Het Tweede Kamerdebat van 14 juni 2023 over Nederlands extreem geweld tijdens de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog gaat evenzeer over de vraag welk zelfbeeld Nederland heeft als verdediger van mensenrechten.
Tijdens de stemmingen eind mei in de Tweede Kamer liepen de emoties hoog op bij Indische en Molukse nabestaanden van militairen en ambtenaren die tijdens de Japanse bezetting in kampen zaten.
[Foto Robin Utrecht / ANP]
Door Frank Vermeulen
Het wordt een historisch debat over de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog, deze woensdag in de Tweede Kamer. Want ter discussie staat, naast veel andere zaken, een oordeel over het optreden van Nederlandse militairen in Indonesië tussen 1945 en 1950. En hoewel het debat dus die geschiedenis als onderwerp heeft, gaat het tegelijk over de actualiteit. Bijvoorbeeld over de vraag welk zelfbeeld Nederland nu heeft als verdediger van de mensenrechten in de wereld. Kan Nederland zich geloofwaardig inzetten als het zelf in het verleden op grote schaal mensenrechten heeft geschonden, en daarover zwijgt?
Dat soort vragen houdt Kamerlid Corinne Ellemeet (GroenLinks) bezig, de aanvrager van het debat. Maar ook Sjoerd Sjoerdsma (D66), die zeven jaar geleden samen met toenmalig ambtgenoot Harry van Bommel (SP) het kabinet-Rutte II ertoe bewoog een groot onderzoek naar ‘structureel geweld’ gepleegd door Nederlanders te subsidiëren.
Een andere vraag is wat het politieke oordeel over dat historisch optreden voor consequenties heeft voor militairen die Nederland na 1950 heeft ingezet en nu nog steeds inzet in buitenlandse missies. Dat verklaart misschien ook de onverwachte aanwezigheid, woensdag, van minister Kajsa Ollongren (Defensie, D66). Een van de uitkomsten van het grote onderzoek van het Koninklijk Instituut voor Taal- Land- en Volkenkunde (KITLV) het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) en het Instituut voor Oorlogs- Holocaust- en Genocidestudies (NIOD) was dat de toenmalige militaire, justitiële, bestuurlijke en politieke autoriteiten het grensoverschrijdend gedrag van militairen in de doofpot hebben gestopt.
Premier Mark Rutte (VVD) heeft in een eerste reactie op het onderzoek in februari 2022, excuses aangeboden aan Indonesië, maar ook aan de militairen die destijds werden uitgezonden. De conclusies van het onderzoek heeft hij onverkort overgenomen. Die noemt hij „hard, maar onontkoombaar en het kabinet onderschrijft die conclusies. We moeten de beschamende feiten onder ogen zien”, aldus Rutte toen. Dus een vraag die ook op tafel ligt is: in hoeverre heeft Nederland van de geschiedenis geleerd?
Officiële regeringsstandpunt
Het belangrijkste in de eerste reactie van Rutte, vorig jaar, was misschien dat hij het eerdere officiële regeringsstandpunt over het Nederlands militair optreden in Indonesië herriep. Het kabinet-De Jong liet in 1969 ambtelijk onderzoek doen naar dat optreden, nadat Indië-veteraan Joop Hueting op tv had gesproken over Nederlandse „oorlogsmisdaden”. De zogeheten Excessennota concludeert dat de krijgsmacht zich, afgezien van een reeks excessen, „als geheel in Indonesië correct heeft gedragen”. Rutte nam na 54 jaar afstand van die conclusie.
Het is de vraag of de hele Tweede Kamer het kabinet hierin woensdag zal steunen. Tijdens rondetafelgesprekken afgelopen jaar in de Kamer met betrokken maatschappelijke organisaties en groepen, zoals het Veteranen Platform, bleek uit de vraagstelling en opmerkingen van de fracties van PVV, FVD, BBB en ook SGP dat die het regeringsstandpunt niet delen. Zo zei Kamerlid Simone Kerseboom (FVD) dat ze de zorgen van het veteranenplatform over de „eenzijdigheid” van het onderzoek deelde: „Dat is natuurlijk geschreven vanuit een heel antikoloniaal en hedendaags perspectief. Want kijk, er was gewoon een genocide aan de gang tegen Nederlanders en Indische Nederlanders en de overheid had gewoon een recht en een plicht om troepen te sturen om deze mensen te beschermen.”
