Java Post

Java Post ontving de volgende oproep van dr. Britta Schilling en Anne Marijn Damstra van de Faculteit Geschiedenis van de Universiteit van Utrecht. Zij doen onderzoek naar het alledaagse koloniale leven.

Woning in Nederlandsch-Indië. Jaar en locatie onbekend. Herkomst: Tropenmuseum/collectie FZF/888/17.

Hierbij vragen wij de lezers van de Java Post om deel te nemen aan ons historisch onderzoeksproject, Beyond the Bungalow, waarin de geschiedenis van het alledaagse koloniale leven wordt onderzocht aan de hand van koloniale huizen in voormalige Europese koloniën. Wij geloven dat uw ervaringen en expertise over het voormalige Nederlands-Indië erg waardevol voor ons onderzoek zullen zijn.  Lees verder →

Den Haag wil ook slachtoffers van de jappenkampen compenseren. Burgemeester Pauline Krikke bekijkt na schadevergoedingen voor Haagse Joden ook rechtsherstel voor stadsgenoten die na terugkeer uit Nederlands-Indië achterstallige belastingen moesten betalen.

Door Niels Klaassen

Volgens schattingen uit de politiek gaat het om tientallen Hagenaars die tijdens de Tweede Wereldoorlog in een Japans interneringskamp hebben gezeten en bij terugkeer in de stad alsnog aangeslagen werden voor straatgeld en erfpacht. “Dit gaat om een vergeten groep”, zegt PvdE-politicus Arnoud van Doorn.

In Den Haag werden tijdens de oorlog 1754 woningen totaal verwoest en 4324 woningen door de bevolking zwaar beschadigd om aan brandhout te komen. Vernielde huizen aan de Turfmarkt.
Foto: H.A.W. Douwes, Haags Gemeenteacrchief.

Burgemeester Pauline Krikke belooft om de groep slachtoffers uit Nederlands-Indië mee te nemen bij de uitwerking van het rechtsherstel voor Haagse Joden. “Ik ga met de Indische organisaties in overleg om te kijken wat er boven tafel komt.”  Lees verder →

Door Marc Lohnstein

Op 1 augustus 1949, negen dagen voor de wapenstilstand tussen Nederland en de Republiek Indonesië, werd te Tjilatjap (thans Cilacap) een Nederlandse militaire patrouille uitgestuurd. De patrouille eindigde in een tragedie door gebrekkige inlichtingen, een onduidelijke opdracht en tactische fouten bij de uitvoering. Daarbij kwamen 26 Indonesische mannen, vrouwen en kinderen om het leven en raakten 33 gewond. Aan Nederlandse zijde viel geen enkel slachtoffer. Het gebeuren en de nasleep worden beschreven in de Excessennota uit 1969 en door Rémy Limpach in zijn boek De brandende kampongs van Generaal Spoor.

Gunungsimping (foto: Soga Soegiarto)

Museum Bronbeek beschikt over een afschrift van het politie-onderzoek naar de fatale schietpartij. Dit onderzoek bestaat uit de processen-verbaal van het Korps Militaire Politie (KMP), de Gewestelijke Recherche van de Daerah Politie en medische rapporten. Helaas ontbreken de 5 foto’s en het patrouilleverslag. Wat zeggen deze documenten over wat zich precies in Goenoeng Simping of Gunung Simping bij Tjilatjap heeft afgespeeld?  Lees verder →

Na de Grammy´s en de Oscars is het dan nu de beurt aan de uitreiking van de Gouden Buffel: de prijs voor degene die zich het afgelopen jaar op meest bijzondere wijze heeft onderscheiden voor onze kennis van de geschiedenis van Nederlands-Indië.

Zoals steeds, is het voor de jury een moeilijke opgave een keuze te maken uit een selectie van kandidaten die ieder op zich, op geheel verschillende wijze, bezig zijn met het verleden van onze kolonie.  Meerderen verdienen het een prijs te winnen, er is echter één Gouden Buffel.

De prijs voor degene die het afgelopen jaar de geschiedenis van Nederlands-Indië onder de aandacht van het grote publiek heeft gebracht, de Gouden Buffel 2016, gaat naar:

Joty ter Kulve!    Lees verder →

Meer dan vijfhonderd kinderen van mannen die tussen 1946 en 1949 in Nederlands-Indië door het Nederlandse leger zouden zijn geëxecuteerd, bereiden schadeclaims voor.

