Amsterdam Museum schrapt term ´Gouden Eeuw´

Het zal evenveel kritiek opleveren als enthousiasme: het besluit van het Amsterdam Museum om de term ‘Gouden Eeuw’ voortaan niet langer te gebruiken als synoniem voor de 17de eeuw. Het ingeburgerde begrip dekt volgens het museum niet de ‘historische werkelijkheid’.

De semipermanente tentoonstelling ‘Hollanders van de Gouden Eeuw’ in de Hermitage in Amsterdam gaat voortaan ‘Groepsportretten van de 17de eeuw’ heten. (ANP)

Door Rutger Pontzen

Wat doorgaans geassocieerd wordt met nationale trots, voorspoed, vrede, weelde en onschuld is, volgens het museum, evenzeer een periode van ‘armoede, oorlog, dwangarbeid en mensenhandel’.

In een opiniestuk in de Volkskrant stellen vier leden van het Amsterdamse museum, onder wie directeur Judikje Kiers en artistiek directeur Margriet Schavemaker, dat de Nederlandse 17de eeuw te lang vanuit het eenzijdige perspectief van de machthebbers is bezien. Hoe kun je, volgens hen, een eeuw ‘goud’ noemen als velen in die tijd slachtoffer zijn geworden van uitbuiting, moord en slavernij?

De ingrijpende aanpassing past in de brede discussie die in Nederland woedt over het koloniale verleden en de rijkdom die, vaak ten koste van anderen, is verkregen. Een veranderend gebruik van gevoelige terminologie is daarbij symptomatisch. Zo wordt in Rotterdam gedebatteerd over de wijziging van de naam Witte de With, in het straatbeeld en bij een kunstinstelling, omdat deze verwijst naar de ‘foute’ zeeheld Witte Corneliszoon de With.

Het Rijksmuseum schrapte een paar jaar geleden al ‘kwetsende etnische aanduidingen’ als neger, Hottentot en kaffer uit de titelbordjes van de collectie. Aanleiding was toen volgens Martine Gosselink, hoofd afdeling geschiedenis, een ‘groeiend gevoel van ongemak over termen die vaak nog uit de koloniale tijd komen of vanuit een witte achtergrond zijn bedacht’.

Domino-effect

Het verwijderen van de term Gouden Eeuw kan mogelijk een domino-effect krijgen in de Nederlandse museumwereld, en daarbuiten op felle reacties stuiten. Voorstanders van de term zullen zich verzetten tegen de beslissing van het Amsterdam Museum, omdat de 17de eeuw synoniem staat voor de grote schilders, grote stadsuitbreidingen en het begin van de Nederlandse identiteit. Tegenstanders zullen blij zijn dat eindelijk erkend wordt dat de 17de-eeuwse culturele en financiële rijkdom over de rug van anderen is verkregen, met name in de koloniën.

Als een van de eerste wijzigingen in het Amsterdam Museum gaat de semipermanente tentoonstelling ‘Hollanders van de Gouden Eeuw’, in zijn dependance in de Hermitage, voortaan ‘Groepsportretten van de 17de eeuw’ heten. Of daardoor minder buitenlandse toeristen de opstelling zullen gaan bezoeken, zal moeten blijken. Bijna de helft van het aantal bezoekers van het Amsterdam Museum is te danken aan de opstelling in de dependance aan de Amstel.

Het Amsterdam Museum, gelegen in het centrum van de hoofdstad, herbergt een collectie kunst en artefacten, in bezit van Amsterdam, die de stad kenmerkt. De collectie bestaat uit zo’n 80 duizend objecten, variërend van beelden, prenten, boeken, meubels, textiel, glas, penningen, kunstnijverheid en alledaagse voorwerpen.

 

Dit artikel verscheen eerder in de Volkskrant, 12 september 2019.

Dit bericht werd geplaatst in 9. Java Post. Bookmark de permalink .

67 reacties op Amsterdam Museum schrapt term ´Gouden Eeuw´

  1. j.w.hoegen zegt:

    De financiele rijkdom werd verkregen door de Europese handel.
    Al lang geleden is bewezen dat de kolonien nooit meer dan 8% bijdroegen in ons natinaal inkomen .

  2. J.Michiel Alma zegt:

    Zoals ik ook al schreef in de reactie richting Anne Lot van den Hoek : “”weg met ons”” , ik word er flauw van ,

    groet , Michiel Alma

    • ælle zegt:

      Een spreuktegel: “Toen plassen pissen werd is het gezeik begonnen!”

      https://www.bol.com/nl/p/spreuktegel-toen-plassen-pissen-werd-is-gezeik-begonnen/9200000105474831/

      Bekijk video.

      Gold gives to the ugliest thing a certain charming air, For that without it were else a miserable affair.

      ~ J-B Poquelin aka Molière

      Zo is dat!

      • ælle zegt:

        Amsterdam Museum schrapt . . . Nee, het is conservator !7de Eeuw, Tom van der Molen.
        Hij zegt: ‘Iedere generatie en elk persoon moet in staat worden gesteld zijn of haar eigen verhaal over de geschiedenis te vormen. De dialoog daarover heeft ruimte nodig, de naam ‘Gouden Eeuw’ beperkt die ruimte.’’

