Het litteken van een scheermes

SS’ers in Nederlandse dienst tijdens de politionele acties

Nederlandse oud-SS-soldaten zijn na de Tweede Wereldoorlog ‘ter rehabilitatie’ opgenomen in de Koninklijke Landmacht. Uit archiefonderzoek blijkt dat de militaire vaardigheden van deze politieke delinquenten mede de doorslag gaven voor hun opmerkelijke reclassering. De bijdrage van de Duitslandwerkers aan het herstel van ons koloniale gezag.

Militaire oefening op Java, 1946

Door Chris van Esterik

Toen Soekarno op 17 augustus de Republiek Indonesië uitriep, zagen de meeste Nederlandse politici in hem niet anders dan een rabiate volksmenner die, onder de hoede van de Japanse bezetter, wilde proberen om de zachtaardige bevolking van Indonesië op te zwepen tegen de gerechtvaardigde terugkeer van het zo welmenende Nederlandse gezag. De vier jaar durende strijd tot de onafhankelijkheid van Indonesië in 1949 zou weinig invloed hebben op deze bekrompen visie. De progressief klinkende inhoud van Soekarno’s redevoeringen gaven hem zo mogelijk nog demonischer afmetingen: een marionet van Japan en tegelijk een heimelijke knecht van Moskou; in ieder opzicht dus door en door fout. Alleen al uit onbaatzuchtigheid leek de Nederlandse regering gedwongen om met haar leger Indonesië van deze Beëlzebub en zijn trawanten te verlossen. Als we de bioscoopjournaals uit die tijd mogen geloven dan haalden de Indonesiërs de Nederlandse soldaten net zo enthousiast en opgelucht in als wij de Canadezen in 1945. De geschiedschrijving over het optreden van Nederland in Indonesië heeft inmiddels van dit idyllische beeld weinig of niets meer heel gelaten. Een extra macaber trekje van de geschiedenis is dat het Nederlandse leger in Indonesië soldaten bevatte, die nog maar even tevoren hun leven op het spel hadden gezet ter verdediging van het rijk van Adolf Hitler.

Na bijna veertig jaar vertelt de heer Hammelburg, oud-inlichtingenofficier van het KNIL zijn verhaal: “Tijdens de eerste politionele actie was ik als KNIL-militair gedetacheerd bij de 1ste Infanteriebrigadegroep van kolonel Thomson, een onderdeel van de 7-december divisie. Dat waren verse troepen uit Nederland, die nog nooit in Indië hadden gevochten. KNIL-militairen zoals ik, met veel kennis van land en volk, waren aan die troepen toegevoegd om ze wegwijs te maken in Nederlands-Indië. Tijdens die actie, met als einddoel Soekaboemi, kwam ik in de buurt van Tjibadak in contact met een compagnie van het onderdeel Grenadiers en Jagers onder commando van baron Taets van Amerongen. Op een dag zag ik de soldaten van de compagnie bezig met ochtendgymnastiek. Ze stonden daar alleen met hun sportbroekje aan, het bovenlichaam bloot. Toen zag ik bij een aantal van hen een opvallend litteken onder hun oksel. Het viel op omdat het een uitgesproken lelijk litteken was van een wond die door een ondeskundig iemand met naald en draad weer min of meer dichtgenaaid was. Ik vroeg aan een van die jongens wat er toch onder die oksel had gezeten. Hij vertelde dat het het teken van zijn bloedgroep was geweest, dat hij met een scheermes verwijderd had. Ik zei: ´Waarom heb je dat weggehaald? Laat toch zitten, dat is makkelijk, dan weet iedereen het.´ Maar hij ging er niet verder op in. Daarna vroeg ik het aan een vaandrig van de compagnie. Hij zei: ´Weet je dat niet? Die soldaten zijn vroeger bij de Waffen-SS geweest. En alle leden van de Waffen-SS hadden het teken van hun bloedgroep onder hun oksel getatoeëerd.´ Hij wist niet hoe ze bij de compagnie terechtgekomen waren. ´Ze zijn bij ons ingedeeld, maar ze zitten ook op andere plaatsen, niet alleen bij ons. Ze werden in Nederland voor de keus gesteld om geïnterneerd te worden of om als soldaat in Indië te gaan vechten.´ Ik was geschokt. Als joodse Nederlander had ik al mijn familieleden in de Duitse concentratiekampen verloren en nu moest ik samen met soldaten die voor HitIer gevochten hadden tegen de Indonesiërs vechten! Ik ging naar overste Taets van Amerongen. Toen ik hem vertelde wat ik had gehoord, maakte hij zich enorm boos. Daar had ik niets mee te maken, volgens hem, en hij zette me vervolgens de deur uit. Toen ben ik naar een wachtmeester van de marechaussee gegaan. Hij was ook verbaasd en zei het verhaal te zullen doorgeven aan de staf in Buitenzorg. Ongeveer twee weken later kwam er een kapitein van de marechaussee bij me. Hij had mijn verhaal onderzocht en bevestigde dat het klopte. ´Maar wij kunnen daar niets aan doen´, zei hij, ´want het is opdracht van Den Haag. Daar is dat zo geregeld.´ Bij een latere gelegenheid heb ik het nog een keer bij een hoge officier aangekaart, maar ook daar ving ik bot. Velen waren op de hoogte, maar niemand durfde er over te praten.”

