Hof: geweld van militairen in Nederlands-Indië uit 1947 niet verjaard

De staat kan zich niet beroepen op verjaring van martelingen en executies, zeventig jaar geleden in Nederlands-Indië, omdat het hof de zaak te ernstig vindt.

Foto’s van executies in Nederlands-Indië. Archiefbeeld.
Foto Vincent Jannink

Door Bastiaan Nagtegaal

De staat kan zich niet beroepen op verjaring in twee zaken rond martelingen en executies in voormalig Nederlands-Indië. Dat heeft het gerechtshof in Den Haag dinsdag bepaald. Nabestaanden van vijf geëxecuteerde Indonesische oud-strijders en een man die werd gemarteld eisten bij de rechter een schadevergoeding voor misdragingen door Nederlandse militairen in 1947.

Een van de twee zaken was aangespannen door de kinderen van vijf mannen die in 1947 werden geëxecuteerd op Zuid-Sulawesi. De mannen werden zonder enige vorm van proces gedood. Ook zijn gevangenen op een gewelddadige manier verhoord. De andere zaak draait om een Indonesische oud-strijder die werd gemarteld in Oost-Java. Hij werd met een stok op zijn hoofd geslagen, en er is een sigaret op zijn hoofd uitgedrukt. De kinderen willen een schadevergoeding van de Nederlandse staat.

De staat stelde bij het hof dat de claims verjaard zijn omdat de gebeurtenissen meer dan zeventig jaar geleden plaatsvonden. Daardoor zou het moeilijk zijn om bewijs te verzamelen. Volgens het hof zijn de feiten echter te ernstig en is er een „grote mate van verwijtbaarheid”.

Bewijzen

Dat er zoveel tijd verstreken is, kan het verzamelen van bewijzen inderdaad bemoeilijken, erkent het hof, maar daar hebben vooral de eisers last van. Ook heeft de staat de problemen met de bewijzen voor een groot deel aan zichzelf te wijten, doordat niet is vastgelegd wie doodgeschoten of mishandeld is, en ook later weinig heeft gedaan om de zaken goed te documenteren. De eisers hebben de staat volgens het gerechtshof binnen een redelijke termijn aansprakelijk gesteld.

Het is nu aan de rechtbank om vast te stellen of de eisers inderdaad kinderen zijn van de geëxecuteerde strijders, en daarmee recht hebben op een schadevergoeding. Smartengeld krijgen ze niet. De (inmiddels overleden) man die werd gemarteld is een schadevergoeding toegekend, plus 5.000 euro smartengeld.

 

Dit artikel verscheen eerder in de NRC, 1 oktober 2019.

Dit bericht werd geplaatst in 9. Java Post. Bookmark de permalink .

35 reacties op Hof: geweld van militairen in Nederlands-Indië uit 1947 niet verjaard

  1. keesvan3 zegt:

    Een beetje ver gezocht ! Ik denk dat de Indonesische regering niet blij is met een dergelijke uitspraak. Het Indonesische leger en politie heeft veel overgenomen van de brute behandelingen indertijd door de Nederlanders. Hede ten dage zijn nog steeds martelingen / intimidatie / verdwijningen en moorden aan de orde bij konflikten. De Indoneische overheid van nu zit niet te wachten op waarheids commissies en eventuele schade claims, van toen,omdat veel recentelijker excessen bij konflikten ook nooit opgelost zijn. ZE LATEN HET LIEVER VOOR WAT HET IS ! Blik op de toekomst wordt hier altijd gezegd, het verleden achter je laten ! Kees van Riet ; Kediri / Oost Java.

