Slachtoffer zelfverbranding overleden

Geplaatst op 10 mei 2012 door buitenzorg

Vandaag is bekend gemaakt dat de man die zich afgelopen vrijdag voor de ambassade in Jakarta in brand stak, de heer Albert J.C. Ekelmans, aan zijn verwondingen is overleden. Gelet op de bijzondere omstandigheden mogen we hopen dat van de kant van het Ministerie van Buitenlandse Zaken nog een onderzoek plaats zal vinden naar de toedracht van het gebeurde, waarbij zowel wordt gekeken naar de redenen van het slachtoffer om niet te voldoen aan de bestaande vereisten, alswel naar de wijze waarop die vereisten worden toegepast. Hopelijk zal dit een soortgelijk drama in de toekomst helpen voorkomen.

Geplaatst in 5. Indonesia | Tags: , , , , | 16 reacties

Motief voor een zelfverbranding

Geplaatst op 9 mei 2012 door buitenzorg

Albert Ekelmans

Een week geleden, op 4 mei 2012, liep om 14.15 uur een Nederlandse man van 69 jaar oud over de straat die hem scheidde van de Nederlandse ambassade in Jakarta. Hij droeg een tasje met daarin, naar later bleek, enkele plastic flessen met benzine, een mobiele telefoon, een verlopen paspoort en een paraplu. Niemand schijnt het goed te hebben gezien, maar enkele ogenblikken later had hij de flessen over zijn kleding leeggegoten en zich zelf met een aansteker in brand gestoken. Na een paar  passen viel hij brandend neer aan de rand van de weg. Toegesnelde bewakers van de ambassade konden het vuur doven, maar de man bleek op dat moment al zware brandwonden te hebben opgelopen. Voor zover bekend ligt hij nu – nog buiten bewustzijn – in het Pertamina ziekenhuis in Kebayoran.

De lokale politie meldde aan de media dat het ging om een zekere “Albert Johannis Cornelis”. Uit de in de Indonesische media geplaatste foto van het gehavende paspoort weten we echter dat het gaat om de heer Albert J.C. Ekelmans. Een dag later meldde de Nederlandse NOS ons dat het een wanhoopsdaad was geweest. Omdat Ekelmans geen vast adres had in Indonesië, weigerde de Sociale Verzekeringsbank zijn AOW en pensioen uit te betalen. Naar het schijnt had het slachtoffer de afgelopen maanden wanhopige brieven gestuurd aan de pers, aan premier Rutte, aan minister Rosenthal, kamervoorzitter Verbeet en de Nationale Ombudsman, en daarin om hulp gesmeekt. Hij zou samen met zijn vrouw en kinderen op straat wonen, en gedreigd hebben zelfmoord te plegen. De ambassade werd in al deze brieven als schuldige aangewezen.   Lees verder →

Geplaatst in 5. Indonesia | Tags: , , , | 36 reacties

Licht in de duisternis

Geplaatst op 7 mei 2012 door buitenzorg

De geschiedenis van vuurtoren ‘Zwaantjesdroogte’

De foto van vuurtoren Zwaantjesdroogte met op de achtergrond het stoomschip de Orion vind ik een van de mooiste foto’s van Nederlands-Indië. We zien hier een tropische, bijna windstille dag in Straat Madoera. Het schip ligt zo te zien voor anker om enkele mannen van boord te laten gaan voor een bezoek aan de vuurtoren. Misschien – ik geef het toe – laat ik me in mijn oordeel te veel leiden door die prachtige naam Zwaantjesdroogte: het klinkt bijna poetisch, alsof er geen schoner plaats denkbaar is dan deze. Natuurlijk, net als alle andere plaatsen, heeft  echter ook dit stukje Nederlands-Indië zo zijn eigen geschiedenis.

Zwaantjesdroogte en stoomschip Orion (1903)

Gietijzer

In ‘Geschiedenis van de techniek’, onder redactie van H.W. Lintsen, lezen we van het eerste gebruik van gietijzer in Nederland: “De mogelijkheden om een sterke en toch open, lichte constructie te maken, waren benut in het Apenhuis van Artis (1852) en in de veranda van het landgoed Bronbeek bij Arnhem, een creatie van Rose (1855). Beduidend robuuster was de geheel gietijzeren vuurtoren die de Marine in 1856 had laten bouwen in Renesse. Daarbij hadden bouwkundigen van het loodswezen de recente Engelse voorbeelden nagevolgd, die zij op hun dienstreizen hadden leren kennen. Een eerste, met tekeningen uitgewerkt voorstel van een Nederlander om een ijzeren vuurtoren op te richten, was overigens al in 1849 gelanceerd, maar nooit uitgevoerd. Na de toren van Renesse volgde in 1862 een soortgelijk kustlicht in Ouddorp, en tussen 1856 en 1899 zouden Nederlandse gieterijen 11 grote gietijzeren vuurtorens langs de Nederlandse kust plaatsen – daarnaast bestelde de overheid nog 22 ijzeren torens voor Oost-Indië.”

