De Indië-boeken van 2015

Het afgelopen ‘ronde’ jaar werden zowel de beëindiging van de Tweede Wereldoorlog als de Indonesische onafhankelijkheidsverklaring op bijzondere wijze herdacht. Deze omstandigheid, in combinatie met nieuwe ‘vondsten’ met betrekking tot de dekolonisatieperiode, leidde ertoe dat een veelheid van publicaties over Nederlands-Indië/Indonesië het licht zag.

Java Post maakte een keuze voor zijn lezers. Uitgaande van onze eigen criteria (leesbaarheid en kennisoverdracht, non-fictie) kozen we de volgende tien boeken:

Met betrekking tot de koloniale periode:

JPCoen_Van GoorJur van Goor, Jan Pieterszoon Coen [1587-1629]. Koopman-koning in Azië. Boom, Amsterdam, 2015.

Gouverneur-generaal van de Verenigde Oost Indische Compagnie, Jan Pieterszoon Coen, leeft in de nationale herinnering voort als de stichter van Batavia, nu Jakarta, en de grondlegger van Nederlands-Indië.
Hij werd altijd gememoreerd als de koloniale overheerser die op bloedige wijze de Banda-eilanden onderwierp om de winstgevende Nederlandse handel in specerijen veilig te stellen. Historicus Jur van Goor laat echter zien dat Jan Pieterszoon Coen in de context van zijn tijd in de eerste plaats was een groot koopman en manager was.
Uit deze eerste wetenschappelijke biografie van Jan Pieterszoon Coen rijst het beeld op van een geniale manager en een behendig politicus, die in de Tachtigjarige Oorlog tegen Spanje de basis legde voor de Verenigde Oost Indische Compagnie.

Zie tevens de recensie in de Java Post.  Lees verder

Geplaatst in 9. Java Post | 91 reacties

Een tragisch ongeval

De religieuze verplichting van een hadji leidt tot tientallen doden

De Islam kent vijf religieuze verplichtingen: de geloofsbelijdenis, de rituele gebeden, het vasten tijdens de ramadan, de pelgrimstocht naar Mekka (hadj), en de ‘zakat’. Deze laatste verplichting, het geven van aalmoezen, is gebonden aan vaste regels. Doorgaans wordt jaarlijks 2,5 % van het privé-kapitaal weggeschonken aan liefdadigheidsdoelen.

De moskee van Cheribon, ca. 1915.

De moskee van Cheribon, ca. 1915.

Dat het bij de zakat (evenals vorig jaar bij de hadj in Mekka – JP) door de drukte wel eens fout kan gaan, toont ons een artikel in de Sumatra Courant van 17 februari 1900. Hier lezen we, onder de titel “Het ongeluk bij de zakat-uitdeling te Kanggraksan (Cheribon)”:

“De zeer gegoede inlander hadji Abdoelgani was gewoon om tegen het einde der vasten een bedeling in geld te houden onder de Mohammedanen, die zich daartoe bij hem kwamen aanmelden. Evenals in vorige jaren kwamen ook deze keer duizenden mensen van de nabij gelegen dessa’s, en enigen zelfs van op 12 en meer palen afstand gelegen plaatsen voor de bedeling, welke in de morgen van de 29e Januari zou worden gehouden. Velen kwamen tegen 12 uur in den nacht aldaar aan om voor het huis te wachten, terwijl verscheidenen er reeds den 28e te voren waren en er bleven overnachten op de pasar. De maatregelen door Abdoelgani en de politie sedert jaren in acht genomen ter voorkoming van ongelukken waren ook thans niet verzuimd. Tegen twee uur in de nacht, toen de mensen zich reeds op straat begonnen te verzamelen voor het huis, vormde de politie aan weerszijden van de op straat uitkomende toegangsdeur, twee rijen met een tussenruimte van plm. 2,5 Meter breed, door welke ruimte de mensen de deur konden bereiken. de bedoeling was hen door die toegangsdeur geleidelijk binnen te laten en hen door een deur op het achtererf zich weder te doen verwijderen na een bedeling te hebben ontvangen. Op die wijze geregeld hadden jaar in en uit ongeveer 5000 mensen een bedeling ontvangen, zonder ooit enig ongeluk. De wedana had evenals in de overige jaren 30 man geconsigneerd om de wacht te houden, van welke vier het achtererf bewaakten. De overige 26 stelden zich in de nacht van de 28e tegen 2 uur op voor de gesloten toegangsdeur en hield de menigte, die een groot deel van de straat gevuld had, in bedwang.   Lees verder

Geplaatst in 9. Java Post | Een reactie plaatsen

Bantamgewicht

Waar komt het woord bantamgewicht vandaan?

Door Ewoud Sanders

In 1971 nam Sybren Polet in de verzamelbundel Persoon/onpersoon, een gedicht op dat begint met de regels:

Grote woorden zijn voor grote
hoofden. Zijn bantamgewicht-identiteit
echter zoekt de minimum mens, de
halve en 3/4-mens; de -i mens en
40+ mens, de X-mens.