  2. Bart Huysman zegt:

    Ik wil hieronder een sterk persoonlijk getinte reactie geven.
    Als voorstander van het niet-verjaren van welke oorlogsmisdaad dan ook zou ik uiteindelijk wel eens willen weten wat mijn vader indertijd, na 15 augustus 1945, als MP (Militaire Politie) en als korporaal later, met zijn sabel, zou kunnen hebben gedaan tijdens het verhoren van Pemuda2. Hij sprak twee dialecten ‘Maleis’. De periode dat hij Knil-er was duurde van 1936 tot 1951, waarvan óók krijgsgevangene en dwangarbeider aan Burma-Siam Spoorweg. En vermoedelijk óók nog aan de Pakan Baru-lijn omdat hij een zeer kundige bruggenbouwer was. Die bruggen waren van hout.
    Het is een beetje een vreemd begrip in deze maar het zou mij ‘voldoening’ geven als ik hier meer over zou komen te weten. Wat hij ook gedaan zou hebben, hij was en blijft mijn vader, overleden in 1983. Toen in 1969 Hueting op de tv zijn verhaal over de misstanden tijdens de Oorlog 1945-1949 in Indonesië deed en ik kort daarna als vrijdenker en radicale uniform-weigeraar dienstplichtige, in Nieuwersluis, de militaire gevangenis, belandde, moet het voor hem een grote schok geweest zijn. Huetings verhaal gaf grote spanning in ons gezin. Toch hielp hij mij. Verder nooit met hem of mijn moeder over gehad.

  3. Coen zegt:

    M.A.W . De Bersiap moorden zijn ook
    niet verjaard !!

    • Jan A. Somers zegt:

      Hoe weet u dat bijvoorbeeld de bersiapmoorden in het Indonesische recht niet verjaard zijn? Zijn de bersiapmoorden overigens wel eens in het Indonesische recht bekend geraakt? Wie heeft ze dan bij de Indonesische rechter aangekaart?

      • Coen zegt:

        Als de Nederlandse Staat , verjaring niet accepteert ‘ dan is het omgekeerde evenredig
        , in dit geval de Indonesische Staat .
        Naar mijn weten is er nooit een vervolging
        geweest naar de daders van de Bersiap .
        Mijn familie is ook slachtoffer geweest
        van de Bersiap maar ondervond in Nederland
        alleen maar onbegrip en dat is zachtjes
        uitgedrukt .

      • RL.Mertens zegt:

        @Coen; ‘in Nederland alleen maar onbegrip etc.’- En waarom, …denkt u dat? Waarom heeft Nederland maar onbegrip voor onze bersiap slachtoffers? Waarom is eigenlijk bersiap gebeurd? Waarom werden zij zo maar vermoord? Waarom worden onze bersiap slachtoffers niet officieel door ons herdacht? Waarom, waarom …

      • Coen zegt:

        Het Waarom is in weze niet relevant , ideologie ? Gebrainwasht ? Puur moordzucht ?
        Belangrijker is Waarom Nederland dit nooit ter sprake heeft gebracht en de slachtoffers in de kou hebben laten staan .

  4. Benedict Janssen zegt:

    1. Stel dat ergens ter wereld in 1947 soldaten van een willekeurige staat buiten hun boekje zijn gegaan en burgers hebben vermoord, dan is het toch prachtig dat ruim zeventig jaar later die staat daarvoor wordt veroordeeld door rechters van die eigen staat. Prachtig, omdat het past in ons idee van gerechtigheid, en omdat dit (naar ik vermoed) zonder enig precedent is. Ik zie dit nog niet zo snel gebeuren in andere landen van de wereld. Voor de goede orde: dit is géén strafzaak waarbij een officier van justitie daders vervolgt, maar een civiele zaak, waarbij (kinderen van) slachtoffers een claim neerleggen bij de staat.

    2. Nu het hier gaat om ons eigen Indie, kleurt dat wellicht voor sommigen het oordeel sub 1 ( zo van ‘maar zij deden het ook, denk aan de Bersiap’). Maar die ‘tegenclaim’ kan welbeschouwd geen rechtvaardiging vormen om de kinderen van deze slachtoffers niet te compenseren. Natuurlijk zou het ideaal zijn indien de rechtbank in Indonesie op soortgelijke wijze open zou staan voor claims van Bersiap-slachtoffers, maar (aannemende dat dit niet zo is) dat moet dat onze eigen rechtspraak niet weerhouden om te doen wat goed is. Ik denk dat wij ons gelukkig mogen prijzen dat wij in een land leven waar de rechtspraak aldus functioneert.

