs de Nederlandse soldaten net zo enthousiast en opgelucht in als wij de Canadezen in 1945. De geschiedschrijving over het optreden van Nederland in Indonesië heeft inmiddels van dit idyllische beeld weinig of niets meer heel gelaten. Een extra macaber trekje van de geschiedenis is dat het Nederlandse leger in Indonesië soldaten bevatte, die nog maar even tevoren hun leven op het spel hadden gezet ter verdediging van het rijk van Adolf Hitler.

Lees verder

Geplaatst in 9. Java Post | 12 reacties

´Een merkwaardig geval van hulpverlening´

Verraad van in Tjideng geïnterneerde vrouwen voor Amsterdams gerechtshof 

“Het was een merkwaardig geval van hulpverlening aan de vijand, dat het Amsterdams bijzonder gerechtshof zaterdag te behandelen kreeg; merkwaardig, omdat het ditmaal geen hulpverlening betrof aan de Duitsers, maar aan de Japannezen; en omdat het een der gelukkig zeer zeldzame gevallen was, die zich van die aard in de tropen hebben voorgedaan.” 

Paleis van Justitie, Amsterdam

Aldus de openingszin van een artikel in het Algemeen Handelsblad van 22 december 1947. Het ´merkwaardige geval van hulpverlening´ betrof de in 1899 te Salatiga uit Nederlandse ouders geboren Hermina Aleida Rouffaer-Kollewijn. Zij was naar Nederland gerepatrieerd, maar werd nadien in verband met gerezen verdenkingen gearresteerd en opgesloten in het N.S.B.-kamp ´De Roskam´ in Weesp.  Lees verder

Geplaatst in 9. Java Post | 8 reacties

Weest is weest

Geschiedenis, zo leert de volksmond, is dat wat geweest is, dat wat was. “Weest is weest”, zeiden ze vroeger in Noord-Holland. En alsof dat nog niet duidelijk genoeg was, voegden ze daar soms aan toe: “Beurd is beurd, en daan is daan.” En leverden zo een bijdrage aan het gesprek in de gedaante van een frisse polderlucht, met ruimte voor de toekomst.

Een frisse polderlucht

Maar zo simpel ligt het natuurlijk niet. Zelfs die Noord-Hollanders, of het nu bollenboeren waren of bloemkoolbouwers, kenden de waarheid. Alleen, hoe ga je daarmee om? Als stugge praters van nature verkochten ze hun waarheden in pakkende one liners die bij hun imago pasten, en hielden hun werkelijke kennis van de waarheid binnensmonds.

Geschiedenis telt, altijd. De vraag is alleen wat je er mee doet, hoe je er mee omgaat.

Hoe ik Indië terugvond

In 1975 schreef Lilian Ducelle in Tong Tong, naar aanleiding van een verfilming van een verhaal van Johan Fabricius: “Met Fabricius zal misschien de laatste verteller van Indische verhalen uitsterven. Iets om een traan bij te laten, vind ik, want daarna is het voorgoed gedaan met de eenvoudige, gemoedelijke, romantische gebeurtenissen uit ons vroegere leven. Daarna krijgen we alleen te maken met verhalen van geweld, seks en koloniale verdachtmakingen, alsof dat niet allemaal stomvervelend gaat worden op den duur.”

Fabricius, schrijver van De scheepsjongens van Bontekoe, en Hoe ik Indië terugvond, overleed in 1981.

Hoe ik Indië terugvond

Ducelle had gelijk, zij het dat over Indië en seks weinig is geschreven. Toen ze dit schreef verkeerde Nederland echter in de periode van seksuele revolutie, een tijd waarin in ieder dorp, hoe klein ook, een seksshop werd geopend. Die revolutie bleek uiteindelijk van voorbijgaande aard. De verhalen van geweld en koloniale verdachtmakingen zijn echter gebleven. Zó zeer, dat de laatste jaren bijna niets anders in de media verschijnt of het heeft te maken met dat geweld en die koloniale verdachtmakingen.  En de reacties? Nogal zuur.  Lees verder

Geplaatst in 9. Java Post | 38 reacties

Beyond the Bungalow

Java Post ontving de volgende oproep van dr. Britta Schilling en Anne Marijn Damstra van de Faculteit Geschiedenis van de Universiteit van Utrecht. Zij doen onderzoek naar het alledaagse koloniale leven.

