Java Post

70 Jaar Politionele Acties

Deze week zeventig jaar geleden startte Nederland met de Eerste Politionele actie, een poging om de Indonesische republiek met geweld te vernietigen. Onderhandelingen over een vreedzame overgang waren vooral mislukt door de Nederlandse onderschatting van de aanhang van de nationalisten, blijkt uit de memoires van Wim Wertheim en Hetty Wertheim-Gijse Weenink.

Door Anne-Ruth Wertheim

15 augustus 1945
Niet kunnen slapen. Ik besef nu dat honger gek kan maken. Midden in de nacht komt Saar op onze kollong (brits) en zegt ‘’t is vrede!’ ‘Toe, schei uit’, we kennen die praatjes nu wel.

17 augustus 1945
Ineens van alles dubbele porties. Ongelooflijk! Er hangt wat in de lucht. ‘s Avonds ontzaglijk veel lawaai buiten het kamp. Of er kermis is. En telkens harde stemmen door de loudspeakers. Wat zou dat zijn? ‘Och, het is een inlands feest’, zeggen mijn kampgenoten. Nee, inlandse feesten zijn over het algemeen naar ons idee juist erg stil. Ik wil horen wat er gezegd wordt. Ben ’s avonds naar het gedèk (de omheining) gegaan en heb lang staan luisteren, maar het was toch te ver, ik kon het niet verstaan. Maar dat er iets bijzonders aan de gang is, geloof ik vast. Lees verder →

Op het vliegveld Lelystad Airport heeft een watervliegtuig van themapark Aviodrome een noodlanding gemaakt. Het historische vliegtuig was gebruikt bij de Indië-herdenking in Den Haag en tijdens de terugvlucht bleek dat het landingsgestel in de neus niet meer werkte.

Het historische vliegtuig de Catalina (PH-PBY) heeft een succesvolle noodlanding gemaakt op haar thuisbasis Lelystad Airport.

Even na 14:00 uur meldde de bemanning dat het landingsgestel weigerde en dat er een noodlanding gemaakt moest worden. Daarop rukte de brandweer in Lelystad met groot materieel uit om in geval van nood te kunnen ingrijpen. Rond 14:30 uur zette de piloot van noodlanding in met het 76 jaar oude toestel. Eerst landde hij op zijn wielen om later af te remmen op zijn neus. Lees verder →

Bij het Indisch Monument in Den Haag worden vandaag de slachtoffers herdacht van de Japanse bezetting in Nederlands-Indië tijdens de Tweede Wereldoorlog. Met de capitulatie van Japan op 15 augustus 1945 kwam er een einde aan de oorlog in Zuidoost-Azië en daarmee aan de Tweede Wereldoorlog.

De NOS doet rechtstreeks verslag van de Indië-herdenking op NPO 1, vanaf 12.15 uur. Oud-politica Andrée van Es houdt een voordracht tijdens de bijeenkomst en er is een optreden van Wouter Hamel. Beiden hebben een Indische achtergrond. Verder is er muziek van de Residentie Bach Ensembles.

In de avond blikt presentator Rob Trip met gasten terug op de herdenking. Die uitzending is van 19.15-19.45 uur op NPO 2.

In de uitzending is er een terugblik op de inval van Japan in Nederlands-Indië, dit jaar 75 jaar geleden. Volgens directeur Pauljac Verhoeven van museum Bronbeek is het opmerkelijk dat er zo weinig bekend is over de bloedige oorlog die het Koninklijk Nederlands-Indische leger (KNIL) voerde tegen de Japanners.  Lees verder →

Nog altijd maakt de Indonesische dekolonisatieoorlog geen volwaardig deel uit van ons publieke historische bewustzijn. De afwezigheid van Indonesische doden in onze herinneringscultuur maakt dat pijnlijk duidelijk. Een recente telling komt uit op 97.421 slachtoffers – naar waarschijnlijkheid een ondergrens.

Door Christiaan Harinck, Nico van Horn en Bart Luttikhuis

Zeventig jaar geleden begon de zogenaamde Eerste Politionele Actie, een grootschalige militaire operatie om de Republiek Indonesië weer aan de onderhandelingstafel van de dekolonisatie te krijgen – op Nederlandse voorwaarden welteverstaan. In Indonesië wordt de strijd die van 21 juli tot 5 augustus 1947 duurde minder eufemistisch de ‘Agresi Militer Belanda I’ genoemd – de Eerste Nederlandse Militaire Agressie. De benamingen tonen een onverenigbaar verschil van perspectief: volgens Nederland was de actie een interne aangelegenheid, volgens de Indonesische Republiek was het een buitenlandse invasie.  Lees verder →

De laatste tijd wordt in de media regelmatig gesproken over de rol van monumenten, en vooral over hun houdbaarheid. Mogen we ze later vernielen, omdat ze iets vertegenwoordigen wat niet (meer) van ‘ons’ is? Voorzichtigheid is geboden, zoals blijkt uit de gebeurtenissen in Malang, kort na de oorlog.