    3. Toch heb ik ook wat (juridische) vragen bij deze uitspraak. In een civiele zaak behoort de eisende partij zijn dossier op orde te hebben, en tijdig zijn vordering in te dienen. Als ik de uitspraak zo eens lees, dan is het gerechtshof wel héél erg tegemoetkomend geweest aan eisers. Ik merk op dat de verjaringstermijn voor strafzaken (zie de wet uit 1971, welke wet het hof ook noemt) allang was verlopen. Ook het niet ‘registreren’ van misdrijven (in 1947) wordt hier de staat verweten, terwijl dit gaat over de bewijslast van de eisende partij. Over de gebeurtenissen in 1947 bestaan (naar ik heb begrepen) geen foto’s, documenten of ander bewijsmateriaal anders dan mondelinge verklaringen. Sinds gerechtsdeskundige Dr. Wagenaar weten we echter dat getuigenverklaringen (zeker na verloop van tijd) lang niet altijd betrouwbaar zijn.
    Verder keek ik op van het feit dat de rechters een verschil maken tussen de ene klager (die van de bewoonde wereld) en de andere klager (het hof stelt dat hier sprake is van ongeletterde boeren ‘levend onder volstrekt andere condities en in een andere cultuur en tijdsgewricht’.) Als jurist (dat vermoedde u wellicht al..:) vind ik het wat hachelijk om die achtergrond ten laste te laten komen van de gedaagde partij.
    Tenslotte: in 1953 bleek de weg naar de Nederlandse rechter al bekend te zijn: https://www.nu.nl/binnenland/4424736/rechter-stelde-staat-al-in-1953-verantwoordelijk-dood-indonesier.html Waarom in dit geval dan zó lang gewacht? Enfin, de staat heeft nog de mogelijkheid om in cassatie te gaan.

    • Bart Huysman zegt:

      Het verhaal van Benedict Janssen sluit werkelijk perfect aan bij mijn strikt persoonlijke verhaal èn bij mijn opvatting over rechtsgang, civiel of strafrechtelijk. Het feit dat hier, in Nederland, wel gesproken en geschreven kan worden over ons gezamenlijke (lees Nederlandse en Indonesische) verleden, zoals in de onvolprezen Java Post, is een bijzondere en gelukkige omstandigheid. Wij moeten vooral doorgaan met onderzoeken. Wij kunnen daar van leren.
      Terzijde: ik ben van mei 1949, Surabaya.

    • Jan A. Somers zegt:

      “dan is het toch prachtig dat ruim zeventig jaar later die staat daarvoor wordt veroordeeld door rechters van die eigen staat.” Dit vind ik nou het meest prachtige van deze zaak.

    • Peter van den Broek zegt:

      Sinds gerechtsdeskundige Dr. Wagenaar weten we echter dat getuigenverklaringen (zeker na verloop van tijd) lang niet altijd betrouwbaar zijn…… lijkt mij toch niet een juridisch argument, daargelaten dat het waarheidsgehalte en relevantie van bovenstaande uitspraak voor deze rechtszaak nul komma nul is. De landsadvocaat heeft de getuigenverklaringen niet aangevochten.

      De vragen van dhr Janssen zijn in deze zaak al lang beantwoord tenminste als ik alle vonnissen lees, daarvoor hoef ik geen jurist te zijn.