Een ander punt waarover de Tweede Kamer naar verwachting zal spreken is de keuze voor de terminologie ‘extreem geweld’ in plaats ‘oorlogsmisdaden’. Net als de Excessennota spreekt het nieuwe onderzoek, Over de grens onder redactie van Gert Oostindie, Ben Schoenmaker en Frank van Vree, niet over ‘oorlogsmisdaden’. In een tweede brief aan de Kamer schreef het kabinet in december 2022 dat het strafrecht en het internationaal recht vóór de Geneefse Verdragen in 1949 „nog geen schendingen [kende] van het humanitair oorlogsrecht als oorlogsmisdrijf tijdens een niet-internationaal conflict”.
Dat is een interessante formulering omdat het kabinet hiermee eigenlijk zegt dat het de oorlog met Indonesië nog steeds ziet als een binnenlands (namelijk „niet-internationaal”) conflict. Hierachter zit de bijna 75-jarige discussie tussen Nederland en Indonesië over de ontstaansdatum van die laatste staat. Indonesië gaat uit van de proclamatie van de republiek op 17 augustus 1945, en Nederland van de datum van de overdracht van de soevereiniteit op 27 december 1949.
Minister Ben Bot (Buitenlandse Zaken, CDA) probeerde de tegenstelling op te lossen door in 2005 uit te spreken dat Nederland ‘politiek en moreel’ 17 augustus 1945 als dag van het ontstaan van de Republiek Indonesië erkende. Dus niet juridisch.
GroenLinks-woordvoerder Ellemeet vindt dat ook die juridische erkenning noodzakelijk is voor een volwassen relatie tussen beide landen. „Ik zal Rutte vragen om hierover in overleg te gaan met de Indonesische president Joko Widodo.”
Verjaringswet
Een andere kwestie die aan de orde zal worden gesteld tijdens het debat is de zogeheten Verjaringswet uit 1971. De bedoeling van die wet was om te voorkomen dat oorlogsmisdrijven van Duitse bezetters gepleegd tijdens de Tweede Wereldoorlog zouden verjaren. Het toenmalig kabinet koos er vervolgens voor, volgens de brief van Rutte, „om misdrijven die door Nederlandse militairen zijn gepleegd in Indonesië wel te laten verjaren en de Tweede Kamer hier niet actief op te wijzen”.
Ook deze zin is opmerkelijk: het gaat ineens over ‘misdaden’, dus niet over ‘oorlogsmisdaden’, ofschoon gepleegd tijdens een conflict met een ander land: Indonesië. En de formulering „er niet actief op te wijzen” wat betekent ‘de Tweede Kamer niet informeren’, zullen de Kamerleden ook wel herkennen als vintage Rutte.
In de brief aan de Kamer komt het kabinet ook met een regeling voor militairen die destijds werden bestraft voor dienstweigering. Immers, als wordt erkend dat extreem geweld structureel was, dan zou bevelweigering de juiste handelwijze zijn. Ook voor militairen die Nederland nog steeds uitzendt. D66-woordvoerder Sjoerdsma zal specifiek aandacht vragen voor drie mariniers die weigerden het bevel uit te voeren om het dorp Sutojayan op Oost-Java plat te branden. Hij wil graag postuum eerherstel.
Dit artikel verscheen eerder in NRC, 12 juni 2023
Java Post 
Wat mij het meest verbaasd, maar eigenlijk ook al niet meer is dat de regering (en)
Zo met zichzelf verguld waren/zijn dat ze stiekem de verjaringswet er door heen hebben gejast. Nota bene met het uitgangspunt dat Nederland natuurlijk niet als “ vijand” beschouwd kon worden in deze.
M. A. W. Alleen de vijand ( Duitsland) kon als vijand worden beschouwd. Hoewel zelfs in die tijd onderzoekers dit al tegenspraken werd het dus stiekem verpakt. Dat maakt het nog verwerpelijker. Willens en wetens!