Speurtocht

Nationaal Archief

Tot zover het verhaal van de heer Hammelburg. Een eindeloze tocht door bergen militaire en regeringsarchieven vangt aan om te proberen zijn bizarre verhaal met documenten te staven: het zoeken naar een naald in tien hooibergen. Aanvankelijk wordt er niets gevonden, al is er wel een opvallend detail: in een uitgebreid archief met geheime stukken dat later uit Batavia naar Nederland is verscheept ontbreken met een opvallende systematiek een bepaald soort stukken, die nog wel in de inhoudsopgave van het archief vermeld staan.[i] De inhoudsopgave vermeldt stukken over zaken als ´het politieke verleden van de luitenant bij de Infanterie van de Koninklijke Landmacht X´, ´dossier betreffende de gewezen tijdelijke reserve 2de luitenant Y´, ´politieke antecedenten van Z´. Terwijl de inhoudsopgave verder overeenkomt met het archief zelf, zijn deze archiefstukken uit het archief gelicht door onbekenden voordat het archief in het begin van de jaren vijftig bij het Algemeen Rijksarchief zijn plaats van bestemming kreeg. Maar vele archieven verder wordt er plotseling een stukje van de naald gevonden. Het is een memorandum gericht aan de minister-president. Ook hiermee is weer iets bijzonders. Terwijl ieder ander memorandum in de archiefdoos de naam van de opsteller vermeldt — of er door een ijverige ambtenaar in een aparte notitie is bijgevoegd — is dat bij dit stuk niet het geval. Het Memorandum handelt over het probleem welke maatregelen de Nederlandse regering moet nemen inzake de toekomst van de Nederlandse leden van de Waffen-SS.[ii] De opstellers van het stuk maken zich bekend als mensen die “voor en na de capitulatie in aanraking kwamen met tientallen dezer Waffen-SS mensen en dit geeft hen bij de beoordeling van dit probleem een bepaalde kennis van hun mentaliteit.” (…) “Zij (de opstellers, CvE) achten zich uitsluitend geleid door overwegingen van christelijke rechtvaardigheid en door een diepe liefde voor het zich zo langzaam herstellend Nederland.”

RK-geestelijken?

Natuurlijk waren deze SS’ers landverraders, beamen de opstellers. Maar toch moeten ze niet allen over één kam geschoren worden, volgens hen. Er zijn verschillende groepen te onderscheiden, die voor verzachtende omstandigheden in aanmerking komen. “Vooreerst zijn er bij die dachten dat het oude Europa afgedaan had, en dat zij leefden op een kentering der tijden. Zij verwachtten iets nieuws en meenden het te zien in het nieuwe Duitschland. Tot hun groep behoren vele intellectuelen, sommigen voortgekomen uit de jongeren kringen van Brabant en Vlaanderen, dikwijls studenten of afgestudeerden van Leuven en Gent.” Gevoegd bij de christelijke rechtvaardigheid, waaruit de opstellers zeggen te handelen, lijken hier dus rooms-katholieke geestelijken uit het Zuiden des lands aan het woord. “De tweede groep”, zo vervolgt het Memorandum, “vormen zij, die om politieke, sociaal-economische of zelfs religieuze redenen de strijd aanbonden tegen het Bolsjewisme. De antibolsjewistische actie in Nederland voor de oorlog door Kerk, Staat, pers en school, was hier geenszins vreemd aan. Deze groep meende in het oosten een gevaar te zien dreigen voor alle hun dierbare geestelijke waarden. Hoezeer zij ook verkeerd deden, idealisten hebben tenminste de moed gehad voor hun idealen het hoogste te riskeren wat zij bezaten: hun leven.” Het vraagstuk welke “dierbare geestelijke waarden” er te verdedigen vielen in een fascistische staat, wordt door de opstellen niet behandeld. “De derde en grootste groep zijn de avonturiers, die alleen soldaat werden om het avontuur. Van hen kan men alleen zeggen dat zij moed hadden. De gezamenlijke strijd tegen eenzelfde vijand en de behoefte van de frontsoldaat iets te hebben waarvoor hij vecht, desnoods een fictie, gaf hen tenslotte een ideaal.”

Naïeveling

Wat moest er nu met al deze naïeve idealisten – in de ogen van de opstellers – verder gebeuren? De kogel, deportatie, internering, dwangarbeid? “Mag men deze mensen die tenminste de onbaatzuchtigheid bezeten hebben hun leven te riskeren voor hun ideaal, even zwaar of nog zwaarder straffen dan de baantjesjagende NSB’ers, SD-agenten en profiteurs? Mogelijk is dit formeel-juridisch juist, maar voldoet dit aan de eisen van een christelijke rechtvaardigheid?” Als er een straf moet zijn, dan een die hen in staat stelt “goed te maken wat zij misdreven hebben”.