      Terwijl in een Nacht-und-Nebelaktion de verjaringswet er doorheen werd gejast, speelde de affaire drie van Breda terwijl Nederland aan Duitsland de uitlevering van een oorlogsmisdadiger vroeg. Dat is ook geschiedenis

      • Benedict Janssen zegt:

        @ dhr vd Broek
        1. Bewijs(levering) is alleszins juridisch – zie oa het Wetboek van Rechtsvordering. Dat bij een civiele claim, die stoelt op gebeurtenissen van 70 jaar terug, de betrouwbaarheid van bewijs niet in het geding zou zijn, lijkt mij vrij onmogelijk.
        2. Ik begrijp de verwijzing naar ‘Nacht und Nebel’ niet. De verjaringswet van 1971 (zie ook artikel in De Groene van vorige week) is er niet ‘doorheen gejast’ maar ging – als alle wetten – via de 2e kamer en de 1e kamer, inclusief ingewonnen advies van de Raad van State.

      • Peter van den Broek zegt:

        Vrij onmogelijk is geen juridisch argunment in een civiele procedure
        De rechter heeft de getuigen als bewijs toegelaten. Wat voor tegenargument had de landsafvocaat om de deze getuigen niet toe te laten in het proces? Soms dat theorema van Dr. Wagenaar? Om geen modderfiguur te slaan houdt de landsadvocaat wijselijk zijn mond
         
        Maar natuurlijk bestaan documenten of ander bewijsmateriaal, dwz rechtsfeiten in de zaak Rawagede. Ik citeer uit oorlogsdagboek (situation report) van de eenheid die Rawagede binnenviel:

        [De compagniescommandant] heeft opdracht ontvangen van [zijn bataljonscommandant]: ruim weerstand Rawagede op. Rawagede is een kampong van waar uit regelmatig beschietingen plaatsvonden […]
9 Dec. Om zes uur ‘s morgens was de kp. ingesloten en men is toen met een troep van 35 man onder luitenant […] voorwaarts gegaan. Men heeft toen 8 à 9 maal een troep van [±] 12 man ter plaatse geëxecuteerd. Volgens [de compagniescommandant] zijn in alle gevallen de noodige waarborgen genomen dat men geen ‘goede’ elementen in de executies betrok. Alle geëxecuteerde personen hadden lange haren, geen dikke eeltlaag op handen en voeten, zij waren allen in het bezit van papieren van de Hizboellah en soortgelijke organisaties. […]
Tenslotte is nog een groepje van 7 à 10 personen geëxecuteerd die in handen van segt […] [was] gevallen. Ook deze groep was aanvankelijk grooter, doch daarvan is er een aantal na onderzoek vrijgelaten.

        De vraag is natuurlijk wat de legerleiding, de justitie in Nederlands Indie gedaan heeft met dit rapport. Niet alleen die maar wat heeft de Nederlandse politiek met deze feitengedaan.

        Reactie 1….het toch prachtig dat ruim zeventig jaar later die staat daarvoor wordt veroordeeld door rechters van die eigen staat.
        Reactie 2.. Het feit dat hier, in Nederland, wel gesproken en geschreven kan worden over ons gezamenlijke (lees Nederlandse en Indonesische) verleden.

      • Jan A. Somers zegt:

        Prof. Wagenaar begon zijn collegereeks (uit mijn geheugen) met de vraag potlood en papier te pakken en te tekenen hoe of de maan er op Sinterklaasavond uitzag. Had praktisch niemand goed! Daarna de verhalen over politieverhoren.

    • Jan A. Somers zegt:

      “behoort de eisende partij zijn dossier op orde te hebben, en tijdig zijn vordering in te dienen.” Dat was toch het werk van de (ons welbekende) advocaat van de eisers? Of heb ik wat gemist?

      • Peter van den broek zegt:

        U heeft wat gemist.

      • Jan A. Somers zegt:

        Kennelijk niet belangrijk, gerepareerd door een vriendelijke rechter.

      • Peter van den Broek zegt:

        Wat belangrijk is in dit proces kan ik niet beoordelen, moet een echte jurist doen. Volgens een vonnis heeft de landsadvocaat dit wel naar voren gebracht, maar de rechters vonden het argument van de eisende partij de doorslag geven. Ooit een reparerende rechter in werkmanskiel gezien?

      • Jan A. Somers zegt:

        Ik dacht dat u bedoelde dat de eisers hun zaakjes niet op orde hadden, waar de rechter nog gelegenheid voor heeft gegeven.