Kijken we nu naar Putin dan vinden we daar wel wat van. Benoemen van excessen, het ontkennen van oorlogsgeweld, het onthouden van informatie, kennis onthouden, menselijk kanonnenvlees opvoeren… maar als het om vergelijkbare misstanden gaat door Nederlandse regeringen dan poetsen ze het blazoen op
Als integer en fair!? Je moet maar durven.
Eer en eergevoel dat werkt wel anders.
Erkenning en herkenning van eigen fouten. Het zou eens tijd worden. Eenoog is al lang koning geweest!
De grootste denkfout , die in de debatten wordt gemaakt is het feit dat er gesproken wordt over de “ onafhankelijkheid “oorlog. Vele strijdgroepen met hun eigen ideologie vochten met elkaar. Afrekeningen onderling werden uitgevoerd. Communisten, moslims, nationalisten en Nederlanders vochten met elkaar. Mijn vader was al begin oktober 1945 operationeel op Oost Java, Marinevendel. De groep stond onder bevel Engelsen maar opereerde in de buiten gebieden waar de Engelsen geen macht hadden. De marine heeft zijn personeel goed behandeld bij terugkeer uit de oost.
Je kan je niet verschuilen achter het feit dat de Nederlands Indische regering ophield te bestaan na de Japanse aanval. Je bent verplicht , als Nederlandse overheid, zorg te dragen voor allen die voor de Nederlands Indische regering/ Nederlandse tot aan het eind hun rechten te waarborgen. Het is niet een ereschuld maar een PLICHT.
“Je kan je niet verschuilen achter het feit dat de Nederlands Indische regering ophield te besrtaan na de Japanse aanval.”
West Nieuw Guinea was een onderdeel van Nederlands Indie en hield pas op met het bestaan als een Nederlandse kolonie in 1962.
Een groot deel van Nederlands Indie was dus nog geen kolonie van Java tot 1962/1963
Het kamer debat heeft historisch niet veel waarde. Historici hebben al sinds jaren gesproken over de wreedheden en excessen in de periode van de “politionele Acties”. Een koloniale oorlog die niet nodig was geweest als de Nederlandse politici zoals Drees en Beel naar de Britten hadden gekeken en hun rol in de onafhankelijkheid van India. Bereid je kolonie voor op de onafhankelijkheid. Nederland koos voor de verschroeide aarde tactiek.Een zeer wreede oorlog waar veel slachtoffers zijn gemaakt. Een koloniale oorlog die Nederland vaker voerde, zoals de oorlog in Atjeh een oorlog die 30 jaar duurde en waar dezelfde verschroeide aarde oorlogvoering werd toegepast. Met veel slachtoffers onder de Atjehers en onder de Nederlandse soldaten die massaalaan malaria en andere tropische ziektes overleden. Bezoekt u de Hollandsche Begraafplaats in Banda Atjeh eens. Minister president Colijn was een van de militairen die er deel uit maakte van de militairen die vele dorpen in Atjeh uitmoorden. Lees zijn dagboek aantekeningen uit de Atjeh oorlog.U vindt ze in het archief van Colijn van de Vrije Universiteit.
In 2023 hier nog een debat over voeren geeft de indruk dat Nederland erg achter loopt op de andere koloniale mogendheden die hun koloniale verleden beter verwerkt hebben. Nederland loop erg achter. We voeren debatten die we in de jaren na de Indonesische onafhankelijks Verklaring van Indonesie van Soekarno en Hatta in 1945 hadden moeten voeren. We hadden Soekarno als staatshoofd in Nederland moeten ontvangen met het respect dat deze verdiend had.Niets van dit alles. Dit kamer debat is te laat en heeft geen enkele betekenis meer voor historici.
Drs Roger Thomas
-wetenschapper en Azie historicus aangesloten bij: Association For Asian Studies AAS , USA-.
@ We hadden Soekarno als staatshoofd in Nederland moeten ontvangen met het respect dat deze verdiend had ! Daar ben ik het nou HELEMAAL mee eens ! En dan net na 17 augustus 1945 had al die rotzooi niet gebeurd geweest .