In 1945, na het vertrek van de Japanners, viel Malang buiten het key area bereik van de Britten. Indo-Europeanen van heel Oost-Java werden hier verzameld in het opvangkamp De Wijk. Malang was heel even de ‘hoofdstad’ van de nieuwe staat in wording, – reden genoeg voor de Indonesiërs voor de oprichting van een tugu of monumen nasional op misschien wel het mooiste plein van de stad, Aloon-aloon Bunder. Eind 1946 werd het monument opgeleverd: een zuil bestaande uit zes bambu runcing bijeengehouden door een ring, waarop reliëfs van Soekarno en Hatta. In een omringende vijver waren rode en witte leliën bedacht. De locatie, tegenover het stadhuis, was ideaal. Een rond monument in het midden van een rond plein: méér symboliek en harmonie was nauwelijks denkbaar.  Lees verder →

Sedert mei 1918 kende Indië een vertegenwoordigend lichaam, dat aan alle onderdanen gelegenheid gaf tot medewerking aan de behartiging van ´s Lands belangen: de Volksraad. Jan Somers legt uit welke waarde aan dit lichaam moet worden gehecht.

Door Jan Somers

Misschien was het wel het eerste document met betrekking tot de Volksraad: een brief van 16 april 1891, van gouverneur-generaal Pijnacker Hordijk aan minister van koloniën Mackay, waarin de eerste pleitte voor ge­meentelijke instellingen ‘op den voet der Nederlandsche’, alsmede de instelling van een koloniale raad.

Het zou lang duren voordat het zo ver zou komen. De minister ´antwoordde´ pas op 15 december 1904 aan gouverneur-generaal Van Heutsz: “Op den duur kan mijns inziens de geheel afhankelijke positie waarin Indië verkeert niet behouden blijven (…) Ik beschouw dus het volledig opmaken van de Begrooting daar te lande, mede als een middel tot financieele zelfstandigheid van Indië.”  Lees verder →

Het sociale werk van Anna Cornelia de Jonge barones van Wassenaer

“Als op een schitterende najaarsdag de grote bus van Zutphen naar Voorst ons afzet, staan wij voor een prachtige beukenlaan in goudgele najaarstooi. Het is al goud en geel en rood en groen waar de zonnestralen doorspelen. In de strakblauwe lucht zeilen witte wolkengevaarten boven uitgestrekte bossen en velden, omzoomd door laag hakhout. Ter weerszijden biedt de laan uitzicht op bouw- en weiland. Hier en daar wat grazend vee, en op de achtergrond het fijne silhouet van een grijs kerkje. Dat is Holland, dat is Holland op zijn mooist.

Genietend langzaam lopen wij de schier eindeloze oprijlaan door tot aan een hoge massieve met klimop begroeide poort, die toegang geeft tot de bloementuin, die het grote witte huis omringt. Wij zijn aangekomen bij De Beele, het buiten waar onze vorige gouverneur-generaal en mevrouw De Jonge na hun terugkeer in het vaderland wonen.”  Lees verder →

Weduwen en rechthebbenden van voormalige soldaten van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL) bereiden een terugbetalingsclaim voor van het wachtgeld dat zij sinds 1950 tegoed zouden hebben.

Door ANP/Christiaan Doolaard

Het inschepingsbevel voor de KNIL-militairen is volgens hen nooit ingetrokken en daarom heeft de Nederlandse overheid de verplichting het achterstallige wachtgeld in de vorm van een pensioen uit te keren. Het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL) was het Nederlandse koloniale leger dat heeft bestaan van 1830 tot 1950.

Woordvoerder Leo Reawaruw maakte de claim vandaag bekend op een bijeenkomst van de groep ‘Molukkers bij de krijgsmacht’ op het landgoed Bronbeek in Arnhem. Reawaruw kondigde als voorzitter van de actiegroep Maluku4Maluku ook aan dat de groep op 18 augustus een gesprek voert met de Inspecteur-Generaal der Krijgsmacht (IGK), generaal-majoor Hans van Griensven.  Lees verder →

Voor het eerst wordt een getuige in de Indonesië-zaken via Skype in de rechtszaal gehoord. De 89-jarige Yaseman vertelt hoe hij destijds werd gemarteld.

Door Nienke Toren

De hand van de 89-jarige man gaat omhoog naar zijn schedel. De kleinzoon die naast hem zit, helpt hem zijn zwarte songkok, een Indonesisch petje, af te doen. Daar op die plek, ter hoogte van zijn kruin, zit een deuk, wijst hij aan.

‘Meneer Yaseman heeft iets meer haar dan op de foto’s, zie ik’, zegt de rechter in de Haagse rechtbank een beetje verbaasd. De videocamera zoomt in. ‘Een Hollander heeft mij hier op mijn hoofd met een stuk hout geslagen’, maakt Yaseman duidelijk.  Lees verder →

De rechtbank in Den Haag hoort vandaag een 90-jarige Indonesiër die zegt dat hij in 1947 is gemarteld door Nederlandse militairen in het voormalig Nederlands-Indië. Hij eist 50.000 euro schadevergoeding van de staat.

De man, Yasman genaamd, is zelf niet aanwezig in Den Haag. Het verhoor verloopt via een Skypeverbinding met een rechtbank op Java. De zaak is aanhangig gemaakt door de Stichting Nederlandse Ereschulden.

Het is de eerste keer dat een Indonesiër de Nederlandse staat aanklaagt voor marteling in voormalig Nederlands-Indië. De staat heeft al eerder schadevergoedingen betaald voor executies en verkrachtingen tijdens het Nederlandse militaire optreden daar, maar dus (nog) niet voor marteling. Dat maakt de zaak belangwekkend, zegt advocaat Liesbeth Zegveld die Yasman verdedigt.  Lees verder →