Naar aanleiding van haar bezoek aan Java publiceerde Dineke Stam eerder in de Java Post over Raden Adjeng Kartini. Dit keer een artikel over een andere belangrijke vrouw uit de geschiedenis van Indonesië: Dewi Sartika.
Door Dineke Stam
Indonesische heldinnen
Dewi Sartika is de vijfde heldin op dit schilderij van Cisca Pattipilohy, geschilderd door een collectief van politieke gevangenen. In het jaar dat Aletta Jacobs naar het toenmalige Nederlands-Indië reisde, nu 100 jaar geleden, was Raden Adjeng Kartini al overleden. Jacobs noemt Kartini slechts één keer in haar Reisbrieven, als zij kennismaakt met prinsessen in Djokja: “In deze jeugdige prinsesjes begroette ik de moderne Javaansche vrouw, meisjes van het slag van Karthini, die niets liever zouden willen dan zichzelf te ontwikkelen, om deze ontwikkeling dienstbaar te maken tot verheffing harer Javaansche zusters. Zou de schrijfster van Hilda van Suylenburg wel gedacht hebben, dat zij hier, in het midden van Java, zulke lieve, jonge, hooge vereersters vindt in de prinsessen van het huis van Paku Alam?”. Hilda van Suylenburg was de populaire feministische tendenzroman uit 1897 geschreven door Cécile Goekoop-de Jong van Beek en Donk. Kartini las dit boek intensief, zo blijkt uit haar brieven.
De kracht van het onderwijs
Jacobs schrijft nauwelijks over Kartini, maar wel uitgebreid over het bezoek aan de school van Dewi Sartika, de vrouw die erin slaagde een van Kartini’s idealen concreet vorm te geven. “Met mevrouw Oudemans, de beschermvrouw van de school, bezocht ik hier de school voor inlandsche meisjes. De oprichtster en leidster van deze school is Raden Devi, de vrouw van een inlandschen onderwijzer. Zijzelf heeft slechts tot haar twaalfde jaar school gegaan en verder onderricht, eerst van haar moeder, die een hoogstaande vrouw moet geweest zijn, en later van haar man, genoten. Acht jaren geleden, zij was toen reeds moeder van eenige kinderen, gevoelde zij zich geroepen om van de weinige kennis, die zij bezit, doch die toch hemelsbreed boven de kennis staat van de meeste Javaansche vrouwen, zooveel in haar vermogen is aan andere vrouwen mede te deelen. Zij bracht toen zeven of acht meisjes bijeen en begon die te leeren lezen en schrijven. Spoedig kwamen andere meisjes vragen, of zij ook mochten komen, en dat getal breidde zich zóó snel uit, dat thans deze school 230 leerlingen telt.” Lees verder →
Java Post 