Wel moeilijk om Soekarno te respecteren zo vlak na de oorlog. Hij had geheuld met de vijand en was ook medeplichtig met de dood van een miljoen Romusha’s die hij aan Japan overleverde en daar zelfs propaganda voor maakte.
@A.Olive; ‘geheuld met de vijand etc.’- Japan de vijand van Soekarno? Soekarno door de Indische overheid verbannen/ in gevangenschap werd op Sumatra door Japan bevrijd! Dat de Remoesjahs door Japan slecht werden behandeld; Soekarno’s schuld/met zijn goedkeuren?
@ R.L. Mertens
Soekarno was de chief recruiter van de Romusha’s. Dat wist u toch wel?
https://apjjf.org/2016/01/4-Baird.html
@A.Olive; ‘chief recruiter etc.’- Klopt. Het was een politieke deal: werkvolk voor een Indonesische legercorps/Peta, Heiho ( later; de ruggengraat van de revolutie!). Indertijd door Nederland altijd geweigerd! Soekarno heeft altijd ook schuld bekend voor het lot van de Remoesjahs.- Ik zag ze nog uit onze kampong vertrekken, zingend ; ‘berkerdjah, berkerdjah’, in hun mooiste kleding. Uitgezwaaid door hun familie en vrienden….Heb echter ook nooit begrepen waarom de Jap ze zo hebben behandeld. Mijn vader vertelde/ Pakan Baroe, dat ze nog slechter werden behandeld dan de krijgsgevangenen
“Soekarno heeft ook altijd schuld bekend voor het lot van de Romoesha’s.”
Wat wilt u hiermee zeggen, heer Mertens. Dat alles nou goed is?
Dan moet u ook hetzelfde zeggen van Premier W. Drees die tot de conclusie kwam dat de Politionele acties fout waren.
@Drs Roger Thomas: Als wetenschapper zult u ervan op de hoogte zijn dat Soekarno tijdens WO2 actief Japan steunde, en op 10.05.45 (na de overgave van Nazi-Duitsland) op de radio de Duitsers prees ‘voor de moedige worsteling die zij zes jaar lang hebben volgehouden’ (De Jong, 11b, blz.992, voetnoot 1). Uw opmerking ‘we hadden Soekarno als staatshoofd in Nederland moeten ontvangen, met het respect dat deze verdiend had’ kan ik dan ook moeilijk plaatsen.
@BenedictJanssen; ‘Soekarno etc.’- De(!) Willem van Oranje van Indonesië!
Ik vermoed dat dit debat meer betekenis heeft voor de politieke toekomst van vertegenwoordigers dan voor huidige Nederlandse buitenlandse politieke vraagstukken. De kamer wil een debat voeren over geschiedenis, iets dat beter thuishoort in academische cirkels.
Nederlands Indië hield op 8 Maart 1942 op te bestaan. Dit was echt niet de eerste maal dat een kolonie van eigendom veranderde. De toeval wou dat de nieuwe eigenaar, Japan , later een zware nederlaag leed, en dat de oude ( Nederland) zich gerechtigd voelde om de status quo ante bellum te herstellen. De klok moest teruggezet worden.
Afgezien van de schrikbarende, afgrijselijke kosten, was deze houding volkomen onrealistisch.
De eerste taak van een overheerser is om de veiligheid van de onderdanen te beschermen, en vanuit dit standpunt had Nederland op grote schaal gefaald met de opkomst van Imperialistisch Japan.
Dat velen in Nederland zowel als ras genoten in Indië er heilig van waren overtuigd dat de doorsnee “inlander” herstel van Nederlands gezag zouden verwelkomen verwees naar een zwaar probleem van tunnel visie. Teveel invloedrijke Indonesiërs zaten voor de oorlog al in het gevang of in ballingschap. Dat gebeurde niet zomaar. Ik vraag me af hoe veel rechters en advocaten zich toen hierover een beetje bezorgd maakten?
Massale ontevredenheid en opstand waren elders in de wereld niet onbekend. Leren over het gedrag van mensen is een van de doelpunten van geschiedenis onderwijs. Het onderwijs systeem heeft ons toen gefaald.