Dan komt de oplossing: “Aan deze SS-soldaten, die met de wapenen zondigden tegen hun volk, zou de gelegenheid gegeven moeten kunnen worden thans met de wapenen dat volk te dienen, en zo zich zelf te rehabiliteren. Deze gelegenheid ligt voor hen in Nederlands Oost-Indië. De deelname zou op basis van vrijwilligheid moeten geschieden en gezien hun soldateske eigenschappen zouden zij gebruikt kunnen worden als stoottroepen. (…) Nederland heeft in de internationale politiek voor prestige doeleinden ten spoedigste een daad van node”, zo stellen de opstellers nuchter vast. “Hier zijn 15.000 misschien 30.000 goed geoefende en ervaren soldaten. Na een training van enkele weken in het hanteren der geallieerde wapenen kunnen zij tot actie overgaan.” Er doet zich nog een klein probleem voor. “De vrees dat de SS-soldaten aan het front niet betrouwbaar zouden zijn in verband met het bondgenootschap Japan-Duitsland is, volgens de ervaring der opstellers, volkomen ongegrond.” (Het Memorandum blijkt dus na de Duitse capitulatie in Nederland geschreven – mei 1945 –  en voor de capitulatie van Japan – augustus 1945). “Zij beschouwen Japan evenzeer als een vijand als welke Nederlander dan ook”, constateren de opstellers van het Memorandum.

Kriegsfreiwilligen

Maar een Memorandum is nog geen regeringspolitiek. Dus gaat de speurtocht verder. Op zoek naar de complete namenlijst van alle Nederlanders die ooit in dienst van de SS waren. Een vergelijking van die lijst met de namen van alle soldaten die ooit in Indonesië gevochten hebben kan simpel het verhaal van de heer Hammelburg bevestigen of ontkennen. Maar die lijst met minimaal 15.000 namen blijkt niet te bestaan. De archieven van het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie herbergen niet meer dan ongeveer honderd namen. Maar hetzelfde archief blijkt behalve de dossiers een voor dit verhaal onverwacht waardevol levend ver leden te bezitten: zijn archivaris, de heer Zwaan. Hij vertelt: “Tijdens mijn diensttijd heb ik in de zomer van 1946 in Hoensbroek politieke delinquenten bewaakt. Daar zaten ook SS’ers onder. Die werkten daar voor een groot gedeelte op de Staatsmijn Laura. Ik heb toen van verschillende kanten diverse malen gehoord dat er een mogelijkheid voor die mensen bestond om als pionier naar Nieuw-Guinea te gaan. In oktober 1946 ben ik als dienstplichtig militair naar Indië gegaan. Daar hoorde ik van mensen die al langer in Indië zaten dat er inderdaad politieke gedetineerden als pionier op Nieuw-Guinea zaten. Een aantal had zelfs de gelegenheid gekregen om dienst te nemen in het leger, zo vertelden zij. Dat waren geruchten, waarschijnlijk wel waar, maar ik heb het niet gecheckt hoor. Ik geloofde het eerst gewoon niet. Dat ze in het leger werden opgenomen, mijn hemel, dat wilde er bij mij gewoon niet in. Maar langzaam aan werd ik door al die verhalen op andere gedachten gebracht en kwam ik tot de opvatting dat het waarschijnlijk toch wel waar was. In mijn eigen compagnie diende een soldaat een klacht in tegen een sergeant-majoor. Die soldaat zei: ´Ik weet dat hij bij de SS is geweest. Ik heb hem toen gekend.´ Die man is toen uit onze compagnie verdwenen. Zo’n man werd dan verwijderd om de geruchtenstroom stop te zetten. We hebben nooit gehoord of hij berecht is of overgeplaatst. Soms werden ze namelijk overgeplaatst naar onderdelen waar hun verleden niet bekend was.”

Voorlichtingsrapport

Een waardevolle getuigenis. Maar behalve een anoniem Memorandum nog steeds geen documenten. Dan wijst de historicus Peter Romijn mij desgevraagd op een nieuw stuk. Romijn bereidt een proefschrift voor over de geschiedenis van de Bijzondere Rechtspleging, dat is de naoorlogse afrekening met de problemen voortgekomen uit collaboratie en verzet. Het document is een voorlichtingsrapport van het Directoraat-Generaal voor Bijzondere Rechtspleging. Het is gedateerd 21 augustus 1946 en bestemd voor alle bijzondere gerechtshoven in het land, die politieke delinquenten moesten berechten. Titel De Nederlandse Kriegfreiwillige.[iii] De toon van het stuk vertoont een opvallende gelijkenis met die van het Memorandum. Omdat, zo redeneert het rapport, de Nederlandse regering naar Londen vluchtte en het leger capituleerde was het Nederlandse volk vanaf die tijd vrij in zijn beslissing welke politiek het wilde voeren. “Van die vrijheid hebben zij (de Kriegsfreiwillige, CvE) gebruik gemaakt op de wijze die hun destijds de beste leek: van vijand tot bondgenoot. Dit laatste met de wapens in de vuist. Het is dus redelijk aannemelijk dat de betreffenden voor zichzelf volkomen oprecht zijn, wanneer zij verzekeren, niet beseft te hebben tegen hun volk de wapens te voeren.” Nederland was een volk zonder staat, zo vervolgt de richtlijn, en de oorlogsvrijwilligers meenden dat zij het waren, “die voor Nederland oorlog voerden en dus degenen, die de Nederlandse oorlogvoering belichaamden. Dit laatste argumenteerden zij revolutionair: de Londense staat-zonder-volk streed ten bate der plutocraten. Zij echter streden voor het nieuwe Nederland.” Velen, die in 1940 al vrijwillig bij de SS gingen, waren geen nationaal-socialisten, aldus de richtlijnenschrijver, “maar lieden die eenvoudig eens kwamen kijken”, wel eens wilden zien hoe een oorlog nu in werkelijkheid was. Er waren communisten onder, maar eenmaal in het gareel van de Waffen-SS en gedrild en geschoold volgens beproefd systeem, waren zij alras niet meer van hun kameraden te onderscheiden.” In termen van rechtspraak zijn dat lichte gevallen, concludeert de opsteller van het stuk.

