‘De Japanse vlag was voor mij symbool van het kwaad’

Joost van Bodegom

Joost van Bodegom

Voor Joost van Bodegom begon de oorlog pas echt na 15 augustus 1945. Als jongen zat hij met zijn moeder, broer en zusje in diverse jappenkampen. Maar de werkelijkheid drong niet tot hem door. ‘Pas veel later haalde het verleden mij in. De Japanse vlag werd het symbool van het kwaad.’

Door Jurre Van den Berg 

‘Ik ben geboren op 7  juni 1936 in Pematang Siantar, Sumatra. Mijn vader, een bosbouwer, kwam in 1927 naar Indië. Daar ontmoette hij mijn moeder, ook een Nederlandse. In 1940 mocht hij met zijn gezin met verlof naar Holland. Maar in Suez moest ons schip omkeren, omdat in Europa de oorlog was uitgebroken.

Terug in Indië moest mijn vader in dienst. Na de Japanse bezetting in 1942 verdween hij naar Thailand, waar hij als dwangarbeider aan de Birma-spoorweg moest werken. Dat overleefde hij maar net; hij werd voor dood achtergelaten.   Lees verder

Geplaatst in 9. Java Post | 10 reacties

Wel berouw maar geen excuses

De Japanse premier Shinzo Abe voelt een diep berouw voor de misstanden die tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben plaatsgevonden. ‘De geschiedenis is hard.’ Dat zei hij vandaag in een toespraak tegenover het Amerikaanse Congres. Hij sprak namens de gehele Japanse bevolking. Officiële excuses aan de nabestaanden bleven echter uit.

Shinzo Abe spreekt tot Amerikaanse congres, 29 april 2015

Shinzo Abe spreekt tot Amerikaanse congres, 29 april 2015

Dat schrijft persbureau AP. Zuid-Korea en verschillende Amerikaanse bewindslieden hadden gehoopt dat zulke excuses wel zouden komen. De condoleances van Abe konden desondanks rekenen op een staande ovatie in het Congres.
Abe is de eerste Japanse regeringsleider ooit die de het Amerikaanse Congres toespreekt. Beide landen herdenken dit jaar dat het zeventig jaar geleden is dat de Tweede Wereldoorlog ten einde kwam.   Lees verder

Geplaatst in 9. Java Post | 2 reacties

Het Xaverius-College te Moentilan

Moentilan staat vooral bekend als een van de grotere interneringskampen in oorlogstijd. Henk Legemaate neemt ons mee naar het andere Moentilan, dat van de paters.

Door Henk Legemaate

De 300 meter hoog gelegen districtshoofdplaats Moentilan, gesitueerd aan de inmiddels niet meer in gebruik zijnde spoorlijn tussen Jokjakarta en Magelang, heeft slechts een streekfunctie als pasar-dorp. De omgeving is meer vruchtbaar dan mooi. Binnen katholieke kring kreeg het bekendheid door het hier gestichte ꞌXaverius Collegeꞌ waar de Javaan meer nationalistisch zelfbewustzijn werd bijgebracht door de stichter Pater Van Lith.

Moentilan, begin 20e eeuw

Moentilan, begin 20e eeuw

Franciscus van Lith

Franciscus van Lith kwam in 1896 naar Java. Aanvankelijk werkte hij in Semarang, waar hij zich toelegde op de studie van de Javaanse taal. In 1897 kwam hij naar Moentilan en ging in desa Semampir wonen in een huisje vlakbij de kali Lamat. Hij wilde zich eerst zo volledig mogelijk op de hoogte stellen van de Javaanse aard en cultuur. In plaats van te beginnen met het bekeringswerk dacht hij eerder aan het stichten van scholen. Medio 1904 kocht hij een groot terrein nabij kampong Pepe en begon met een lagere school.   Lees verder

Geplaatst in 9. Java Post | 3 reacties

Namen de Nederlanders wraak?

Een Nederlandse patrouille liep in juli 1949 in een hinderlaag bij een Indonesisch dorp. Een dag later werd het dorp platgebrand. Wat gebeurde er in Prambon Wetan?

Door Marjolein van Pagee en Gijsbert van Es

Twee keer drie mannen. Een bloedige geschiedenis verbindt hen, met bij elkaar ruim zeventig doden. Het ene drietal, dat woont op Oost-Java, kent het andere, Nederlandse, drietal niet. Over hun gedeelde verleden is nog lang niet alles bekend.

Alleen de Nederlandse kant van het verhaal is doorgedrongen tot de ‘vaderlandse’ geschiedschrijving. Bij veteranen van het Korps Mariniers is het zelfs een begrip: de patrouille-Teeken.

Nederlandse militairen op Java

Nederlandse militairen op Java

Op 22 juli 1949 neemt de Nederlandse marinier Leen Teeken het commando over van de militaire post Rengel op Oost-Java. Om zijn gezag te vestigen, gaat hij de volgende dag meteen op inspectietocht in dit onrustige gebied, op zoek naar strijders van het guerrillaleger TNI dat vecht voor een onafhankelijk Indonesië.