Uit de reacties concludeer ik maar weer dat het veelal schort aan de nodige historische en, vooral ook, staatsrechtelijke kennis. Overigens zie je hetzelfde bij hedendaagse historici die beginnen met het vaststellen van een conclusie en daar hun boeken bij schrijven.
Natuurlijk hield Indië niet op te bestaan op 8 maart 1942. Hield Nederland soms ook op te bestaan na 15 mei 1940? Natuurlijk kon je niet verwachten dat Nederland onmiddellijk akkoord zou gaan bij de onafhankelijkheidsverklaring in augustus 1945. Dat zou volslagen uniek zijn geweest in de wereld van toen en zeer onverantwoord naar de honderdduizenden gevangenen. Ik vind het echt bizar te verwachten van de toenmalige Indische en Nederlandse regeringen dat zij akkoord waren gegaan met een verklaring van een stelletje jeugdige oproerkraaiers en enkele collaborateurs, hoeveel aanzien sommigen van hen (Hatta) later ook zouden krijgen. Ook staatsrechtelijk was dit onmogelijk. Het formeel loslaten van een grondgebied als Indië uit het koninkrijk was een zaak van het Nederlandse parlement, dat op dat moment nog niet eens bestond. Ik vind het dus vrij normaal dat Nederland zich opmaakte om de vooroorlogse status que te herstellen. Overigens kon toch ook niemand eind 1945 voorspellen hoe de zaak zich zou ontwikkelen?
Ja, dat laatste kun je nu heel gemakzuchtig wel wegwapperen maar daar hadden de autoriteiten van toen gewoon wel mee te maken.
En kijken naar de Britten? De ontwikkelingen in Brits-Indië en Nederlands-Indië zijn w.m.b. onvergelijkbaar. De Britse kolonie was bestuurlijk veel beter voorbereid op onafhankelijkheid dan de Nederlandse. Daar kun je ook weer wat van vinden maar dat is wijsheid achteraf en in 1945 weinig zinvol. En overigens, wie beziet hoe de Britse kolonie met het nodige geweld uiteen is gevallen in Pakistan en India kan zich afvragen of dit voorbeeld wel zou gelukkig gekozen is. Je kunt evengoed stellen dat de autoriteiten aldaar (Jinnah, Nehru, Mountbatten) niet ietwat te ongeduldig zijn geweest.
Tot slot: ik weet niet of Nederland zijn koloniale verleden niet verwerkt heeft. Ik constateer dat een kleine groep zogenaamde historici hierover door blijft drammen en dat de (vooral linkse) politiek daar wat dom achteraan blijft lopen. Als dit niet zou gebeuren was dat verleden in ruimere zin allang afgesloten (ik praat daarbij nadrukkelijk niet over de diverse vergoedingen aan oorlogsslachtoffers, ex-gevangenen e.d. maar dat is een ander onderwerp).
Toch heeft Drs Roger Thomas gelijk ! En niet een beetje ook ! Een bekende Indo politicus drong er met klem aan om meteen te gaan praten met die leiders van die Republiek .Maar in Nederland hadden ze de messen al geslepen .( Die Indo politicus was Van der Plas )
De interesse voor Nederlands koloniaal verleden met al zijn fouten leeft in de samenleving. Het is niet alleen een klein groepje linkse historici.
Die begonnen juist met het excessenonderzoek in de golf van interesse en verontwaardiging in de samenleving.
Door die publieke aandacht ging een regering VVD-PvdA uiteindelijk mee met het idee van een groot onderzoek en deze te bekostigen.
Daarna werd steeds meer duidelijk dat die interesse én verontwaardiging over het herontdekt koloniaal verleden internationaal was. Niet alleen in Nederland.
Die interesse voor wat deed Nederland in de oorlog van 45 -50 is er altijd al geweest. Maar verdrongen, en de jongere generaties kunnen het gemakkelijker oppakken.