        Met uw gift, notariële schenking, sponsoring of nalatenschap levert u een essentiële en zeer gewaardeerde bijdrage aan het Amsterdam Museum ANBI (Algemeen Nut Beogende Instelling?) op verschillende deelgebieden, als restauratie, acquisitie, tentoonstellingen én nieuwe media toepassingen.
        Toe maar!
        Stelletje bedelaars!

        https://www.amsterdammuseum.nl/nieuws

  3. JvAken zegt:

    Hopelijk blijven dit soort absurditeiten beperkt tot het Amsterdamse, want dat kun je zonder gêne niet meer ‘onze hoofdstad’ noemen. Wat wel grappig is dat ze zichzelf ook wegsaneren want de term ‘Hollanders’ blijkt ‘en passant’ òòk geschrapt. De schijnheiligheid van de calvinisten van weleer bloeit weer op. Wat wordt de volgende stap …? Het wachten is op een voorstel om de 17e eeuwse grachtenpanden te gaan slopen, want ook die tastbare herinneringen aan de gouden eeuw kunnen ècht niet meer jongens.

  4. Jan A. Somers zegt:

    Tegenwoordig moet je ook oppassen voor een steen door de ruiten en een mes in een schilderij. Zielig, maar wel waar.

  5. P van Geldere zegt:

    Wat de directie nu wil doen is zwak.Een museum is iets uit de geschiedenis en geschiedenis kun je niet aan voorbij gaan.Zometeen wordt er gezegd :Jullie in Indië hebben niet geleden onder de Jap.We gaan dat maar vergeten of nog erger : Het is niet gebeurd in Indië.
    De Jappanse ouders die hun kinderen mishandelde is een voorbeeld van de geschiedenis uit en tijdens WOII door de Jap.

  6. coen zegt:

    totaal doorgeslagen , geschiedenis vervalsing .

    • RLMertens zegt:

      @Coen; ‘geschiedenis vervalsing etc.’- Wie vervalst? Coen was nb. de eerste vervalser…..! Toen was hij al doorgeslagen……!

      • coen zegt:

        Was u erbij ?? toch maar eerst wat geschiedenislessen volgen

      • RLMertens zegt:

        @Coen; ‘ geschiedenis etc.’ – Is wat geschied is! – Met geweld (buskruit tegen spiesen/lansen) werd de bevolking van Banda gedwongen(!) hun kruidnagel oogst aan de compagnie te verkopen, tegen lagere (contract)prijzen dan wat de Arabieren, Britten ea. boden! Toen enkele inheemsen toch een partij met de Britten ‘ruilden’ tegen kanonnen om zich te verdedigen ging Coen op 10 maart 1621 tot de aanval over. De inheemsen hadden geen schijn van kans tegen het scheepsgeschut en vluchtten de bergen in. Stierven daar door ziekten/ honger. De opgepakte eiland bewoners, ca 800 werden als slaven naar Batavia afgevoerd. De hoofden-orang kaja’s werden gemarteld en onthoofd. Hun lichamen in een put gegooid. In een brief aan de heren 17 van de VOC schreef hij; ‘om God’s wil zijn 1500 eiland bewoners omgelegd’! Opzettelijk een 0 minder aangeven, daar de bevolking op ca 15000 zielen werd geschat. De VOC toonde een zeker ontstentenis; ‘laat het eens en genoeg wezen’. De reeds in 1615 door de VOC benoemde gouverneur van de Molukken Laurens Reaal, een intellectueel, sprak schande over Coen’s optreden; ‘we zijn een volk van moordenaars’. – Bij die nu heilige put te Lonthor ben ik persoonlijk (!) geweest! En heb daar mijn vervloeking uitgesproken; aan Coen en
        al zijn adepten/nazaten/naamgenoten!

      • Jan A. Somers zegt:

        In Indonesië zijn ze tamelijk gelukkig met onze nalatenschap. Alles is nog in gebruik. Zelfs de exorbitante rechten van de GG (sorry, de president). Wel is het oude Wetboek van Strafrecht vertaald. En in Delft wonen meer Indonesiërs dan mensen uit Indië.

      • Jan A. Somers zegt:

        “gouverneur van de Molukken” Hij was geen gouverneur van de Molukken, die functie bestond niet eens. Laurens Laurensz Reaal was benoemd tot Gouverneur-Generaal, in plaats van de hoog genomineerde Coen.

      • RLMertens zegt:

        @JASomers; ‘nalatenschap etc.’- Meenemen kon niet! Ook niet de exorbitante rechten!
        ‘functie bestond niet etc.’- Oh neen? Wel even de geschiedenis doornemen. Reaal werd zelfs daarna gg.van Indië!

      • Jan A. Somers zegt:

        “Wel even de geschiedenis doornemen. Reaal werd zelfs daarna gg.van Indië!” Kunt u mij in het octrooi die functie van gouverneur laten zien? De functie van Gouverneur-Generaal dateert pas van 27 november 1609: dat ten behoeve van “den welstand der voorsz. Vereenigde Nederlanden, verzekering en goede regering van de landen, forteressen en plaatsen, die Wij en de Onzen in de Oost-Indien houden en bezitten met de ingezetenen, zoo soldaten als anderen onder Ons gebied aldaar zijnde, of die namaals komen zullen, ook tot bevordering, behoud en vermeerdering van de vriendschap, alliantien, handeling en commercie met verscheiden koningen, regenten en volken in de voors. Oost-Indien, al-daar te stellen, te committeren en houden eenen Gouverneur-Generael en eenige Raden (…) op den eed Ons gedaen.”
        Gevolgd door de resolutie van de Staten-Generaal van 27 november 1609:
        “Is opte nominatie van de gecommitteerden van de Oist-Indische Compaignie, Pieter Both aengenomen ende gecommitteert als Gouverneur-generael over alle forten, plaetsen, cantooren, persoonen en-de negotie van de Vereenichde Oistindische Compaignie der Vereenichde Nederlanden. Is gelesen ende gearresteert de commissio (…) voer den voors. Pieter Both als Gouverneur-generael (…) mitsgaders voer die van den Raedt van India in Indiën(…). Item (…) belooft heeft die HoogMogende Heeren Staten-Generael mitsgaders d’Oist-Indische Compaignie ende den handel desselfs houw ende getrouw te sullen wesen, ende de voors. Instructie te achtervolgen.”