Waffen-SS

Verderop behandelt de schrijver een andere groep vrijwilligers. “Er zijn in de Waffen-SS mannen gegaan, die in de maatschappij, hetzij hoog hetzij laag een gevestigde positie hadden. Velen hunner hadden een gezin en een goed huwelijksleven. Zij hadden het niet nodig om soldaat te worden, doch zij gingen omdat Mussert hen riep. Geen avonturiers dus, maar mensen die zich in het hoofd hadden gehaald, dat zij hun hoogste plicht vervulden.” Tamelijk doorgewinterde fascisten, denkt de lezer misschien, zware gevallen dus. Maar de opsteller van het voorlichtingsrapport ziet dat geheel anders. “Uit het oogpunt van reclassering zijn zij bij de lichte gevallen. Hun dienst bij de Duitsers begon nadat zij hun karaktervorming al hadden afgesloten. Zij zijn in de Duitse dienst zichzelf gebleven en misschien zelfs meer zichzelf geworden dan zij waren.” Wat dient er nu met deze mensen te gebeuren? Uitvoerig wordt gewaarschuwd voor de nadelen van cellulaire opsluiting, prikkeldraadwaanzin bij internering in een kamp en algeheel moreel verval bij de aangeklaagden. Een veel meer opbouwende straf komt meer in aanmerking: “Het ligt voor de hand dat velen elke gelegenheid zouden willen aangrijpen om het vaderland te bewijzen, dat zij slechts het beste hebben beoogd. Dat er in hun kampen los gefantaseerd wordt over een derde wereldoorlog of over mogelijkheden van een inzet in Indië ligt voor de hand.” Voor de groep ´avonturiers´ onder de SS’ers ziet het rapport dan ook als beste reclasseringsmogelijkheden: “Soldaat worden, zeeman, geplaatst te worden als dienaar van het gezag op een meer afgelegen post in den Indonesische archipel enz. zijn stellig de beste mogelijkheden.” De heer Zwaan: “In die tijd was de tolerantie ten aanzien van politieke delinquenten, althans in het leger, vrij groot. Men tilde er niet zo zwaar aan. Er werd van uit gegaan dat het hele goede militairen waren, omdat ze onder de Duitsers elite-troepen waren geweest.”

Duitslandwerkers

De tocht door de archieven levert nog een opvallend stuk op. Op 12 maart 1946 schrijft M. v.d. Heuvel, majoor der infanterie van het KNIL vanuit het Prinses Juliana Kamp te Kijkduin een verslag dat hij onder andere stuurt naar het Ministerie van Oorlog, het Ministerie van Overzeese Gebiedsdelen en de Chef van de Generale Staf van de Koninklijke Landmacht.[iv] Majoor Van den Heuvel heeft de taak als KNIL-militair (militairen die van oudsher in Indië gelegerd waren) om de troepen die naar Indië verscheept zullen worden te beoordelen op krijgstucht, orde en netheid, moreel en hygiëne. Onderwerp van zijn verslag is het bataljon 11-10 Regiment Infanterie. Van het kader en de officieren is het grootste deel uit de Binnenlandse Strijdkrachten afkomstig, meldt Van den Heuvel. “Van de manschappen daarentegen is gemiddeld hoogstens 3% uit de Binnenlandse Strijdkrachten afkomstig, terwijl gemiddeld 75% in Duitsland heeft gewerkt, weliswaar voor het overgrote deel gedwongen, maar ook gedeeltelijk vrijwillig”, schrijft Van den Heuvel.

Volgens de heer Zwaan moet dat vrijwillig in Duitsland werken in een aantal gevallen nogal ruim worden opgevat: “Er zijn mensen als Oostlandboer of met de Arbeidsinzet naar Duitsland gegaan. Daarna hebben ze in Duitsland dienst genomen bij de SS of een ander militair onderdeel. Aan het einde van de oorlog hebben ze dat pak weer uitgetrokken. Bij de repatriëring ging het nogal chaotisch toe. Ze sprongen maar op een auto richting Nederland en zeiden natuurlijk allemaal dat ze in Duitsland alleen maar gewerkt hadden.”