Het nationalisme van Soekarno en zijn nationalisten begon al in de jaren 1920. Nederland wist ervan en trad hier hard tegen op in plaats van ernaar te luisteren.De koloniale bestuurders geloofden erg in hun eigen gelijk en zij zouden daar later na 1945 een zeer hoge prijs voor betalen. Na 300 jaar koloniale overheersing hadden de koloniale bestuurders in Batavia in de jaren ’20 beter naar de bevolking en haar wensen moeten luisteren. Soekarno was immers als ingenieur opgeleid in Bandung door de Nederlanders. Mohammed Hatta had in Leiden gestudeerd. De nationalisten die na het einde van de Japanse bezetting de macht grepen hadden de tijd mee. In de Verenigde Naties keerden een meerderheid zich tegen de Politionele Acties in Indonesie. Nederland stond internationaal volledig alleen.Amerika dreigde met het intrekken van de Marchall Hulp.De Marchall Hulp was nooit bedoeld om een koloniale oorlog mee te financieren.Dit geld was hard nodig om de wederopbouw te betalen. India werd in 1947 onafhankelijk. Premier Drees en premier Beel starten een koloniale oorlog terwijl internationaal de voormalige kolonien hun onafhankelijkheid kregen. De samenwerking met de Japanners was bedoeld om uiteindelijk na de oorlog hun macht over te nemen. Japan was een voorbeeld hoe Indonesie door aziaten bestuurd kon worden. Dan zouden de Indonesiers later zelf hun land kunnen besturen zonder de Nederlanders. Soekarno hield nauw contact met de Amerikanen. Amerika, de Verenigde Staten, waren zelf een oud kolonie en steunde het onafhankelijkheidsstreven van Indonesie onder leiding van Soekarno en Hatta. De Amerikanen wisten dat Indonesie van economisch belang was als olie producerend land. De olie industrie werd na de onafhankelijkheid grotendeels door Amerikaanse bedrijven overgenomen
Alleen de Nederlandse politici waaronder premier Drees begrepen niet dat de tijd veranderd was. De rol van Nederland als koloniale mogendheid was al lang voorbij. Premier Willem Drees liet een biografie schrijven die pas na zijn dood mocht worden gepubliceerd: “Vier Jaar Nachtmerrie, Willem Drees 1886-1988, De Indonesische Kwestie 1945-1949”. Geschreven door historicus Hans Daalder. Uitgeverij Balans, 2004.
Deze biografie is met toestemming van Drees zelf geschreven. Het boek scherts de gevolgen van de foute keuze voor de “Politionele Acties”. Een indringend boek van een premier in gewetensnood. Het waren, vertelde hij later aan journalisten, zijn moeilijkste jaren in de politiek.
De Association for Asian Studies, USA had toch moeten weten dat er geen 300 jaar koloniale overheersing was in Indie tussen 1816 en 1942.
@Ass; ‘Willem Drees sr.’- Tijdens zijn SDAP periode/ voor de oorlog was Drees vóór onafhankelijkheid van Indonesië! Na de oorlog plots tegen de Republiek/ vóór de politionele acties; een PvdA draaikont. Onze koningin Juliana was daarentegen pro Republiek! Lees (eindelijk) haar biografie; Jolande Withuis; Vorstin in een mannen wereld. Zie ook haar tv.doc.Juliana; haar ruzies over Indonesië met Drees sr., Beel, zelfs met Bernhard. Gen.Spoor, die dat vernam was woedend; hij vocht daar immers; voor koningin en vaderland….. Nou ja, na 73 jaar wordt dan eindelijk…..17 aug.1945 de Proklamasi erkent! Voortschrijdend…… inzicht!
Goed verhaal. Wie de geschiedenis wil begrijpen, bekijkt haar vanuit het perspectief van de tijdgenoten. Als wij anno 2023 heel verontwaardigd zijn over gedrag dat vroeger normaal was, doen we misschien niet genoeg ons best om ons te verdiepen in dat toenmalige perspectief.
Wacht dit ging even mis:) Deze reactie hoort te staan onder die van Henry van Amstel. Excuus voor de verwarring!