Woning in Nederlandsch-Indië. Jaar en locatie onbekend. Herkomst: Tropenmuseum/collectie FZF/888/17.

Hierbij vragen wij de lezers van de Java Post om deel te nemen aan ons historisch onderzoeksproject, Beyond the Bungalow, waarin de geschiedenis van het alledaagse koloniale leven wordt onderzocht aan de hand van koloniale huizen in voormalige Europese koloniën. Wij geloven dat uw ervaringen en expertise over het voormalige Nederlands-Indië erg waardevol voor ons onderzoek zullen zijn.  Lees verder

Geplaatst in 9. Java Post | 4 reacties

´Vergoeding voor slachtoffers van jappenkamp´

Den Haag wil ook slachtoffers van de jappenkampen compenseren. Burgemeester Pauline Krikke bekijkt na schadevergoedingen voor Haagse Joden ook rechtsherstel voor stadsgenoten die na terugkeer uit Nederlands-Indië achterstallige belastingen moesten betalen.

Door Niels Klaassen

Volgens schattingen uit de politiek gaat het om tientallen Hagenaars die tijdens de Tweede Wereldoorlog in een Japans interneringskamp hebben gezeten en bij terugkeer in de stad alsnog aangeslagen werden voor straatgeld en erfpacht. “Dit gaat om een vergeten groep”, zegt PvdE-politicus Arnoud van Doorn.

In Den Haag werden tijdens de oorlog 1754 woningen totaal verwoest en 4324 woningen door de bevolking zwaar beschadigd om aan brandhout te komen. Vernielde huizen aan de Turfmarkt.
Foto: H.A.W. Douwes, Haags Gemeenteacrchief.

Burgemeester Pauline Krikke belooft om de groep slachtoffers uit Nederlands-Indië mee te nemen bij de uitwerking van het rechtsherstel voor Haagse Joden. “Ik ga met de Indische organisaties in overleg om te kijken wat er boven tafel komt.”  Lees verder

Geplaatst in 9. Java Post | 24 reacties

Een bloedbad in Goenoeng Simping

Door Marc Lohnstein

Op 1 augustus 1949, negen dagen voor de wapenstilstand tussen Nederland en de Republiek Indonesië, werd te Tjilatjap (thans Cilacap) een Nederlandse militaire patrouille uitgestuurd. De patrouille eindigde in een tragedie door gebrekkige inlichtingen, een onduidelijke opdracht en tactische fouten bij de uitvoering. Daarbij kwamen 26 Indonesische mannen, vrouwen en kinderen om het leven en raakten 33 gewond. Aan Nederlandse zijde viel geen enkel slachtoffer. Het gebeuren en de nasleep worden beschreven in de Excessennota uit 1969 en door Rémy Limpach in zijn boek De brandende kampongs van Generaal Spoor.

Gunungsimping (foto: Soga Soegiarto)

Museum Bronbeek beschikt over een afschrift van het politie-onderzoek naar de fatale schietpartij. Dit onderzoek bestaat uit de processen-verbaal van het Korps Militaire Politie (KMP), de Gewestelijke Recherche van de Daerah Politie en medische rapporten. Helaas ontbreken de 5 foto’s en het patrouilleverslag. Wat zeggen deze documenten over wat zich precies in Goenoeng Simping of Gunung Simping bij Tjilatjap heeft afgespeeld?  Lees verder

Geplaatst in 9. Java Post | 12 reacties