Maar liefst 22 vuurtorens werden dus in de tweede helft van de 19e eeuw in Nederland gefabriceerd en daarna in losse delen naar Nederlands-Indië vervoerd. We spreken hier van een typisch voorbeeld van geïmporteerde technologie. Ter plaatse werden de vuurtorens als een bouwpakket in elkaar gezet, onder toezicht van een uit Nederland meegereisde monteur. Eén van deze torens was die van de Zwaantjesdroogte, een rif in Straat Madoera (07º28.0´S, 113º7.0´E).   Lees verder →

Geplaatst in 1. Het vooroorlogse Nederlands-Indië | Tags: , , , , , , , , | 19 reacties

Sporen van Aletta leiden naar Kartini

Geplaatst op 5 mei 2012 door buitenzorg

Door Dineke Stam

Kartini met haar zusters en Hilde de Booy-Boissevain in Buitenzorg

In de indrukwekkende botanische tuin Bogor-Buitenzorg zitten we even op een bankje en denk ik aan die foto van Kartini, Roekmini en Sardinah met Hilde de Booy-Boissevain. Misschien was het wel hetzelfde plekje! De tocht in de voetsporen van Jacobs en Catt leidt naar historische sporen van Indonesische historische vrouwen, die veelal ook nationale heldinnen zijn. Die zijn in Nederland niet zo bekend. Het schilderij uit de collectie van Cisca Pattipilohy toont er zes, het spoor van drie vrouwen zoeken we op.

De eerste is natuurlijk Kartini en het spoor is meer immaterieel dan materieel. Jaarlijks is Hari Kartini, Kartinidag een nationale feestdag in Indonesië. Alle vrouwen dragen hun mooiste kabaja en in ieder geval één kledingstuk van batik, schoolkinderen zingen het Kartinilied en doen spelletjes en wedstrijden, waar het bijvoorbeeld erom gaat wie het mooiste handwerk, gerecht of batik heeft gemaakt. Dit jaar congresseren op deze dag zo’n vierhonderd vrouwelijke wetgevers over het thema Politieke Rechten in het Ritz Carlton hotel in Jakarta. ‘s Morgens komen twee van de afgevaardigden naar de viering van Kartinidag in het Erasmushuis. APIK, de vrouwenorganisatie die juridische bescherming en ondersteuning biedt, heeft de ontmoeting-bijeenkomst in het Erasmushuis georganiseerd, in overleg met Nursyabani Katjasunkaja (voormalig parlementslid, nu woonachtig in Den Haag) en ondergetekende vanuit Nederland. Onderdeel van ons programma is het zingen van het Kartinilied met alle aanwezigen. Mede Aletta – reiziger Alice van Gorp heeft dit van te voren precies ingestudeerd, naar aanleiding van de aftrap van de reis in Den Haag. Tevoren was over dit programma-onderdeel discussie over met mensen van het Erasmushuis. ‘Kartinidag is een feest van de Indonesiërs, is het wel gepast dat wij als Nederlanders daar zo’n lied komen zingen’, vroeg men zich af. Dat was gepast vonden wij, want zij is als feministe, ook ‘ons’ erfgoed van de internationale vrouwenbeweging waar wij nu door actieve hedendaagse Indonesische feministen mee in aanraking zijn gekomen. Het werd een prachtig moment op de bijeenkomst, waar oude, jonge, Indonesische en Nederlandse vrouwen en mannen gezamenlijk het lied aanheffen. Toe-eigening, het je eigen maken van gemeenschappelijk erfgoed valt vaak in goede aarde.  Lees verder →

Geplaatst in 1. Het vooroorlogse Nederlands-Indië | Tags: , , , | 16 reacties

Onder de vlag van het Rode Kruis

Geplaatst op 2 mei 2012 door buitenzorg

Door Jan Somers

Dislocatie Britten in Soerabaja

Na terugkeer van evacuatie naar Batavia begon ik in Soerabaja als corveeër voor het Rode Kruis met huis voor huis lijken zoeken. Dat werk was niet zo fris en gebeurde wel eens rommelig. Een opmerking van onze oude Indonesische ploegbaas: “Jongens, een beetje rustig aan, dode mensen zijn ook mensen!” Begin december 1945 hadden de Brits-Indische troepen in Soerabaja een eind gemaakt aan de bersiap en ook de directe omgeving was onder hun controle. Ik werd nu geplaatst bij het Leger des Heilsziekenhuis en het Rooms Katholieke ziekenhuis aan de Reinierszboulevard om de rommel op te ruimen zodat beide ziekenhuizen weer in bedrijf konden worden genomen. De medische staf bestond aanvankelijk uit één arts, één verpleegster en een secretaresse van het Rode Kruis, maar er kwam al snel hulp van een groep jongens en meisjes van Pa van der Steur die bij deze ziekenhuizen waren ingedeeld voor een opleiding. Wij versierden onderdak in twee leegstaande woningen naast het ziekenhuis, huisraad regelden we uit geplunderde woningen in de buurt. Aangezien ik op dat moment ook niet beschikte over ouders werd ik eveneens gekenmerkt als ‘wees’, en volledig in de groep opgenomen.  Lees verder →