Het zal duidelijk zijn dat Polet hier met ‘bantamgewicht-identiteit’ een ‘lichte’ identiteit bedoelt, of althans, dat is duidelijk voor iedereen die bantamgewicht kent uit de bokssport. Bantamgewicht is namelijk een gewichtsklasse in bokssport. Dit woord gaat, via een hoenderras, terug de stad Bantam op West-Java, in het gebied Bantam, aan de Baai van Bantam. Hier maakten de Nederlanders voor het eerst kennis met de Indische archipel: vier schepen van de Compagnie van Verre gingen er op 22 juni 1596 voor anker.

Cornelis de Houtman arriveert in Bantam, 1596

Cornelis de Houtman arriveert in Bantam, 1596

Voor de komst van de Europeanen was Bantam (toen nog Banten geheten) al een drukbezochte havenstad en de hoofdstad van het sultanaat Bantam. Er werd op grote schaal in peper gehandeld. De Hollanders bouwden er een fort, pakhuizen en een factorij. Maar nadat de handel naar Batavia was verplaatst, raakte Bantam in verval.

Vanuit Bantam werd in de eerste helft van de 18de eeuw een hoenderras naar Europa uitgevoerd. Het is niet duidelijk of dit ras inheems was in Bantam, of dat de hoenderen oorspronkelijk uit Japan kwamen. In het Engels werden ze in ieder geval bantams genoemd. Het ging om kleine hoenderen met veren op hun poten.  Lees verder

Geplaatst in 9. Java Post | 3 reacties

2016

De Java Post wenst zijn lezers een voorspoedig en gezond nieuw jaar!

Slamat taoen baroe!

Leo Eland: sawah landschap

Leo Eland: sawah landschap

Geplaatst in 9. Java Post | 26 reacties

Japan: ‘troostmeisjes’ krijgen pas geld als monument wordt verwijderd

Japan geeft voorlopig geen smartengeld aan Zuid-Koreaanse vrouwen die voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog seksueel zijn misbruikt door Japanse militairen. De twee landen bereikten daar enkele dagen geleden een akkoord over, maar Japan wil het geld pas uitkeren als Zuid-Korea een monument verwijdert.

Beeld troostmeisjes in Seoul

Beeld troostmeisjes in Seoul

Het probleem voor Tokio is een standbeeld dat sinds 2011 recht tegenover de Japanse ambassade in Seoul staat. Het bronzen beeld is een monument voor alle zogeheten ‘troostmeisjes’. Het beeld toont een meisje op een stoel, met naast haar een lege stoel, een eerbetoon aan alle slachtoffers die zijn overleden terwijl ze wachtten op Japanse excuses.

Japan wil pas betalen als het beeld is weggehaald, liet een regeringsbron in Tokio donderdag weten aan staatspersbureau Kyodo.  Lees verder

Geplaatst in 9. Java Post | 15 reacties

Soldaat in Indonesië, 1945-1950

Het KITLV bestudeert, voor het eerst, honderden ego-documenten van veteranen die deelnamen aan de strijd in Nederlands-Indië in de jaren 1945-1950. Het resultaat leidt tot een kaleidoscoop van boeiende getuigenissen.

Door Bert Immerzeel

Het is al weer meer dan twee jaar geleden dat de onderzoeksinstituten KITLV, NIOD en NIMH pleitten voor een grootschalig onderzoek naar de gebeurtenissen in de periode 1945-1950, en daarvoor – zonder succes – financiële steun zochten bij de Nederlandse overheid. Het ingediende kostenplaatje was voor een deel bepaald door de post oral history: interviews met nog levende veteranen. De reactie van de regering was negatief. Vooral de gezochte samenwerking met Indonesië zou tot problemen leiden; ‘Indonesië’ was niet geporteerd van een dergelijk onderzoek.

soldaten in trein

Nederlandse militairen bedacht op aanvallen

De genoemde instituten, en met name het KITLV, zaten niet bij de pakken neer, en gingen op zoek naar alternatieven. Gert Oostindie, directeur van het KITLV, doet thans in ‘Soldaat in Indonesië, 1945-1950´ verslag van een eerste zoektocht.  Lees verder

Geplaatst in 8. Recensies | Tags: , | 50 reacties

Gouden Buffel 2015

Publieksprijs van de Java Post kent vierde jaargang

gouden buffel 2015Sinds 2012 keert de Java Post jaarlijks een virtuele prijs uit aan de persoon die, of het team dat de geschiedenis van Nederlands-Indië op bijzondere wijze onder de aandacht van het publiek heeft gebracht.

De eerste Gouden Buffel ging naar Gert Oostindie, de man die regelmatig in het nieuws was omdat hij namens de onderzoeksinstituten KITLV, NIOD en NIMH bij de overheid aandrong op wetenschappelijk onderzoek naar de na-oorlogse periode.

In 2013 was de prijs voor het duo Boeroeng en Nelly, de krachten achter Indisch4ever, volgens de jury ‘een ware catalogus van Indische feiten en feitjes’.  Lees verder

Geplaatst in 9. Java Post | Tags: , | 19 reacties