      • RLMertens zegt:

        @JASomers; de VOC geschiedenis etc.’- De hoogste VOC directeur in Jacatra, officieel de gg en de raad van Indië, was Gerard Reynst. Deze stierf door ziekte op 7 dec.1615. Tot zijn opvolger werd benoemd de 2e man, de gouverneur van de Molukken Laurens Reael. Een intellectueel, die rechten had gestudeerd. Die ook al heel vroeg protesteerde tegen de VOC monopolie, die niemand(!) toe stond handel te drijven in haar gebied!

    • Jan A. Somers zegt:

      Indië is met hele hebben en houden overgedragen. Inclusief staatsschuld! En uitvoerende organen zoals de Gouvernements Marine met personeel, waar mijn vader werkte. Kon na 27 december 1949 gaan reorganiseren. Zelfs de wetboeken, die zijn eerst alleen vertaald zonder veranderingen behalve namen e.d. Zo waren de exorbitante rechten zonder meer omgezet in presidentieel decreet. En o.a. gebruikt tegen de (vermeende) communistenopruiming. Zie bijvoorbeeld de verbanning van Pramoedya Ananta Toer. En via het uit het Nederlands vertaald Wetboek van Strafrecht de executie van Amir Sjarifoeddin in 1984.

      • R Geenen zegt:

        @@Indië is met hele hebben en houden overgedragen. Inclusief staatsschuld! En uitvoerende organen zoals de Gouvernements Marine met personeel, waar mijn vader werkte. Kon na 27 december 1949 gaan reorganiseren. @@ Ja, zelfs de bruine jongens van het KNIL, of ze wilden of niet. Pas na een flinke herrie, mochten ze naar Nieuw Guinea. Vraag dat maar aan de heer Keller. Maar de oude door Nederland in de steek gelaten Indische mensen, wilde Indonesie liever niet hebben. Die zijn dan ook letterlijk tussen wal en schip terecht gekomen. Maar politiek is belangrijker dan mensen!

      • Arthur Olive zegt:

        “De zijn dan ook letterlijk tussen wal en schip terecht gekomen.”
        Dat is mij letterlijk overkomen in Manokwari. Een keer in de week gingen we met de school aan zee zwemmen. Ik kwam gekneld tussen de rubber tire van een Higgens boot en de kade. Gelukkig dat ze die boot konden weg duwen.

      • Jan A. Somers zegt:

        “Maar de oude door Nederland in de steek gelaten Indische mensen, wilde Indonesie liever niet hebben.”
        Op de RTC (Ronde Tafel Conferentie) werd overeengekomen dat de regering van de Republiek der Verenigde Staten van Indonesië alle burgerambtenaren zou overnemen en in de eerste twee jaren t.a.v. hen geen ongunstige maatregelen zou nemen. Jongere officieren/werktuigkundigen die pas in het begin van hun carrière stonden zagen het niet zo zitten en konden vaak overstappen naar functies binnen de Koninklijke Marine of Koninklijke Landmacht. Maar de senioren konden zich die weelde niet veroorloven. Zij bleven op hun post, een onzekere toekomst tegemoet. Op 27 december 1949 veranderde de nationaliteit van de schepen van de Federale Schependienst. Vanaf die datum werd uiteraard de nieuwe nationaliteitsvlag gebruikt.
        Bij besluit van de minister van Perhubungan, Tenaga dan Perdjaän van 28 januari 1950 werd het volgende bepaald:
        1e Alle aangelegenheden behorende tot de werkkring van het voormalige Dept. van Scheepvaart (,,,) zullen behoren tot de werkkring van het Dep. Pel.;
        2e Alle wettelijke en contractuele bevoegdheden van de voormalige Secretaris van Staat zullen (…) onder de bevelen en het oppertoezicht van genoemde Minister, worden uitgeoefend door Kepala Dep. Pel.
        In die functie werd de heer Van Deinse vervangen door Mas Pardi, vóór de oorlog eerste officier van de Gouvernements Marine. Een man wiens nieuwe functie door de officieren van de voormalige Gouvernements Marine van harte werd gegund. Toen in de jaren zeventig de zoon van Mas Pardi in Nederland kwam studeren werd hij opgevangen door de ‘Vereniging van het DvS-Personeel in Nederland’.
        Ook op het departement Djawatan Pelajaran bleven de Europese afdelingshoofden in functie, en werden soms bij pensionering nog afgelost door jongere Europese collega’s.
        Maar op de werkvloer bleef het niet lang zo goed gaan, bij de instroom van Indonesiërs ging steeds meer mis. Jonge officieren, vaak overgeschoten bij de ALRI, meenden zich als meerdere van de Nederlandse gezaghebber te moeten gedragen. Deze gang van zaken was niet te stuiten, zelfs niet door de hoogste chef Mas Pardi, kepala Djawatan Pelajaran. Hij kreeg zelf ook grote moeilijkheden door zijn houding tegenover zijn Nederlandse ex-collega’s. Met daarnaast de groeiende anti-Nederlandse stemming, waarmee alle plezier in het werk wegviel. Nog erger werd het als bij diverse opstanden schepen werden aangewezen voor militaire acties. De commandant van die eenheid dacht dan ook maar meteen het commando over dat schip te moeten overnemen. Voor de vrouwen was het misschien nog erger. Bij de Gouvernements Marine was het normaal dat de mannen weken, tot wel drie maanden achtereen van huis waren. Gelukkig hadden de vrouwen dan nog hun gezin en netwerk. Nu waren de kinderen al lang het huis uit voor studie in Nederland. En zochten daarna hun carrière in Nederland, Indonesië zagen ze niet meer zitten. En met de voortgaande pensionering van collega’s viel ook het netwerk weg. Wonend in straten waar ze nog de enige Europeaan waren. Met een toenemende vijandige houding van de buurtgenoten. Meer en meer Nederlanders die met Europees verlof gingen kozen voor een definitieve terugkeer naar Nederland. Alleen de oudjes bleven tot het eind. Rond 1962 vertrokken de laatste Nederlanders met pensionering of garantieregeling naar Nederland.