Geplaatst in 3. Bersiap en Merdeka, 1945-1949 | Tags: , , , , , , , , | 39 reacties

‘Toujours droit et en avant’

Geplaatst op 26 april 2012 door buitenzorg

Pierre Versteegh: een ‘Indische jongen’  in het verzet

Zwemster Ranomi Kromowidjojo gaat voor goud op de Olympische Spelen in Londen. En dat vervult velen wier Indonesisch bloed door de aderen vloeit met trots. Hoog tijd, zeker ook met het oog op Dodenherdenking, om eens te schrijven over Pierre Versteegh Hij was deelnemer aan de Spelen van Amsterdam en Berlijn. Vlakbij deze laatste plaats werd hij in 1942 gefusilleerd.

Door Herman Keppy

P.M.R.Versteegh, 1888-1942

Zou Nederland het enige land in de wereld zijn waar de herdenking aan de Tweede Wereldoorlog wordt opgedeeld in een Westers en Oosters gedeelte? Is eigenlijk gek, alsof autochtone Nederlanders part noch deel hebben gehad aan de strijd tegen de Japanners. En alsof er geen mensen uit Indië hun leven hebben gewaagd en gegeven tegen de Duitsers. Het was Ernst Jansz die met een lezing op 4 mei 2007 voor het eerst voor een groot publiek kond deed van het bestaan van het Indisch/Indonesisch verzet in Nederland. De vader van Ernst, Rudy, was betrokken bij met name de Indonesische illegaliteit in Amsterdam en omstreken. Meer bekende Indo met betrekking tot de oorlog in Nederland is tegenwoordig Peter Tazelaar, de onverschrokken kompaan van de Soldaat van Oranje, beiden in Indië geboren. Er waren er veel meer, onder hen ook Pierre Marie Robert Versteegh. Hoewel na de oorlog een straat naar hem is vernoemd in Bussum, weet niemand dat hij een ‘Indische jongen’ was – geboren op 6 juni, 1888 in Kedoengbanteng, midden-Java.   Lees verder →

Geplaatst in 4. Nederlands-Indië overzee | Tags: , , , , , , , | 22 reacties

Indisch op het Internet

Geplaatst op 20 april 2012 door buitenzorg

Indisch op het internet

Er wordt wel gezegd dat van de Nederlandse bevolking een miljoen mensen een Indische achtergrond heeft. Ook elders in de wereld wonen nog tenminste 100 duizend mensen afkomstig uit Nederlands-Indië. Wat ze allen gemeen hebben is hun geschiedenis, hun afkomst. Het gevoel anders te zijn dan de omgeving, met andere interesses, bracht hen er in het verleden al toe om samen te komen en zich te organiseren. Sinds een jaar of tien vinden ze elkaar meer en meer in de social media, en wordt daarmee ook anderen (niet-Indischen) een kijkje gegund in de keuken.

Met de bedoeling enig zicht te krijgen op de interesses van deze groep, stellen we ons hier de vraag welke ‘Indische’ websites er zoal zijn, en waar ze zich op richten.
Het onderstaande is een eerste verkenning van de factor ‘Indisch’ op het internet, waarbij we proberen het aanbod in categorieën in te delen. Voor de duidelijkheid: er zijn natuurlijk veel meer Indische sites dan hier onder aangegeven. We beperken ons tot de (zo op het eerste oog) belangrijkste.   Lees verder →

Geplaatst in 6. Onderzoek, Aanspraken en Verwerking | Tags: , , , , | 25 reacties

Wordt niet vervolgd

Geplaatst op 18 april 2012 door buitenzorg

Westerling lijkt hier te willen zeggen: ´Wanneer houdt het nu eens op?´

De afgelopen dagen verscheen in de pers het bericht dat het Openbaar Ministerie geen mogelijkheid ziet Nederlandse militairen te vervolgen die betrokken waren bij de moord op burgers in Rawagedeh, december 1947. De gebeurtenissen zijn verjaard.

