Herdenk de veteranen van strijd in Indonesië

Erken dat oud-strijders van de politionele acties in ‘ons Indië’ ondank als loon kregen voor hun vuile werk. Herdenk ze. Hylke Speerstra over het drama van een ‘sniper’ in de dessa.

Door Hylke Speerstra

Het is nu 65 jaar geleden dat ‘onze jongens’ met de laatste troepenschepen uit Indië terugkeerden. Hun gesneuvelde wapenbroeders, ruim vijfduizend in totaal, hadden ze moeten achterlaten. Overheid en legerleiding zijn er erg lang van uitgegaan dat Indië ‘van ons’ zou blijven en dat zo de gevallenen in Indië aan eigen aarde konden worden toevertrouwd. Valse troost.

Konvooi Nederlandse militairen op Java, 1947

Konvooi Nederlandse militairen op Java, 1947

x

Meteen na de bevrijding was hier in sneltreinvaart een leger van 100.000 man klaargestoomd. Onvoldoende getraind en onpraktisch uitgerust werd het een guerrillaoorlog ingestuurd.

De oorlogspropaganda werkte daarentegen zeer professioneel. Het gevolg was dat onze militairen in Indië een heel andere oorlog meemaakten dan die welke het thuisland vier jaar lang werd voorgespiegeld. Zo moest het wel een onbegrepen oorlog met onbegrepen veteranen worden.  Lees verder

Geplaatst in 3. Bersiap en Merdeka, 1945-1949 | Tags: , , | 31 reacties

Het lied van de adelborsten

Jaap Kooijman (1921-1942)

Jaap Kooijman (1921-1942)

Vandaag is het precies 73 jaar geleden dat een internationaal vlootverband onder leiding van schout-bij-nacht Karel Doorman het onderspit dolf tijdens de Slag op de Javazee. De kern van deze vloot werd gevormd door het Nederlandse eskader in Nederlands-Indië.

Nederland verloor bij deze slag de kruisers Hr. Ms.De Ruyter en Hr. Ms. Java en de jager Hr. Ms. Kortenaer en ruim 900 opvarenden, onder wie Karel Doorman zelf. De totale slag kostte 2300 marinemannen het leven.

Eén van de Nederlandse marinemannen die aan boord van Hr.Ms.De Ruyter het leven lieten was de 21-jarige Amsterdammer Jaap Kooijman.
Het verhaal van Jaap, naar de herinneringen van zijn jongere zuster:

Lees verder

Geplaatst in 2. Japanse Bezetting, 1942-1945 | Tags: , , , , | 30 reacties

Mijn moeders Indië

Ze werd er geboren, zat er als kind in een kamp, maar verder? Volkskrant-journalist Olaf Tempelman nam zijn moeder mee op herontdekkingsreis door het Java van haar jeugd.

Door Olaf Tempelman  

De hemel betrekt boven de Prins Hendriklaan, pardon, de Jalan Sudirman. Mijn moeder weet dat je nu een bananenblad moet plukken, onder een bananenblad blijf je even droog als onder een paraplu. Er was weinig dat ik minder met mijn moeder associeerde dan het bananenblad. Ik wist ook niet dat ze thuis was in tropisch riet, op Java het winkelassortiment kent en dat ze houdt van jeruk panas, heet sinaasappelsap.

Els Groos, mijn moeder

Els Groos, mijn moeder

Wat wist ik eigenlijk wel? Dat er op één fotootje na geen babyfoto’s van haar zijn, dat ze van sambal houdt en is opgevoed door Indische kindermeisjes, baboes, over wie ze met meer affectie sprak dan over haar eigen moeder. ‘Zo deed de baboe dat’, klonk het vaak. De baboe zei kasian! als je je knie openhaalde, de baboe kookte de heerlijkste nasi en hield een paraplu boven je hoofd als er druppels begonnen te vallen.   Lees verder

Geplaatst in 6. Onderzoek, Aanspraken en Verwerking | Tags: , | 53 reacties

Op zoek naar Wolff Schoemaker

C.P. Wolff Schoemaker

C.P. Wolff Schoemaker

In Tropical Modernity, het standaardwerk over Charles Prosper Wolff Schoemaker van Jan van Dullemen, worden 62 ontwerpen aan deze beroemde Bandoengse architect toegeschreven. Enkele prachtige voorbeelden zijn Villa Isola van de familie Berretty, de sociëteit Concordia en het Jaarbeursgebouw. Wat opvalt, is dat de schrijver bij maar liefst 55 andere ontwerpen, waaronder een enkel monument, tot de conclusie komt dat niet met zekerheid is vast komen te staan dat ze van Schoemaker zijn. Harde bewijzen ontbreken. Conclusie: we moeten op zoek naar Wolff Schoemaker!