      • R Geenen zegt:

        @@Rond 1962 vertrokken de laatste Nederlanders met pensionering of garantieregeling naar Nederland.@@
        Ik weet niet hoeveel tijd u heeft besteed om uw verhaal te tikken. Maar voor die arme in de steek gelaten Indische NEDERLANDERS is dat gewoon een politiek gezwam.

      • JA. Somers zegt:

        Zoals u heeft kunnen lezen ging het mij om Europees personeel van de Gouvernements Marine (onder hun nieuwe Indonesische werkgever, de RIS). Die ook de laatste afrekeningen voor de ingang van het pensioen van mijn vader heeft verzorgd. En mijn verhaal was al lang klaar. Gewoon selecteren, kopiëren, plakken.

  7. Willem Schüller zegt:

    Deze wereld wordt steeds minder mijn wereld…

    • ælle zegt:

      “Before you diagnose yourself with depression or low self-esteem, first make sure that you are not, in fact, just surrounded by assholes.”
      ~ Sigmund Freud

      That’s what it is, Willem.
      Cheer up!

  8. Robert Fermin. zegt:

    Niet te geloven, hoe Holland, Amerika na-aapt, niet op iemand’s teentjes te trappen want dat veroorzaakt onenigheid, wat was mag nu niet meer. De bureaucratie schijnt van ieder gebeuren in onze geschiedenis fouten te vinden wat de nieuwe burgerschap kan schaden, geef ze een fluwelen dekentje zo dat ze geen zeer oplopen..

  9. Henry van Amstel zegt:

    Ze moeten zich te pletter schamen. Geschiedenisverdraaing moet je overlaten aan linkse activisten. Hier zit ik niet op te wachten. Dit museum zal ik zeker niet bezoeken.

  10. Lieuwe de Haas Weston Connecticut USA zegt:

    Ach ach dat is weer een typische actie van de naoorlogse generaties die gebrainwashed zijn door de facultijd in de scholen en universiteiten, door half communisten .
    Het is inderdaad na-aapen van wat er gaande is in de VS.

    • Jan A. Somers zegt:

      Communisten en de VS! Dat lijkt mij een moeilijke combinatie. Heer e.m.: gelukkig kan ik nog naar de eregalerij in het Rijksmuseum.

    • Frank Bikker. zegt:

      U heeft het altijd over communisten als u ergens mee oneens bent! 😂
      U weet ook dat de Gouden Eeuw op een maatschappelijke laag sloeg , ( zoals indertijd mijn voorouders de familie Bicker 😂) die hoofdzakelijk zetelde in de gewesten Holland en Zeeland waarvan de stad Amsterdam weer het meest te vertellen had. De rest van de gewesten hing er maar een beetje bij. En deze laag kon alleen maar bestaan dankzij een grote onderlaag. Dat was en is nog overal zo, en ik snap niet dat men ook niet de geschiedenis vertelt van deze onderlaag, want deze is inderdaad onderbelicht. Dit heeft niets met links, rechts, communistisch wel/ niet te maken.

      • Jan A. Somers zegt:

        Ik gebruikte de term communisten voor een reactie op die term in een andere reactie. Ikzelf kom uit een generatie die nog heeft meegemaakt dat communisten foute mensen zouden zijn, en zo een beetje hetzelfde als socialisten, die ook fout waren. Dat je een goede overheidsbaan wel kon vergeten als je eens gezien was voor de etalage van Pegasus in de Leidsestraat in Amsterdam. Of problemen als je de cursus Russisch in Delft volgde. Vooral overgewaaid uit de VS.

  11. e.m. zegt:

    Het Rijksmuseum is in elk geval niet van plan het Amsterdam Museum te volgen. In 2015 besloot het museum nog wel om woorden als ¬neger, hottentot en eskimo te schrappen in de omschrijvingen van kunstwerken, omdat het die termen niet meer van deze tijd achtte en in veel gevallen kwetsend voor bezoekers.

    “Maar wij nemen nu geen afstand van de term Gouden Eeuw,” zegt directeur Taco Dibbits. “Je moet niet proberen de geschiedenis uit te poetsen. De term Gouden Eeuw is in zichzelf al historie.”

    Het wil niet zeggen dat er geen oog moet zijn voor de schaduwzijde, zegt Dibbits. Vandaar dat het museum volgend najaar ook een tentoonstelling heeft over de slavernij. “Wij willen de geschiedenis vanuit verschillende perspectieven laten zien. Net doen alsof er geen Gouden Eeuw is geweest, is net zo eenzijdig als uitsluitend de gloriekant ervan belichten.”