Over de orde, tucht en netheid in het bataljon is Van den Heuvel zeer te spreken. In andere bataljons schort het daar bijna altijd schromelijk aan, volgens hem. Maar wellicht hadden de Duitsers ook in dit opzicht al gezorgd voor een gedegen vooropleiding. Curieus is nog wat Van Den Heuvel opmerkt over de verhouding in het bataljon tussen BS-ers en degenen die in Duitsland werkten: “Hoewel in dit bataljon dus de zozeer uiteenlopende en dikwijls zelfs vijandig tegenover elkaar staande groepen van BS-ers en vrijwillige Duitslandwerkers zijn verenigd, zij het niet in neven- doch in onderschikte verhoudingen, heeft dit merkwaardigerwijze niet tot conflicten geleid en bestaat er zelfs een grote wederzijdse waardering vooral van de zijde der Duitslandwerkers tegenover de BS-officieren en het BS-kader. Doch ook omgekeerd zijn laatstgenoemden goed over hun ondergeschikten, gewezen Duitslandwerkers, te spreken en maken zij geen enkel verschil tussen hen die wél of niet vrijwillig in Duitsland werkten.”

Ten slotte. Vast lijkt te staan dat een onbekend aantal oud-SS’ers in Indonesië hebben meegevochten. De in de archieven opgespoorde documenten maken niet aannemelijk dat ze allemaal op slinkse wijze zelf door de mazen van het net zijn heen geglipt. Het lijkt aannemelijker dat er ergens op politiek of militair niveau een beslissing genomen moet zijn, die dit soort rehabilitatie voor deze politieke delinquenten mogelijk maakte. Op welk niveau dat gebeurde, door wie en wanneer, dat is vooralsnog onbekend.

 

Noten
[i] Archief van de Algemene Secretarie Batavia, Eerste Zending. (Nationaal Archief, Den Haag)
[ii] Archief van het Kabinet van de Minister-President 1943-1953, doos 100. (Nationaal Archief, Den Haag)
[iii] Archief Directoraat-Generaal voor Bijzondere Rechtspleging doos 13. (Nationaal Archief, Den Haag)
[iv] Archief van de Algemene Secretarie Batavia, Eerste Zending, Kist I no. 3, Bundel 4.

Dit artikel verscheen eerder in NRC Handelsblad, 24 november 1984

Dit bericht werd geplaatst in 9. Java Post. Bookmark de permalink .

33 reacties op Het litteken van een scheermes

  1. Wim Balijon zegt:

    Ja, dat wist ik en was een publiek geheim.

    Wim.

  2. fbikker zegt:

    Dit wist ik niet. Ik snap ook niet dat er in 1984 geen grotere aandacht aan is besteed. Nu ook niet, want dit lijkt me toch een belangrijk stuk geschiedenis.

  3. Jo Engels zegt:

    Ten 1ste: Staatsmijn Laura heeft nooit bestaan wel staatsmijn Emma (omdat ze Hoensbroek noemden) Ten 2de heeft bataljon 11-10 Regiment Infanterie nooit bestaan (http://www.indie-1945-1950.nl/web/zoek/zoek.htm).

    • Jan A. Somers zegt:

      Volgens mij was de Laura (en de Julia) een particuliere mijn, een voormalige steenkoolmijn in Eygelshoven. Deze mijnen behoorde toe aan het Belgische mijnbouwbedrijf Société des Charbonnages Réunis Laura et Julia.

  4. buitenzorg zegt:

    Ik plaatste dit artikel omdat ik veronderstelde dat sommige lezers van Java Post niet op de hoogte waren van de betrokkenheid van SS-militairen. Dáár wordt gelukkig níet aan getwijfeld…

  5. Dit heb ik ook nooit geweten. Je kan hier zeer verschillend over denken en een eigen mening over vormen. Ze hadden in elk geval wel oorlogservaring en het merendeel van onze eigen soldaten alleen een spoedopleiding!

  6. R.L. Mertens zegt:

    Gelezen, dat ss’ers uitzending naar Indië- op voorspraak was van prins Bernhard, die toen 1945 nog opperbevelhebber was van de Binnenlandse Strijdkrachten. Toen was men dus ook al bewust van het feit, dat daar een oorlog gevoerd moest worden. Het liefst met ervaren militairen. Er is indertijd overigens ook een tv.doc. hierover geweest; met getuigenissen van oud KL militairen.

  7. Bill Zitman zegt:

    Het gebruik van Duitse soldaten in Nederlands-Indië gaat terug naar de VOC tijd.
    Zo’n 40% van het VOC leger was van Duitse oorsprong. Aangetrokken door avontuur in de tropen (en mooie bruine meisjes), vele van deze soldaten verbleven daar voorgoed – vandaar het aantal van Duitse namen onder Indische-Nederlanders……

    • Maud Lebert zegt:

      De Duitsers die in dienst der VOC traden, deden dat omdat er destijds in Duitsland werkeloosheid en hongersnood heersten en niet vanwege een avontuur in de tropen en zeker niet vanwege ‘mooie bruine meisjes’ ( dat is off-topic en rassistisch!). DIE Duitsers waren NIET in dienst der SS. Als u het goed gelezen heeft,, hebben de Nederlandse SS-ers niet tegen de Indonesiers gevochten. ondat ze er voor gekozen hadden, maar om een gevangenis straf en een juristische veroordeling te kunnen ontlopen. De fout ligt m.i, bij de toenmalige Nederlandse regering.