      • Peter van den Broek zegt:

        Dat bedoelde ik niet, maar veronderstelde dhr Janssen.

        Correctie: verslag over de gebeurtenissen in Rawagede is niet het oorlogsdagboek van de Nederlandse eenheid maar de aantekeningen van een medewerker van de procureur-generaal van het Hooggerechtshof te Batavia

        Wat gebeurt er in werkelijkheid: Luitenant-generaal Spoor, de ‘Legercommandant’ krijgt het rapport over de actie in Rawagede op zijn bureau. Hij is verantwoordelijk is voor de vervolging van militairen en stuurt een heel dossier aan procureur-generaal Felderhof. Spoor twijfelt of hij de verantwoordelijke majoor moet laten vervolgen.

        De majoor die de compagnie leidde kreeg van zijn commandant de opdracht te zwijgen. Hij moest alles ontkennen tegen een onderzoekscommissie van de Verenigde Naties. Die ontdekte echter toch dat er liquidaties hadden plaatsgevonden. Maar niet hoeveel. Nederland ontkende het hoge Indonesische dodental (> 400) en hield vast aan zijn eigen 150 doden. Die 150 doden staan vermeld in het oorlogsdagboek dat kennelijk later is opgesteld.

        Citaat uit het oorlogsdagboek:…..Door de (…) compagnie werd een zuiveringsactie ingezet tegen kpg. Rawahgedeh (5393). Aan vijandelijke zijde werden 150 doden geteld. Er werden 8 personen gevangen genomen. Genoemde kampong bleek volledig republikeins te zijn, hetgeen o.m. bleek uit rood-witte vlaggen waarmede verschillende huizen waren getooid en uit documenten en artikelen die op de gedode tegenstanders werden aangetroffen
        Die zouden zijn gevallen door beschietingen, was de suggestie. Nederland gaf uiteindelijk toe dat er vier krijgsgevangenen waren geëxecuteerd. De liquidatie van nog eens zeven werd ontkend. Zo staat het in het VN-rapport uit 1948, dat de actie desalniettemin ‘deliberate and ruthless’ noemt.

        Felderhof, de procureur generaal verantwoordelijk voor een strafrechterlijk onderzoek adviseert Spoor om de zaak te seponeren, aangezien ‘iedere vreemde inmenging en belangstelling (van de VN) [is] verdwenen’.

        
Het dossier gaat terug naar Spoor en verdwijnt spoorloos

        Volgens het Openbaar Ministerie dwz procureur-generaal Gelderhof zijn er in wezen 100-120 man standrechterlijk geexecuteerd.

        Wat deed de Minister die politiek verantwoordelijk was voor Nederlands-Indie met de zaak Rawagede? Eind jaren veertig was er geen Kamermeerderheid te vinden voor een diepgaand onderzoek. Alleen de standrechtelijke executies door het Korps Speciale Troepen van de beruchte kapitein Westerling werden onderzocht. De uitkomst was geheim. De minister van Overzeese Gebiedsdelen verzekerde de Kamer dat het volstrekt tegen de wens van de regering was dat de misstanden ‘in den doofpot [worden] gestopt’. Maar er werd niets meer van gehoord.

        Dit gebeurde dus enkele jaren na het einde van WO2 waarin SS-Sondereinheitskommando’s op dezelfde wijze burgers executeerden.

      • Jan .A. Somers zegt:

        “Ooit een reparerende rechter in werkmanskiel gezien?” Dagelijks te zien bij de rechtbanken. In toga en bef. Om de steken die advocaten (soms bewust) laten vallen te repareren. Maar vooral bij de kantonrechters waar je zonder advocaat terecht kunt. De gemakkelijkst toegankelijke rechter en het feitelijke gezicht van de rechtspraak bij de burger. Vandaar zo gemakkelijk om in het arbeidsrecht je achterstallig salaris op te eisen als je werkgever nee heeft gezegd. Geen kennis van juristerij nodig! Maar in het Indisch verdriet moesten we uiteraard moeilijk doen. Anders gezegd: wachten.Tot het verjaard was. In Vlaanderen heet dat terecht vrederechter. Die term bestond ook in Nederland 1811-1838.