Bijzonder is wel dat de media-aandacht in vergelijking met de vorige gerechtelijke uitspraak inzake Rawagedeh, waarin het recht op schadevergoeding werd vastgelegd, vrijwel nihil is. Nederland lijkt niet warm te lopen voor het beschuldigen van haar eigen onderdanen waar het gaat om oorlogsmisdaden. De enige krant die – zij het en marge – een kritisch geluid laat horen is de Volkskrant. Columnist Thomas von der Dunk vraagt zich in dit blad af of we wel het recht hebben verontwaardigd te zijn over moorden gepleegd door Bouterse in Suriname, terwijl we in 1971, toen de verjaring van oorlogsmisdaden werd opgeheven, die gepleegd in Nederlands-Indie daarvan uitdrukkelijk hebben uitgezonderd. Het niet willen begrijpen van wat er elders in de wereld gaande is, aldus Von der Dunk, leidt tot selectieve verontwaardiging.   Lees verder →

Geplaatst in 3. Bersiap en Merdeka, 1945-1949 | Tags: , , , , , , | 42 reacties

Tabee Toean

Geplaatst op 17 april 2012 door buitenzorg

In 1995 werd op de Nederlandse televisie de documentaire Tabee Toean van Thom Verheul uitgezonden. De laatste tijd verschijnen steeds meer delen van deze documentaire op het internet. Ook nu nog heeft de film niets aan waarde ingeboet. De meest aangrijpende scenes zijn die waarin de hoofdrolspelers ter plaatse vertellen over hun ervaringen van toen.

Uit een recensie van de Volkskrant van 17 augustus 1995:

Nederlandse soldaten

‘Thom Verheul maakte drie jaar geleden een documentaire over een vrouw met een meervoudige persoonlijkheidsstoornis. Haar vader had haar sexueel misbruikt en herhaaldelijk verwezen naar zijn verleden als marinier in het voormalige Nederlands Indië. Hij weigerde over dat verleden echter te praten. Socioloog Verheul was daar zozeer door gefascineerd, dat hij zich grondig ging verdiepen in de traumatische belevenissen van soldaten in die periode.

Zo kwam hij in contact met tientallen veteranen en vond er uiteindelijk vijf die wilden praten. Samen vormen zij een representatief beeld van het Nederlandse leger dat de politionele acties uitvoerde: een gewone soldaat, een avontuurlijk type, iemand van de inlichtingendienst, een die protesteerde tegen executies, een luitenant en een commandant, die zich niet kan herinneren ooit bevel te hebben gegeven een ‘plopper’ neer te schieten. Met vier van hen keerde Verheul terug naar plaatsen in Indonesië waaraan zij blijvende herinneringen hebben. Door de samenstelling van de groep is de film als het ware een reconstructie van een patrouille.’

Uit Tabee Toean hier enkele fragmenten: Lees verder →

Geplaatst in 3. Bersiap en Merdeka, 1945-1949 | Tags: , , , , , , | 13 reacties

Een gemiste quote

Geplaatst op 12 april 2012 door buitenzorg

Standbeeld Jan Pieterszoon Coen krijgt nieuwe tekst

Jan Pieterszoon Coen

Zoals ik al eerder aankondigde, het standbeeld van Jan Pieterszoon Coen zou worden voorzien van een nieuwe tekst, een tekst die meer recht zou doen aan de negatieve kanten van ´s mans optreden. Welnu, vandaag krijg ik van de Afdeling Communicatie van de gemeente Hoorn een persbericht met de volgende toelichting:

“Geachte redactie,
Vandaag om 10 uur komt een bedrijf de tekstborden op de sokkel van het standbeeld JP Coen plaatsen. Dit is een technische handeling waar geen verdere activiteit omheen is georganiseerd. Natuurlijk bent u welkom om hierbij aanwezig te zijn. Wethouder Peter Westenberg is aanwezig voor een eventuele quote.
Vanmiddag om 15.00 uur organiseert het Westfries Museum een persmoment voor de lancering van de glossy Coen. Op deRoode Steen wordt deze glossy aan het standbeeld Coen zelf overhandigd. Daarna is er gelegenheid om de tentoonstelling rond JP Coen in het Westfries Museum te bezichtigen.”

Aldus de toelichting bij het ingesloten bericht. Nog voor ik verder lees, kijk ik al met een schuin oog naar de datum van mijn inbox. “Vandaag?” “Vanmiddag?”  Volgens mijn mail-programma is het bericht verzonden om 9.53 uur, vanmorgen, en arriveerde het bij de Java Post om 15.46 uur. Dat is dus 7 minuten voor de aanvang van de werkzaamheden bij het beeld, respectievelijk drie kwartier na de overhandiging van de glossy aan Coen. De Java Post mist niet alleen de gelegenheid om de wethouder een quote te ontfutselen, nee, ook nog eens een heel ´persmoment´ van het Westfries Museum. Da´s dus twee keer mis.   Lees verder →

Geplaatst in 6. Onderzoek, Aanspraken en Verwerking | Tags: , , , , , , , | 8 reacties