    BRON: https://www.parool.nl/nederland/weg-met-de-gouden-eeuw-veel-mensen-zullen-hier-heel-boos-over-worden~b5e25555/

    • Frank Bikker zegt:

      Beide standpunten kan ik wel begrijpen . In het Rijks ligt de nadruk op de hoogtepunten van de gehele culturele geschiedenis die in ons bezit is tot zo’n 1880.
      In het Amsterdam museum ligt de nadruk op de geschiedenis van de gehele Amsterdamse bevolking van de middeleeuwen tot nu. Maw het gaat meer over de “ gewone” Amsterdammer. Daar was voor 95% weinig Gouds aan.
      In de 19e eeuw toen Nederland net een echte natie was geworden begon er behoefte te komen aan een nationaal gevoel. Toen zijn ook al die termen ontstaan als Gouden Eeuw, nationale helden met bijbehorende standbeelden en verhalen, die heel vaak nog apocrief zijn ook . ( bij Alkmaar begint de glorie, Kenau, ontzet van Leiden enz.) . Niet dat het allemaal verzonnen is, maar men had ook een hele grote duim en het werd zeer eenzijdig belicht. Dit zijn wel de verhalen die de ouderen onder ons als zijnde de volledige waarheid op de lagere school kregen te horen.

  12. Robert Schreurs zegt:

    Einstein zei: “Two things are infinite: the universe and human stupidity……and I am not sure about the universe…..”. Deze actie van directeurs van het Amsterdams Museum kadert hier helemaal in ! Ze hebben de bedoeling van de term “Gouden Eeuw” trouwens helemaal niet begrepen…..en dat zijn dan “historici” ! Nou ik ben blij en héél fier dat ik al op de lagere school heb geleerd over onze “Gouden Eeuw” !!

    • RLMertens zegt:

      @RobertSchreurs; ‘dat zijn dan historici etc.’- Op de lagere school al geleerd over onze Gouden eeuw? En dan ook nog over universe and human stupidity? Een vroege leerling zeker!

  13. R.F.Ploegaert zegt:

    Ach ach , wat is er toch met dit mooie Nederland aan de hand, nog even en de Nachtwacht van Rembrandt gaat ook op de vuilnishoop. En dit verkwanselen van cultuur ligt echt niet aan de buitenlandse thuiszoekers oftewel de asielzoekers.

    • Frank Bikker zegt:

      Pure kletskoek! Niets wordt verkwanseld, ook de Nachtwacht niet. Wat men wel heeft verdonkeremaand zijn de sloppen, de pest, de infectieziekten, ongelukken enz. die er ook waren. ( Vb gemiddeld stierf 25% van de bemanning op 1 reis van een VOC schip en bij zeesoldaten lag dit percentage nog hoger)

  14. R.L.Mertens zegt:

    RFPLoegaert; ‘de Nachtwacht etc.’- De vuil verbrander van Amsterdam is buiten werking gesteld! Bij de nachtwacht van de gemeente is een bestuurslid hierdoor opgestapt.

  15. e.m. zegt:

    Gouden eeuw is een metafoor met tal van betekenissen
    Taal
    TON DEN BOON*
    In de 17de eeuw, die Nederlanders nu de Gouden Eeuw plegen te noemen, was er een ándere gouden eeuw. Destijds verwees dezelfde metafoor naar een paradijselijke periode uit de Grieks-Romeinse mythologie: het tijdperk van Saturnus, toen het altijd zomer was, niemand hoefde te werken en er steeds genoeg te eten was. 17de- en 18de-eeuwse dichters op zoek naar het verloren paradijs verlangden ernaar ‘dat d’eeuwe weer een gouden eeuw is’. Na de gouden eeuw waren immers de zilveren en bronzen eeuw gekomen en was de kwaliteit van leven sterk afgenomen. Sommige 17de-eeuwers vonden dat zijzelf in de ijzeren eeuw leefden, omdat er zoveel oorlogen in Europa waren.

    Pas in de 19de eeuw werd de Gouden Eeuw – met hoofdletters – een gewone metafoor voor de bloeitijd van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden – de 17de eeuw. Aanvankelijk verwees de metafoor vooral naar de culturele, literaire en wetenschappelijke bloei in die tijd en was er sprake van ‘de gouden eeuw van Rembrandt, Potter, Steen, Metsu’ of ‘de gouden eeuw onzer poëzij’ met dichters als ‘Vondel, Cats en Huijgens’. Wat later breidde de betekenis zich uit en werd dezelfde metafoor ook toegepast op de economische bloei van sommige (Hollandse) steden in de 17de eeuw.

    Gouden eeuw is dus een metafoor met verschillende betekenislagen. Wie moeite heeft met Gouden Eeuw als metafoor voor de economische bloei in de 17de eeuw, hoeft daarom nog geen afstand te doen van dezelfde metafoor voor de culturele en wetenschappelijke bloeiperiode in diezelfde tijd, waarvan de sporen nog in onze musea zijn te bewonderen.
    BRON: trouw.nl DE VERDIEPING PAGINA 44 | WOENSDAG 18 SEPTEMBER 2019

    *Hoofdredacteur van de Dikke van Dale

    • R.L.Mertens zegt:

      @em; ‘metafoor voor de bloeitijd etc.’- Maar ook een metafoor van de VOC, WIC; slavenhandel, het uitmoorden van dorpen, ontvolken van eilanden etc. in de Oost. Tijdens de steeds oplaaiende Inheemse weerstand; eerst in de Molukken daarna op de overige eilanden. Dat gebeurde ook in ‘die gouden’ bloeitijd!

      • e.m. zegt:

        “”Dat gebeurde ook in ‘die gouden’ bloeitijd!””

        @het uitmoorden van dorpen,@
        — Welke dorpen? Hebt u ook jaartallen, heer Mertens?