      • Bill Zitman zegt:

        Volkomen met u eens dat deze fout (óók) bij de toenmalige Nederlandse regering lag – de hele Koloniale Oorlog had niet mogen gebeuren.

      • Jan A. Somers zegt:

        In de VOC waren niet alleen Duitsers, maar mensen van over de hele wereld. Ik heb een mooie prent waar Soenan Amangkoerat II, vorst van Mataram, zijn rivaal, de Madoerese prins Taroenodjojo, eigenhandig executeert met zijn poesaka-kris. Daarbij zijn enkele VOC-militairen afgebeeld, van blond/rood via geel en bruin naar zwart. En in Europa waren Zwitserse militairen populair.

      • Maud Lebert zegt:

        Beste Jan Somers, Misschien heeft u het niet zo goed begrepen, Maar het thema is niet ‘Duitsers in de VOC’, Maar NEDERLANDERS, die op eigen keuze in de SS waren (en dat was niet een paar honderd jaar geleden), en die dus tegen hun eigen vaderland gevochten hebben en waarschijnlijk x-welke landgenoten achter tralies of nog erger gebracht hebben, nu om hun eigen huid te redden mèt de Nederlanderse regering gemene zaak gedaan hebben. Dat was een ‘bruine soep’ zoals de Franzen na de WOII zeiden. die ook op de ervaringen van de ex-SSers aangewezen waren. Hallelujah.
        De Nederlandse ‘politionele acties’ in voormalig Ned.Indie hebben dus geprofiteerd van de militäre Duitse (SS!) opleidingen van hun Nederlandse SS landgenoten.
        Beste groeten

      • Jan A. Somers zegt:

        Ik reageerde gewoon op eerdere reacties zoals: “De Duitsers die in dienst der VOC traden” en : “Het gebruik van Duitse soldaten in Nederlands-Indië gaat terug naar de VOC tijd.” Zo’n 40% van het VOC leger was van Duitse oorsprong. ” Vandaar! Er zijn meer multiculti-legers dan het Franse Vreemdelingenlegioen. Met overal wat onfrisse elementen.

    • rob beckman lapre zegt:

      Veel duitsers dienden,als huurlingen in het Engelse(koloniale)leger.Toen na G.G.Daendels,de Engelsen Indie(tijdelijk)bezetten,waren een aantal van deze huurlingen in staat om uit dienst te treden,en in Indie te blijven.Het “Beckman”deel van mijn naam stamt uit deze periode.

  8. j.w.hoegen. zegt:

    De Nederlandse regering kreeg van zowel de Amerikaanse als van de Britse regering te horen dat 20.000 man Japanse troepen op Java , na 15 augustus , vochten tegen de Britse troepen.

  9. Peter van den Broek van een andere generatie zegt:

    Tijdens het Neurenberg-proces werd de SS als CRIMINELE organisatie verklaard.

    Dat was wel achteraf , maar Hitler c.s. hadden wel een bepaald bedoeling met de Nederlandse ook Waffen-SS. Het doel was met de Nederlandse vrijwilligers een POLITIEK geschoolde en militair opgeleide voorhoede en kaders te vormen voor de Algemene – dus politieke – SS, die een aanhechting bij het Groot-Germaanse Rijk voor stond.

    Nederlandse (Waffen) SSers werden niet zo maar aangenomen.
    De Duitse keuringsnormen waren toen bijzonder streng. Nederlanders ‘van arischen bloede’ konden zich aanmelden. Zij dienden lichamelijk en GEESTELIJK voldoende te zijn ontwikkeld om aan de harde eisen van de opleiding te voldoen. Ze mochten niet kleiner zijn dan 1,70m en mochten een bril dragen met een maximumsterkte van vier dioptrieën. Verder dienden ze van onberispelijk zedelijk gedrag te getuigen.

    De eed van trouw van een SSer blinkt toch niet uit door onduidelijkheid:
    “Ich schwöre Dir, Adolf Hitler, als Führer, Treue und Tapferkeit. Ich gelobe Dir und den von Dir bestimmten Vorgesetzten Gehorsam bis in den Tot, sowahr mir Gott Helfe.”
    Hier wordt de eed van trouw aan een persoon afgelegd.

    Deze vrijwilligers gingen in vreemde krijgsdienst, dit alleen is een reden om het Nederlanderschap te verliezen. Het is dus geen eenvoudige vorm van collaboratie, maar duidelijke landverraad.

    En deze soldaten, criminelen en landverraders in één persoon, werden als gewone miliciens naar Ned.-Indie gestuurd en kregen als compensatie strafverlichting of hun Nederlanderschap terug. Wat kreeg de Nederlands soldaat als tegenprestatie?