@henryvanamstel; ‘stelletje jeugdige oproerkraaiers en enkele collaborateurs etc.’- Nederland ondertekende Londen 24/9-1941 het Atlantisch Handvest (voorloper VN); elk volk heeft het zelfbeschikkingsrecht! Nederland verloochende(!) het al in de 7 dec.1942 HM rede! Geen woord over het zelfbeschikkingsrecht, vurig bepleit door de enige Indonesische kabinet lid Soejono. Vandaar de Proklamsi 17/8-1945, want van Nederland was niets meer te verwachten. – Ook al bij het 1e gesprek, Batavia 4/10-1945 met de Republiek; vd.Plas (van Mook werd verboden) met moh.Hata; geen zelfbeschikkingsrecht= geen medeka! Dus amok= bersiap!
*Nederland lokte(!) met provocaties; een Japans maaksel, Soekarno een collaborateur etc. bersiap uit! (hopende dat de Britten harder zouden op treden…zoals later in Soerabaja)-En wij; vrouwen, kinderen, buiten de beschermde(!) kampen werden de klos!
In de jaren dertig verhuisde de Duitse grootvader van mijn partner met zijn gezin (Nederlandse vrouw en twee kinderen) van Nederlands Indië naar Den Haag, waar hij de Nederlandse nationaliteit aanvroeg. Hij kreeg echter te horen dat hij eerst 5 jaar in Nederland moest wonen alvorens die aanvraag te kunnen doen. Dat hij bijna 30 jaar in Nederlands Indië gewoond had, deed niet ter zake. Door het uitbreken van WOII kwam het er niet meer van: hij overleed in 1942 te Den Haag. Het gevolg was dat zijn kinderen nog steeds de Duitse nationaliteit hadden. Dit leidde ertoe dat zijn zoon naar de Wehrmacht moest, ook als was zijn moeder Nederlandse. Na de oorlog dreigden de kinderen te worden uitgewezen naar Duitsland hetgeen de moeder gelukkig kon voorkomen door een ontvijandingsverklaring aan te vragen. De naturalisatie van de kinderen volgde pas midden jaren vijftig.
Conclusie: Indië werd niet als binnenland erkend, hetgeen grote gevolgen had voor deze familie.
In het AKKOORD VAN LINGGADJATI is overeengekomen dat de Republiek Indonesia de bezette gebieden mocht behouden. Die zouden samen met de gebieden die de Nederlanders nog in handen hadden, opgaan in de Verenigde Staten van Indonesie. Dat land zou samen met Nederland, Suriname en de Antillen de Nederlands-Indonesische Unie gaan vormen. Een Nederlandse variant op het Britse Gemenebest, met aan het hoofd koningin Juliana.
Dit was geen voorstel, het was een vredelievende afspraak, bekrachtigd door een Commissie-Generaal NAMENS de Nederlandse regering. Toch heeft de regering die afspraak niet gehonoreerd. Als zij dat wél had gedaan, hadden de zogenaamde politionele acties, oftewel de onafhankelijkheidsopstanden, voorkomen kunnen worden.
De British Commonwealth functioneert niet slecht (ik weet wel dat het altijd beter kan).
Ook besef ik dat de werkelijkheid niet altijd zo simpel is, maar wilde dit hier toch even zeggen.
.-
@FredericoBär; ‘akkoord van Linggadjatti etc.’- Het is Nederland die met aanvullende eisen/aankledingen kwam; oa TNI moest worden opgeheven(!), Nederland soeverein(!) tijdens de overgangsfase etc…..en onze troepen waren hier al op sterkte!; Drees sr; ‘onze jongens zijn toch niet voor niets hier gekomen…..gen.Spoor;’ doorstoten naar Djokja!’ Over orde en rust kretologieën gesproken… niet altijd simpel?
@FredericoBär; ‘akkoord van Linggadjatti etc.’- Het is Nederland die met aanvullende eisen/aankledingen kwam; oa TNI moest worden opgeheven(!), Nederland soeverein(!) tijdens de overgangsfase etc…..en onze troepen waren hier al op sterkte!; Drees sr; ‘onze jongens zijn toch niet voor niets hier gekomen…..gen.Spoor;’ doorstoten naar Djokja!’ Over orde en rust kretologieën gesproken… niet altijd simpel?
Mijn familie woonde toen in dat land. Dus voor hen was het een binnenlandse oorlog, in het land waar ze geboren en getogen waren.
Voor Indonesiërs ook. Het gebeurde niet in het buitenland voor hen.