        @ ontvolken van eilanden etc.@
        — Welke eilanden allemaal, heer Mertens?

        @de steeds oplaaiende Inheemse weerstand;@
        — In welke jaren, en met name welke @overige eilanden@ bedoelt u, heer Mertens?

      • R.L.Mertens zegt:

        @em;’welke dorpen, eilanden etc.’- Lees; Mochtar Lubis; Land onder de regenboog!
        Ewald van Vugt; Zwartboek van Nederland over zee. – Wat ieder Nederlander moet weten!
        Compleet met foto’s, prenten, jaartallen en …de daders; met naam genoemd!

      • e.m. zegt:

        Ik was eigenlijk alleen geïnteresseerd in het door u, heer Mertens hard maken van uw aantijgingen:

        @R.L.Mertens zegt: 18 september 2019 om 11: Maar ook een metafoor van de VOC, WIC; slavenhandel, het uitmoorden van dorpen, ontvolken van eilanden etc. in de Oost. Tijdens de steeds oplaaiende Inheemse weerstand; eerst in de Molukken daarna op de overige eilanden. Dat gebeurde ook in ‘die gouden’ bloeitijd!@

        — Dat ik dan als antwoord o.a. een boek van 40 euro moet aanschaffen benadrukt waarschijnlijk al de negatieve eenzijdigheid ervan. Jammer!

      • R.L.Mertens zegt:

        @em; ‘een boek van € 40,- aanschaffen etc.’- U wil toch het naadje van de kous weten?
        Voor € 40,- (?) alles te weten is toch het waard? Tip; alle rommel/boeken markten aflopen! Ooit over de hongi tochten gehoord/gelezen?

      • e.m. zegt:

        @U wil toch het naadje van de kous weten?@
        — Nee, geenszins! Daarom stelde ik u slechts drie inhoudelijke vragen.

        @Ooit over de hongi tochten gehoord/gelezen?@
        — Wel eens. Evenals van de contracten die de VOC vanaf den beginne met regionale heersers en lokale hoofden afsloot. Maar ook namen als Van Speult en Arnold de Vlamingh van Oudshoorn zeggen mij wel degelijk iets.

        Maar niet dat van 1600 tot 1699 @ R.L.Mertens zegt: 18 september 2019 om 11:15 pm het uitmoorden van dorpen, ontvolken van eilanden etc. in de Oost@ –aan de orde van de dag waren in de 17e eeuw.

      • JA. Somers zegt:

        “Lees; Mochtar Lubis; Land onder de regenboog!” Ik had er ff geen zin in, maar het stond toch op de plank boven me. Wat doorgebladerd: “Men negeerde de afspraken met de VOC en de sluikhandel met onder andere de Engelsen en Portugezen bloeide als weleer.” Niet zo netjes dus.
        “Er werden daar ongeveer vijftienduizend mensen vermoord, uitgehongerd (…)” Nullen, zoals altijd! Mac Leod, I, (1927) is volgens mij met 2500 slachtoffers dicht in de buurt, wellicht een bovengrens. Van Goor kwam op ca. 2500. Beiden overigens zonder verificatie van hun bronnen. Voor mijn dissertatie durfde ik geen aantal te noemen, vanwege het totaal,ontbreken van betrouwbare bronnen. Maar met een sociaal-geografisch sommetje kwam ik (gesneuveld of omgekomen door ziekte of honger, flink naar boven afrondend) op maximaal een paar duizend. Dat sommetje kunt u hier overigens verkort terug vinden.
        En wat is er mis mee met mijn vergelijking met de contracten tussen AH, LIDL en de gemeente Delft en de contracten tussen de VOC en bijvoorbeeld Jakatra of Cheribon? Koop/huur van grond, bouw van kantoren, winkels, monopolies? In beide gevallen na lang tawarren een stuk papier, met bindende tekst. met wederzijdse handtekeningen! En in het werkgebied van de VOC (de halve wereld!) tjaps!

      • Jan A. Somers zegt:

        “Ooit over de hongi tochten gehoord/gelezen?” Welke? Die van de VOC of die van de Inlandse telers onderling?

      • RLMertens zegt:

        @em; ‘neen, geenszins etc.’- En u praat over eenzijdigheid? Wat wij als ons als Indische geschiedenis is onderwezen, dat is eenzijdigheid! Mi. totale geschied vervalsing. Mochtar
        Lubis omschrijft de tocht der barbaren(!) over de hele archipel. Waarbij de Inheemsen met hun speren/lansen als bewapening geen schijn van kans hadden tegen het geweld van de met buskruit bewapende VOC handelaren. Van Java, Molukken, Celebes tot en met Sumatra dmv. list/bedrog, het tegen en elkaar opzetten van vorsten/hoofden om zodoende voet aan de grond te krijgen oa het bouwen van forten etc. Kortom, de methode die na de ethische oproep(!) door van Heutz werd vervolgd! Het doet mij deugd, dat na dr.L.de Jong nu nog meer jonge historici zich met onze Indische geschiedenis bezig houden!

      • RLMertens zegt:

        @JAsomers; ‘niet zo netjes etc.’- U citeert vaak de VOC be/omschrijvingen. Hier is een citaat van een VOC dienaar over de genocide op Banda; ‘ dit volbracht seynde, syn met verbaestheid ieder vertrocken naar syn quartier, gheen behagen hebbende in sulcken coophandel’!

      • Jan A. Somers zegt:

        Ik weet niet of u het ook weet, maar er zijn ook nog andere geschiedschrijvers. Die komen bijvoorbeeld op 2000 slachtoffers, en geen tienduizenden. Bovendien slachtoffers van honger en ziekten onder in de bergen gevluchte bewoners. Hoe was het gegaan als die van Lontor zich gewoon aan hun afspraken hadden gehouden? “gheen behagen hebbende in sulcken coophandel’!” Een koophandel die gewoon doorging.