    Misschien kunnen de drie onderzoeksinstituten de beschuldigingen onderzoeken dat vooral deze Waffen-SSSers substantieel bijgedragen leverden aan oorlogsmisdaden/misdragingen gepleegd door Nederlandse militairen, danwel veelvuldige gebruik maakten van excessief geweld. Deze beschuldiging lijkt me toch gemakkelijk te bewijzen met het onderzoek van Dr. Limpach als uitgangspunt (brandende kampongs……)

  10. Gerrit Valk zegt:

    Nederlanders die in Duitse krijgsdienst waren geweest zijn na de oorlog ook ingezet in Nederlands-Indië en in Korea. Naar dit onderwerp heb ik als historicus een aantal jaren onderzoek verricht. Ik heb hierover een boek geschreven dat in november zal verschijnen bij uitgeverij Boom.

  11. Peter van den Broek van een andere generatie zegt:

    @ dhr Valk.

    Heeft U een verband kunnen leggen tussen Waffen-SSers in bepaalde legereenheden en dezelfde legereenheden die betrokken waren bij de excessen, c.q gebruik van excessief geweld ????
    m.a.w. waren het VOORAL ex-Waffen-SSers betrokken bij oorlogsmisdaden begaan door Nederlandse militairen in Ned. Indie???

    Citaat. “Nederlanders die in Duitse krijgsdienst…….” ..!!! Houdt dit in dat niet alleen Nederlanders zich bij de Waffen-SS meldden maar dat er ook Nederlanders waren die zich bij de Duitste Wehrmacht of ander (para-) militaire onderdelen(Luftwaffe, Kriegmarine , HitlerJugend etc) aanmeldden??? Dat zou dan de eerste keer zijn dat ik dat hoor!!!

    Is dit een veredelde vorm van collaboratie of landverraad???

    • Jan A. Somers zegt:

      Er was zelfs een eenheid Nederlanders aan het Ostfront: Panzer-Grenadier-Brigade ‘Nederland’ . Is later omgezet in een andere eenheid. “collaboratie of landverraad???” Misschien wel, is strafbaar. Ik weet niet of ze vervolgd zijn via het Wetboek van Strafrecht of via de speciale oorlogstribunalen. Maar dat is in de archieven te vinden. Datzelfde kun je vinden tijdens de Spaanse burgeroorlog. Daar waren tamelijk veel Nederlanders actief. Zij werden uiteindelijk staatloos. En veel Nederlanders met Napoleon naar Rusland, ik dacht zelfs een artillerie-eenheid. En heel veel Indonesiërs bij het KNIL. En Zwitsers in Vaticaanse dienst. Het is wereldwijd een gangbaar verschijnsel.

    • Gerrit Valk zegt:

      Geachte heer Van den Broek,
      Nederlanders dienden ook bij de Wehrmacht, Kriegsmarine, NSKK en de Luftwaffe. Ik heb mij ook beziggehouden met de vraag of juist zij betrokken waren bij excessen/misdaden in Indië. Ik hoop dat u kunt begrijpen dat ik nog even mijn kruit droog wil houden tot november.

      • Peter van den Broek van een andere generatie zegt:

        Mij gaat het om de methodiek van onderzoek. Bij voorbeeld:

        Dr Limpach heeft bij zijn onderzoek naar die 10.000 excessen, more or less, gebruik gemaakt van een database waarin hij zijn gegevens opsloeg. Volgens mij kan hij op basis daarvan snel nagaan welke Nederlandse militaire eenheden het meest bij excessen waren betrokken m.u.v. natuurlijk het Korps Speciale Troepen van Kpt Westerling, dat ongetwijfeld n° 1 op de Hitparade staat. Bvb compagnie X van bataljon Y is tig maal bij excessen betrokken waarbij Z aantal Indonesische burgers/para-militairen waren betrokken die zonder vorm van proces werden terechtgesteld. Dan kan ik best begrijpen dat ongeveer 25% van de Nederlandse militairen in Indie bij de excessen waren betrokken in welke vorm dan ook, daargelaten degenen die het wisten, moet wel een veelvoud geweest zijn!!!!!

        Als ik die top-10 verbindt met de database van ex-waffen-SSers dan heb ik in no-time de verbinding tussen Waffen-SS en oorlogsmisdaden gelegd en hoe die al dan niet correleren

        Heeft dhr. Valk bij zijn onderzoek ook van zo’n database gebruik gemaakt? Dat niet alleen, bij de eenheden uit de top-10 kan ook nagegaan worden wat het justitieel apparaat in hun gevallen heeft gedaan?

      • Jan A. Somers zegt:

        “dat ongeveer 25% van de Nederlandse militairen in Indie” Welke Nederlandse militairen? KL of KNIL?

      • Peter van den Broek van een andere generatie zegt:

        Marketing-technisch is het best interessant als U alvast wat laat weten, dat bevordert alleen maar de aandacht. het is hetzelfde als de I-phone. elke keer komen ze met een verbeterde versie of wat er voor doorgaat, best leuk maar het houdt wel de aandacht vast en daar gaat het om. U dient het kruit niet nat laten worden, want dan loopt het met een sisser af.