  5. Ælle zegt:

    Het geding – Het geding – Het geding – Het geding – Het geding – Het
    Bij exploot van 26 april 2018 heeft de Staat in de zaak 200.243.525/01 hoger beroep ingesteld tegen de tussen partijen op 11 maart 2015, 27 januari 2016 en 31 januari 2018 gewezen tussenvonnissen van de rechtbank Den Haag, team handel. De rechtbank had hiertoe in haar vonnis van 11 april 2018 verlof verleend op de voet van art. 337 lid 2 Rv. Bij memorie van grieven (met producties) heeft de Staat drie grieven aangevoerd. Bij memorie van antwoord tevens memorie van grieven in het incidentele appel (met producties) hebben [geïntimeerden] de grieven bestreden en in incidenteel appel één grief tegen het tussenvonnis van 11 maart 2015 aangevoerd.
    Op 27 juni 2019 hebben partijen hun standpunten in deze zaak en in de zaak Staat/ [X] (zaaknummer 200.247.634/01) doen bepleiten, de Staat door mr. Teuben en haar kantoorgenote mr. C.I.J. Klostermann en [geïntimeerden] door mr. Zegveld en haar kantoorgenote mr. A. Vossenberg. Beide partijen hebben daarbij gebruik gemaakt van een pleitnota. Ook hebben beide partijen ter gelegenheid van het pleidooi bij akte nog een aantal producties overgelegd.
    Tot slot is arrest bepaald.

    Check it out!
    https://www.pelsrijcken.nl/mensen/karlijn-teuben

    • Ælle zegt:

      Onderzoek naar dekolonisatie van Nederlands-Indië veroorzaakt al sinds de start onrust
      Wie zijn daders, wie slachtoffers? Het . . . grote onderzoek naar de dekolonisatie van Nederlands-Indië is . . . pas eind 2021 klaar, maar uit verschillende hoeken wordt al kritiek geuit. Wat is er aan de hand?
      Lees ook:
      Nationaal museum voor Indië raakt open zenuw
      Nationaal Museum Sophiahof is geopend. Het laat de Indisch-Nederlandse geschiedenis zien.Dat gaat niet zonder wrok of pijn.

      Dit is Google’s cachegeheugen van https://www.trouw.nl/nieuws/nabestaande-bloedbad-nederlands-indie-ik-wil-dat-er-recht-gedaan-wordt~bf28646a/. Dit is een momentopname van hoe de pagina eruitzag op 21 sep 2019 13:25:55 GMT. De huidige pagina kan in de tussentijd veranderd zijn.

  6. Coen zegt:

    Stel dat ergens ter wereld moordpartijen plaats
    vinden en dat de daders cq Staat buiten schot
    blijven dan is dat een grof schandaal
    Zie de Bersiap

    • RLMertens zegt:

      @Coen; ‘de staat buiten schot blijven etc.’- En dat gebeurde in de sept.1945 toen bersiap ontplofte. Doordat men toen de Republiek provoceerde; geen zelfbeschikkingsrecht=geen merdeka, een Japans maaksel, Soekarno een collaborateur, niet praten met de Republiek etc. In plaats van overleg, zoals de Britten het hadden gewild. – Wij, (onbeschermede) buitenkampers ea. werden geslachtofferd voor dit beleid; herkolonisatie/herbezetting van Indië!

  7. Lieuwe de Haas Weston Connecticut USA zegt:

    Waar zijn de fotos van de rampokkers en katjungs die nerlanders en chinezen hebben vermoord na de bevrijding?

  8. Lieuwe de Haas Weston Connecticut USA zegt:

    Waar zijn de verhalen van de rampokkers en de katungs die talloze nederlanders en chinezen hebben vermoord na de capitulatie van de vuile jappen?