      • e.m. zegt:

        @RLMertens zegt:22 september 2019 om 9:54 pm @em; ‘neen, geenszins etc.’- En u praat over eenzijdigheid?@
        — En dan krijgen we weer uw bekende riedel. Het is feitelijk jammer dat uw ‘weerwoorden’ vooral bestaan uit het herkauwen van weerlegde historisch onjuistheden.

        @RLMertens zegt:22 september 2019 om 9:54 pm Het doet mij deugd, dat na dr.L.de Jong nu nog meer jonge historici zich met onze Indische geschiedenis bezig houden!@
        — Mij ook. En één zo’n jonge historica kwam tot de volgende conclusie na het lezen van uw heilig boek ‘Roofstaat’ van Ewald Vanvught:

        [CITAAT]
        Het is jammer dat het boek vaak nuance mist, suggestief van toon is en een eenzijdig beeld schetst van zowel koloniaal als gekoloniseerde. Vanvugt besteedt bijvoorbeeld in het geval van Bali nauwelijks aandacht aan de onderlinge verschillen en geschillen tussen bewoners van gekoloniseerde gebieden en doet hen op die manier juist geen recht. Hoewel hij enkele personen naar voren brengt die duidelijk een Nederlands tegenwicht moeten laten zien tegen al het koloniaal geweld, zoals Erasmus, Multatuli en Vrij Nederland- hoofdredacteur Van Randwijk, wordt het niet precies duidelijk hoe zij in het betoog thuis horen. Daarnaast betwijfelt hij de betrouwbaarheid van de ene bron, terwijl een verslag van een andere partij wel zonder enige kritiek wordt overgenomen.

        De opzet van Roofstaat breekt het boek uiteindelijk op en de lengte van zevenhonderd pagina’s maakt het boek niet toegankelijker. Zonder inleiding is het gissen naar het waarom en hoe van zijn betoog, en dat is problematisch. Het boek is zo een opsomming die Nederlanders in beperkte mate wel vertelt wat zij moeten weten, maar niet wat ze er vervolgens mee kunnen. Hoe de samenleving zou moeten omgaan met het koloniale verleden blijft beperkt tot opmerkingen over hoe de islam steeds meer in het Nederlandse landschap lijkt te passen en Zwarte Piet uiteindelijk wel afgeschaft zal worden.

        Door het zwart-wit beeld dat Vanvugt schetst, vormt Roofstaat niet de basis waarmee een door alle Nederlanders gedeelde geschiedenis, waarin oog is voor de verschillende perspectieven van zowel de koloniale heerser als de overheersten, kan worden geschreven.
        [EINDE citaat]

        — U zult er wel begrip voor op kunnen brengen, heer Mertens dat ik geen gehoor zal geven aan uw @Tip; alle rommel/boeken markten aflopen!@ –na het bovenstaand genuanceerd oordeel van deze jonge historica.

      • R.L.Mertens zegt:

        @em; ‘genuanceerd oordeel etc.’- Voor koloniale adepten zeker!
        A.vDis; Verplichte kost die Nederland niet lust. De toekomst(!) vraagt meer dan ooit om een lenige geest. Alleen daarom al kan het geen kwaad ons grimmig verleden onder ogen te zien. Het lezen daarvan helpt mee! – Met Mochtar Lubis Land onder de regenboog; Indonesische geschiedschrijving is Vanvugt’s zwartboek het bewijs, dat onze handelsgeest zoals toen al door JP.Coen verwoordt; handels is oorlog. En oorlog is…. handel! Tot aan de overdracht in dec.1949!

      • Jan A. Somers zegt:

        U heeft verschrikkelijk nare ervaringen aan Indië. Waren uw ouders zulke hardvochtige bezetters van dat land?

      • Jan A. Somers zegt:

        “JP.Coen verwoordt; handels is oorlog. En oorlog is…. handel! ” Dat heeft JPC inderdaad (een beetje anders, zie dissertatie) gezegd over de verhoudingen tot Portugal en Engeland.

      • RLMertens zegt:

        @JASomers; ‘nare ervaringen aan Indië etc.’- Ikke? Juist niet. Door mijn interesse voor ; waarom/waardoor het zo gelopen is. Werd het mij pas duidelijk, dat wij indertijd met Nederlandse propaganda voer zijn volgestopt: met onwaarheden. Over de ethische politiek, paciferen en al die onzin van orde en rust. Volkskrant 23/4’16 over Vanvugt’s Roofstaatt; ‘dat Nedelands geweld geen excessen waren, maar wezenskenmerken zijn’! Wat nu ook door huidige jonge historici in hun studies wordt benadrukt. – Mijn ouders waren juist voorbeeldige onderdanen! Mi. te voorbeeldig!

      • e.m. zegt:

        @R.L.Mertens zegt: 23 september 2019 om 11:14 pm @em; ‘genuanceerd oordeel etc.’- Voor koloniale adepten zeker!@

        — Tja … heer Mertens, tegen sommige ongenuanceerde suggestieve historische dwalingen is vrijwel geen kruid gewassen.

        U mag het laatste woord. Ik laat het hier verder bij.