Straat in Rawagede (foto: Suzanne Liem)

Advocaat Liesbeth Zegveld heeft een lijst met 520 namen van nabestaanden compleet met plaats en datum van executie van de vaders gestuurd aan de ministers Jeanine Hennis van Defensie en Bert Koenders van Buitenlandse Zaken.
Zegveld wil voorkomen dat al deze nabestaanden een procedure moeten aanspannen. Zij zijn inmiddels bejaard en een slepende rechtszaak vergroot hun leed volgens haar alleen maar. Bovendien brengen de procedures aanzienlijke kosten met zich mee.
De advocaat ziet liever dat een regeling waar weduwes sinds 2013 gebruik van kunnen maken ook gaat gelden voor de kinderen. Vrouwen die bewijs hebben dat hun man is geëxecuteerd, krijgen zonder tussenkomst van de rechter een schadevergoeding.   Lees verder →

Kan humor helpen bij de relativering en verwerking van misstanden uit het koloniale verleden? NIOD senior onderzoeker Peter Keppy vraagt het zich af aan de hand van een Indonesische film en een Britse TV-serie.

It ain´t half hot, mum!

Door Peter Keppy

Onlangs raakten een Indonesische collega en ik in gesprek over de recente Nederlandse ophef rondom het boek van Remy Limpach over Nederlands militair geweld tijdens de Indonesische revolutie (1945-1949). Volgens mijn Indonesische gesprekspartner was dit werk de zoveelste Nederlandse oprisping over wat in Indonesië al decennia gemeengoed is. En als voorbeeld hoe ook met een gewelddadig en traumatisch verleden om kan worden gegaan, verwees hij me naar de Indonesische film Naga Bonar (1987). Dit is geen documentaire over de revolutie, maar een comedy.    Lees verder →

Bij de Staatsspoorwegen in Nederlands-Indië gebeurden vele ongelukken, meerdere daarvan binnen de gemeentegrenzen van Batavia. In april 1927 derailleerde een locomotief met enkele rijtuigen. ‘Te hoge snelheid’, was het oordeel. Een jaar later was het wéér raak, dit keer door een technisch mankement. Gelukkig was geen sprake van persoonlijk letsel, zij het dat een paard het leven liet.  

De trein komt tot stilstand in de Binnen Nieuwpoortstraat

Uit het Bataviaasch Nieuwsblad, 27 juni 1928:

“Spoorweg-ongeluk te Batavia. Hedenmorgen is de elektrische trein, die om 7.31 uur van Kemajoran dient te vertrekken en om 7.38 uur te Batavia-Noord dient aan te komen, ten gevolge van het niet werken der remmen door het stootblok heen gereden en een viersteens muur omver rammend, vlak naast de uitgang voor de Batavia-passagiers, de Binnen-Nieuwpoortstraat ingereden! De motorwagen kwam juist op de rails der stoomtram, recht tegenover den ingang van het gebouw der Handelsvereeniging tot stand. Persoonlijke ongelukken hadden, wonder boven wonder, niet plaats: slechts een sado werd aangereden. Het paard werd in den buik getroffen en moest worden afgemaakt. De koetsier kwam met den schrik vrij, de sado werd vernield. De trein is met vier minuten vertraging, alzo om 7.35 uur van Kemajoran vertrokken en arriveerde ook vier minuten te laat, om 7.42 uur, te Batavia- Noord.   Lees verder →

H.Philippi

Als er één kenner was van vindplaatsen van goud in West-Java, dan was het wel dr. H. Philippi. Als oud-officier van de Topografische Dienst had hij in Bandoeng aan de Dagoweg een eigen bureautje opgericht voor landkartering en het vastleggen van claims. In het enorme Nederland-Indië viel héél veel te karteren en te claimen, – aan werk dus geen gebrek.
Voor het zoeken naar goud maakte hij gebruik van ´prospectors´, hulpen die navraag deden bij de lokale bevolking en die monsters namen door in verschillende beken met doelangs (zeefpannen) het bezinksel te zeven.

Begin 1936, zo lezen we in de Sumatra Post, kreeg Philippi bezoek van een zekere heer B., – we moeten gissen naar zijn volledige naam. Welnu, deze heer B. had al eerder voor Philippi gewerkt, en kwam eens informeren ´of er nog wat te doen´ was. Philippi vertelde hem dat er op dat ogenblik geen exploratiewerk was, maar, omdat hij wist, dat B. voorheen in zijn levensonderhoud had voorzien door het wassen van goud in Borneo, hij wel een beekje wist in de buurt van Soreang waar men goud kon wassen.  Lees verder →

De Nederlandsch-Indische Spiritus Maatschappij had met haar twee fabrieken in Paboearan en Wates het monopolie op de fabricage van spiritus in Indië. In een eerder artikel over Paboearan zagen we hoe het met de fabriek dáár is afgelopen. Wat weten we van de fabriek in Wates?

In de jaren ´30 werd door Paboearan en Wates om en om gewerkt. Beide fabrieken op volle toeren zou tot een overproductie hebben geleid, en beide op halve kracht zou een verlies van rentabiliteit hebben betekend.

De brand in Wates, 1938

In september 1938 ging bij het Soerabaijasch Handelsblad de telefoon. Door toedoen van een arbeider die met een aangestoken lucifer wilde kijken of een spiritustank leeg was, zo zou later blijken, was ´Wates´ in de lucht gevlogen:  Lees verder →