Nederlandse militairen van de Landmacht hadden eerder het dorp Prambon Wetan met mortieren bestookt, waarbij burgers om het leven waren gekomen. In juni was het dorpshoofd gedood, toen hij een granaat naar een Nederlandse patrouille probeerde te gooien.   Lees verder

Geplaatst in 9. Java Post | 168 reacties

Vliegangst

Door Bert Immerzeel

‘Onbegrijpelijk’, ‘verschrikkelijk’, ‘dramatisch’: er was geen enkele krant of nieuwssite waarvan de redaktie niet op zoek was naar de juiste woorden bij het verhaal van de neergestorte German Wings 4U 9525.

Vliegtuigsporen boven de Alpen

Vliegtuigsporen boven de Alpen

Dit verhaal laat zich natuurlijk ook moeilijk beschrijven. Mevrouw Merkel sprak van een ‘bijna niet te bevatten’ gebeurtenis, ‘verheven boven ieders voorstellingsvermogen’. Dat laatste verbaast me een beetje, zeker van een Duitse bondskanselier. Ik weet namelijk niet hoe het u verging bij het horen van de berichten, maar zelf kon ik me er wel degelijk iets bij voorstellen.   Lees verder

Geplaatst in 9. Java Post | 17 reacties

Opwinding rond de Staf van Prins Diponegoro

De pelgrimsstaf van prins Diponegoro, zeg de Willem van Oranje van Indonesië, veroorzaakt 181 jaar na dato opwinding in zijn thuisland Indonesië. Volkskrantcorrespondent Michel Maas legt uit waarom en Lidy Nicolasen reconstrueert met de Nederlandse bezitters hoe de staf uiteindelijk kon terugkeren naar Indonesië.

Door Michel Maas & Lidy Nicolasen

Diponegoro

Diponegoro

De staf van Diponegoro staat stilletjes in een zijzaaltje van de tentoontstelling Aku Diponegoro (Ik Diponegoro). Piepkleine spotjes werpen een schemerig, bijna geheimzinnig licht op de staf. Spiegelwanden weerkaatsen het licht, maar het blijft te donker om er selfies te maken. Flitsen is verboden. Er zijn weinig bezoekers in de Nationale Galerie in Jakarta.

De stilte in het zaaltje staat haaks op het rumoer dat de staf heeft veroorzaakt in de Indonesische media. De terugkeer van Diponegoro’s staf, na 181 jaar, was groot nieuws. Het was bijna alsof de Javaanse prins en nationale held zélf een beetje was teruggekeerd. Grote kranten als Kompas en Jawapos besteedden er hele en halve pagina’s aan en maakten daarmee duidelijk dat deze staf veel meer is dan alleen maar een stok met een kunstig gesmede metalen bovenkant die lijkt op de zon of de maan of de aarde waarover de houder regeerde.   Lees verder

Geplaatst in 9. Java Post | 64 reacties

Friezen in de vuile oorlog

Zo’n 100.000 dienstplichtigen vochten in Nederlands-Indië tegen de Indonesische nationalisten. Hylke Speerstra tekende de verhalen op van de Friezen onder hen.

Door Kester Freriks

‘We verloren weer een man, we waren onszelf niet meer, en dat zou nog jaren zo blijven. […] Achteraf beschouwd hadden we daar helemaal niet moeten wezen, ik bedoel, daar in Indië niet, tenminste niet daar in de rotzooi. Je wordt op patrouille gestuurd en stilaan verder het verderf in getrokken. We raakten opgefokt.’ Aan het woord is Indiëveteraan Gerrit Baard, geboren in Friesland in 1926. Als jongeman maakte hij deel uit van de Nederlandse strijdkrachten die tussen 1945 en 1949 in twee grote politionele acties en talloze kleinere offensieven tegen Indonesische nationalisten vochten. De herinneringen aan die oorlog spoken nog steeds rond in Baards hoofd, en in de hoofden en levens van duizenden andere dienstplichtigen en vrijwilligers. Militair Baard vertelt zijn verhaal aan Hylke Speerstra, de chroniqueur van het Friese platteland, in Op klompen door de dessa dat eerder in het Fries verscheen als Op klompen troch de dessa.

Afscheid van dienstplichtigen op weg naar Indië

Afscheid van dienstplichtigen op weg naar Indië

Helden

Het is dit jaar 65 jaar geleden dat de laatste troepenschepen terugkeerden uit de Oost. Wat begon als een vredesmissie om, na de Japanse capitulatie, rust en veiligheid in de kolonie te brengen, eindigde in een gevechtsmissie: de Nederlandse militairen dachten als helden te worden ontvangen, maar ze kwamen terecht in een guerrillaoorlog vol weerstand, haat en verraad. De tegenstand van Indonesische zijde was overweldigend. Het land wilde nooit meer terug naar de vooroorlogse koloniale verhoudingen.   Lees verder

Geplaatst in 9. Java Post | 19 reacties