      • R.L.Mertens zegt:

        @em; ‘historische dwalingen etc.’- Vandaar dat er nu zoveel te doen is over ons verleden. Musea, gedenk monumenten, herdenkingen, nieuw historisch onderzoek/ publicaties etc. tonen toch aan waar u als koloniaal adept zeker niet naar uitkijkt.
        Zelfs een 4,5 miljoen kostende onderzoek over het recente gebeuren. Waarheidsvervorming door opgelopen oostindisch doof- en blindheid, wordt nu aan kaak gesteld!

      • Jan A. Somers zegt:

        “door JP.Coen verwoordt; handels is oorlog. “ U mag zaken niet door elkaar halen. Deze uitspraak van Coen had niets te maken met de handel in Azië. Wel met de situatie in Europa. Het was oorlog, en het stond er niet goed voor. Zowel Oldenbarnevelt als Maurits hebben in het kader van de nog lang niet gewonnen oorlog met Spanje al in een vroeg stadium de politiek/strategische potentie van de handel op Azië onderkend. Met het overnemen van ‘s-vijands handel zou zijn oorlogspotentieel worden aangetast. De concurrentie bleef intussen hard. Ook werd de als defensief bedoelde bewapening van de Oost-Indiëvaarders gebruikt tegen rijk beladen Portugese vrachtvaarders, maar zonder kaperbrief was dit zeeroof waarmee een rechtsnorm werd overtreden. Nu was dit nog te rangschikken onder ‘het afbreuk doen aan de vijand’ en al spoedig zou Hugo de Groot worden ingeschakeld voor het schrijven van De jure praedae. Een permanente overzeese aanwezigheid van een (staats)oorlogsvloot was uit kostenoverwegingen niet haalbaar, het afbreuk doen aan de vijand moest een op handel gebaseerde oorlogsstrategie worden zonder kosten voor de Republiek. En het was ook niet alleen oorlog met Spanje/Portugal. Met Engeland en Frankrijk heerste in Europa weliswaar geen oorlog, meer wel de situatie ‘no peace beyond the line’ (lignes des amitiés et alliances, Freundschaftslinien). De instructie aan Admiraal Steven van der Haghen was dan ook: De Spanjaarden en Portugezen hadden zoveel “onbehoorlycke ende violente middelen” gebruikt “dat wy genootsaackt syn tot bescherminghe van onse luyden ende de ingesetenen van de eylanden ende andere onse vrunden wesende, als oock tot voordeel ende verseeckeringhe van den Oost-Indische handel, alle offentie den Spaniaerts, Portugysen ende hare adherenten aen te doen!” In dat kader sprak Coen dan ook van “bekent te wesen, dat in Indien den handel gedreven ende gemainteneert moet worden onder beschuttinge ende faveur van U eygene wapenen, ende dat de wapenen gevoert moeten werden van de proffyten, die met den handel zijn genietende, in voegen dat den handel sonder d’ oorloge, noch d’ oorloge sonder den handel nyet gemainteneert connen werden.”

      • RLMertens zegt:

        @JAsomers;’op handel gebaseerde oorlogsstrategie etc.’ – Dat bracht Coen in de Oost in praktijk. Inheemsen die niet meewerkten werden gestraft cq hun tuinen vernietigd etc. Schroomde ook niet om een volk uit te moorden! -Uw geschiedschrijving is gebaseerd op VOC geschriften, die uiteraard VOC centrisch zijn. En wandaden vergoeilijken cq. in de doofpot stopten! ? U ziet-merkt toch ook wat nu gaande is met onze geschiedschrijving/helden verering?

      • Jan A. Somers zegt:

        “met onze geschiedschrijving/helden verering?” Dit was een gewone geschiedschrijving, maar citaten uit de originele documenten. En had ook niets met verering te maken. De compagnieën hadden helemaal geen behoefte aan vereniging, zij haalden toch wlnst binnen zonder de lasten van vereniging. Maar wel een prachtig idee van Oldenbarnevelt en Maurits om de handel mede te laten meewerken aan de afbreuk tot oorlogsvoering van de vijand, Spanje/Portugal. Heeft niets te maken met “Inheemsen die niet meewerkten werden gestraft cq hun tuinen vernietigd etc” Juist andersom zoals u had kunnen lezen, “onse luyden ende de ingesetenen van de eylanden ende andere onse vrunden wesende”. Zo was er bijvoorbeeld aangevraagde hulp in Ambon (dissertatie): Na de mislukte pogingen van Heemskerck en Van der Haghen in 1599 en 1600 de Portugezen uit Ambon te verdrijven, werd in december 1604 Steven van der Haghen door Hitoese gezanten opnieuw om hulp tegen de Portugezen gevraagd. Op weg naar Hitoe werd een Portugees schip met de nieuwe Portugese gouverneur overmeesterd en in Hitoe sloten zich 20 kora-kora bij hem aan. Deze vloot maakte zon grote indruk op de Portugezen dat in Ambon de Portugese commandant op 23 februari 1605 het fort zonder slag of stoot overdroeg.

  16. Lieuwe de Haas Weston Connecticut USA zegt:

    Wat een geouwehoer hou toch op met die kinderachtige opinies, waarom gaan we niet nog verder in de geschiedenis, het uitmoorden van de NEANDERTAALS, het vermoorden van MAMMOETS, de protestanten die door de katholieken werden vermoord, alle mensen in de de eerste en tweede oorlog die zijn vermoord, en ga zo maar door!

  17. Robert zegt:

    History started badly and has been getting steadily worse.

  18. Robert zegt:

    Swindon: What will history say ?
    Burgoyne: History Sir, will tell lies as usual. See George Bernard Shaw;The Devil’s Disciple(1901).

  19. Lieuwe de Haas Weston Connecticut USA zegt:

    Wel ja haal de bijbel erbij het wordt steeds opwinderden, wat is het volgende argument?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s