  9. Lieuwe de Haas Weston Connecticut USA zegt:

    Waar zijn de verhalen van de rampokkers en de katjungs die nederlanders en chinezen hebben afgeslacht na de bevrijding toen de vuile jappen zich overgaven

    • Ælle zegt:

      Als je aan je kinderen wil uitleggen wat oorlog nou eigenlijk is, als je met je ouders terug wil in een voor hun zo een ‘belangrijke tijd’, of je wil gewoon meer weten over de oorlog. Ga dan hier naar toe.
      Bersiaptijd = ‘belangrijke tijd’ voor jullie ouders!
      https://www.verzetsmuseum.org/museum/nl/museum

      Jc H., Amsterdam via Tripadvisor

      • Ælle zegt:

        Dit museum grijpt je bij de keel! (Zo hoort dat ook!)

        Zoveel goede informatie en . . . echt materiaal wordt hier tentoongesteld!
        Een aanrader!!

        Michele Philips, Aalst (België) via Tripadvisor

      • R.L.Mertens zegt:

        @Aelle; ‘verzetsmuseum, Amsterdam etc.’- Ook via de koptelefoon geluisterd naar het relaas van een Indonesiër tijdens de Japanse bezetting? Hoe hij oa tempo doeloe heeft ondergaan; ‘op de HIS(Hollands Inlandse school) vertelde de Hollandse leraar over het zware werk op de veenkoloniën. De Indonesiër vroeg de leraar toen; ‘wat doen dan ook die andere inlanders? Die andere inlanders, brieste de leraar hem toe. Die andere inlanders zijn Nederlanders! Jullie zijn inlanders…!’

      • coen zegt:

        overal vinden wantoestanden plaats .elke periode kent zijn eigen zwarte bladzijden maar om een opgenomen “relaas”als voorbeeld te geven van het koloniale tijdperk tijdperk gaar een brug te ver .

      • Jan A. Somers zegt:

        ” ‘op de HIS(Hollands Inlandse school)” De dochter van baboe Soep ging graag naar school. Ook HIS!

      • RLMertens zegt:

        @Coen; ‘relaas als voorbeeld etc.’- Als bevestigend voorbeeld van het raciale Indië; wat/wie toen (tempo doeloe ) als de ‘inlander’ bedoeld/aangeduid werd!

      • Jan A. Somers zegt:

        “wie toen (tempo doeloe ) als de ‘inlander’ bedoeld/aangeduid werd!”. Dat is toch duidelijk:
        Art.131. (…)
        (2). In de ordonnanties regelende het burgelijk- en handelsrecht worden: (…)
        b. de Inlanders, de Vreemde Oosterlingen (…) voor zooverre de bij hen gebleken maatschappelijke behoeften dit eischen, hetzij aan de voor Europeanen geldende bepalingen, voor zooveel noodig gewijzigd, hetzij met de Europeanen aan gemeenschappelijke voorschriften onderworpen, terwijl overigens de onder hen geldende, met hunne godsdiensten en gewoonten samenhangende rechtsregelen worden geëerbiedigd, waarvan echter mag worden afgeweken, wanneer het algemeen belang of de bij hen gebleken maatschappelijke behoeften zulks vorderen.
        Art.163. Wanneer bepalingen van deze wet, van algemeene en andere verordeningen, reglementen, keuren van politie en administratieve voorschriften onderscheiden tusschen Europeanen, Inlanders en Vreemde Oosterlingen, gelden voor hare toepassing de navolgende regelen. (…)
        (3). Aan de bepalingen voor Inlanders zijn, behoudens den bij ordonnantie te regelen rechtstoestand der Inlandsche Christenen, onderworpen allen, die behooren tot de inheemsche bevolking van Nederlandsch-Indië, en niet tot eene andere bevolkingsgroep dan die der Inlanders zijn overgegaan, gelijk mede zij, die, behoord hebbende tot een andere bevolkingsgroep dan die der Inlanders, zich in de inheemsche bevolking hebben opgelost.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s