Monumentale lamp

Onze eerste zoektocht brengt ons bij het 50-jarig jubileum, op 6 april 1925, van de Staatsspoor en Tramwegen in Bandoeng. Ter gelegenheid van deze viering werd door burgemeester Coops aan het bedrijf een monumentale lamp aangeboden. De lamp, die zou moeten verrijzen op het plein voor het station, was ontworpen door bouwkundig ingenieur De Roo. Helaas was hij  niet tijdig gereedgekomen, “hoe hard de jongelui in de gemeentelijke Ambachtsschool daar ook aan werkten”. Slechts het ontwerp zélf kon op die bewuste 6e april worden overhandigd.   Lees verder

Geplaatst in 1. Het vooroorlogse Nederlands-Indië | Tags: , , , , , | 4 reacties

Een blijk van erkenning

Postume uitreiking oorlogsonderscheiding

Heiko Roelf Roelfsema

Heiko Roelf Roelfsema

Ruim 70 jaar na zijn dood zal aan Heiko Roelf Roelfsema (1891-1944) postuum het Mobilisatie-Oorlogskruis worden toegekend. Op initiatief van Luitenant-kolonel b.d. Jacq. Brijl, zal op 24 februari 2015 de Inspecteur Generaal der Krijgsmacht, Luitenant-generaal B.H. Hoitink, deze onderscheiding uitreiken aan zijn oudste zoon, Roelf Roelfsema (93). De plechtigheid vindt plaats in aanwezigheid van familie en genodigden in de Commandantswoning van het Koninklijk Tehuis voor Oud-Militairen en Museum Bronbeek te Arnhem.

Heiko Roelfsema, al vanaf 1924 werkzaam als hoofd van de Neutrale Europese Lagere School te Djokjakarta, meldde zich in 1941 op vijftigjarige leeftijd bij het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL) om als Stadswacht de Japanse opmars te helpen stoppen. Direct na de invasie van de Japanners in maart 1942 wordt Heiko Roelfsema, met de inmiddels verkregen rang van Sergeant der 1e klasse, krijgsgevangene gemaakt. Op 16 september 1944 wordt hij samen met 1100 Nederlandse, 1100 andere Geallieerde krijgsgevangenen en 4200 Indonesische werksoldaten (romoesha’s) onder erbarmelijke omstandigheden op transport gesteld op het gevangenenschip Junyo Maru om als dwangarbeider te gaan werken aan de Pakan Baroe-spoorlijn.   Lees verder

Geplaatst in 2. Japanse Bezetting, 1942-1945 | Tags: , , , , | 30 reacties

Een gebrekkige onderbouwing

Gisteren, paginagroot, in de Volkskrant een interview met een ex-krijgsgevangene uit Birma. Een verschrikkelijk verhaal dat niet vergeten mag worden. En marge, onder de titel ‘Alsnog uitkeringen aan oud-dwangarbeiders?’, een stukje tekst van de Stichting Task Force Indisch Rechtsherstel, waarin een uitleg van het door de Nederlandse (!) overheid aangedane onrecht. Volgens de Facebook-pagina van de Stichting betreft het hier de ‘cijfermatige onderbouwing van de eerste claim’.

Facebook pagina TFIR

Facebook pagina TFIR

x

Het lijkt wel of niemand er oog voor heeft. De boosheid blijft hetzelfde, maar de onderbouwing verandert bijna met de dag. Schreef Griselda Molemans van de Stichting vorige week in de Volkskrant dat het ging om bijna 1,5 miljoen gulden die de staat van de Thaise overheid had ontvangen voor de dwangarbeiders, nú blijkt het te gaan om 776 duizend gulden. Een ander bedrag, groot 1,5 miljoen, werd overgemaakt aan de Nederlandse overheid om een andere reden, namelijk ter compensatie voor geroofd spoorwegmateriaal op Java.   Lees verder

Geplaatst in 6. Onderzoek, Aanspraken en Verwerking | Tags: , , , , | 33 reacties

Apa kabar dari Gerri?

Bij de verovering van Hollandia, april 1944, vonden de Amerikanen een Kenpeitai-rapport over het verzet op Java. In een bijlage wordt de geheime codetaal van verzetsdeelnemers en geinterneerden beschreven: ‘Apa kabar dari Gerri?’ ‘Is er nieuws over Duitsland?’

Naast enkele foto´s van radio-installaties en vermommingen, bevatte de bijlage een lijst met codewoorden en een 20-tal voorbeeldzinnen. Ze zijn met moeite te lezen. De verbastering van enkele woorden heeft waarschijnlijk te maken met de romanisering van het oorspronkelijke Kana (Japans). De vertaling van een deel van de tekst in het Nederlands is ongeveer als volgt:

Briefkaart, verzonden van interneringskamp Moentilan naar interneringskamp Tjimahi

Briefkaart, verzonden van interneringskamp Moentilan naar interneringskamp Tjimahi

Codewoorden en hun betekenis

Gerri, Gerard = Duitsland
Grada , Eilati = Italië
John = England
Eilati = Italy
Minoem bier (bier drinken) = steun van de Geallieerden op komst
Selamat Baik (veilig/goed) = overwinning
Bruno = Birma
Sam = United States
Nawi, Naui = Rusland
Sakit nemagis (pijnlijk ziek) = verslagen
Hoedjan (regen) = luchtaanval, bombardement
Otjemas = Russia
Wimmetje = Stille Zuidzee
Jangtertjinta (geliefde) = nieuws van Geallieerde overwinning op de Balkan   Lees verder

Geplaatst in 2. Japanse Bezetting, 1942-1945 | Tags: , , , , , | 4 reacties