  12. van den Broek van een andere generatie zegt:

    Op de lagere school leerde ik al de oorsprong van het woord soldaat -> solde in goed Latijns of Italiaans betekent het geld, de soldaten deden het voor het geld, vandaar de naam huursoldaten. Bovenstaande vergelijkingen slaat dus nergens op, zelfs niet voor de Zwitserse garde

    • Jan A. Somers zegt:

      Huursoldaat of niet, dat maakt niets uit. In alle gevallen gewoon ‘in vreemde krijgsdienst’. Het is nu in discussie die strafrechtelijke situatie te veranderen. Gaat over twee zaken: strafbaarheid en verlies van Nederlanderschap. Ik weet niet hoe of de huidige discussie er voor staat. Er is interessante literatuur over, maar ik ben er niet mee bezig. Denk nu ook over aansluiting bij organisaties zoals IS.

      • Jan A. Somers zegt:

        ff vergeten: Het gaat niet alleen over het zelf treden in vreemde krijgsdienst, maar ook : Hij die (…) iemand voor vreemde krijgsdienst aanwerft (…). 205 Sr.

      • Peter van den Broek van een andere generatie zegt:

        Uh Heer Somers, dat maakt wel wat uit misschien begrijpt U niet of wilt U voor de versimpeling niet begrijpen wat bvb de positie van de Zwitserse garde is bij het Vaticaan, U dient de zaken wel te bestuderen want waarover praten we i.c. U dan eigenlijk.

        De laatste tijd laat Uw redenatie of wat daarvoor doorgaat wel te wensen over. BvB die Zwitserse garde. Ik weet daar wel wat van af want toen ik in Zwitserland woonde, heb ik me daar enigszins in verdiept, ik dien me toch wel in te lezen in dat Zwitserse, ik heb ook wel wat dialecten bestudeerd, ik begrijp het wel maar ik spreek bvb geen Schwitzerduetsch, uit principe.

        Zwitsers beschouwen de Zwitserse garde bij het Pontificaat als een soort Wachpolizei, dus geen vreemde krijgsdienst. Hoe dat bij de anderedoor U aangehaalde gevallen zit kan ik best uitleggen maar is in de discussie toch niet relevant voor U, daargelaten dat het zijwegen zijn waarvan ik de relevantie niet onderken maar daar heb ik bij U wel vaker last van, dwz de irrelevantie.

        Nederlandse militairen KL of KNIL, maakt dat feitelijk enig verschil. Ze werden zelfs door de Nederlanders met de nek aangekeken, of was er verschil voor de Indonesiers door wie ze standrechtelijk werden doodgeschoten? Laat de heer Somers eindelijk eens die vonnissen van de Rawagede- weduwen of Zuid-Sulawesie een bestuderen, dat kan best tot enige verheldering len begrijp eiden. IS wat heeft dat met d discussie te maken., maar dat beslist ene Heer Somers!!!!!

      • Jan A. Somers zegt:

        Sorry, ik heb het over vreemde krijgsdienst vanuit Nederlands recht. Wat de Zwitsers erover denken is prachtig, maar voor het Nederlands recht niet relevant. Dienst nemen door Nederlanders in IS is in Nederland strafbaar! Net als daarvoor aanwerven. Gewoon vreemde krijgsdienst. Zwitsers kon je vroeger overigens ook in andere legers tegenkomen. Bij mijn dochter, andere familie en oude buurmeisjes uit Soerabaja in Zwitserland heb ik overigens nooit horen praten over de Zwitserse Garde. Hier in Nederland alleen interessant als de paus zich op het Pietersplein vertoont., leuke folklore!
        KL of KNIL maakt een groot verschil! Nederlands of Indisch arbeidscontract. (Achterstallig salaris voor de KNILlers!) Er zullen tijdens de bezetting weinig KLlers zijn geweest, maar wel KMmers, met een Nederlands arbeidscontract. Vond ik interessant gezien de opmerking over ‘foute’ Nederlanders als militair in Indië. Volgens mij met een Nederlands arbeidscontract, geen KNILlers.
        ” die vonnissen van de Rawagede- weduwen of Zuid-Sulawesie een bestuderen” Wat heeft dat te maken met vreemde krijgsdienst? En waar heb ik over beslist?

  13. rob beckman lapre zegt:

    Een sergeant instructeur in mijn 1e militaire opleiding zou een ex-Waffen SS’er zijn geweest(gepardonneerd)die ons leerde wat de keiharde Waffen-SS opleidingsmethodiek was.Wat mij bijbleef was zijn “zingen…….of looppas(met volle bepakking)”.Goed mogelijk dat veel oorlogsmidaden in Indonesie door deze mensen werden uitgevoerd.

    • Jan A. Somers zegt:

      “zingen…….of looppas(met volle bepakking)” Dat is toch in elk leger? Mijn instructeurs waren geen Waffen SS’ers. Wel strafmarsen midden in de nacht naar Chaam, Ted Meines liep dan zelf ook mee.. En om 06.00 weer appèl. Over die liedjes is hier een tijd geleden ook geschreven. Blonde Mientje heeft een hart van prikkeldraad. enz.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s