Wijze oorlogslessen

Op 28 november 1973 verscheen in ´The Australian Women´s Weekly´ een interview met mevrouw Francine Pennington De Jongh, de echtgenote van de op dat moment zojuist in Sydney gearriveerde nieuwe Nederlandse consul. Onder de titel ´Haar school was een interneringskamp´ werd de consulvrouw aan het woord gelaten over haar oorlogservaringen in Nederlands-Indië en de lessen die ze daar had geleerd.
Vanwege het bijzondere karakter van het interview, nu een nieuwe – vertaalde – publicatie in de Java Post.

mw. Francine J. Pennington De Jongh (1927 - 2010)

Dankzij het Japanse interneringskamp kreeg mevrouw Francine Pennington de Jongh een uitstekende opleiding. ´Ik was geïnterneerd in Bandoeng met mijn Franse moeder en grootmoeder die er beiden op stonden dat ik Frans leerde´, zei ze.
´Mijn grootmoeder leerde mij van alles over Molière en Racine. Misschien was het wel de beste manier van leren.´
Nu, 30 jaar later, zegt ze dat haar oorlogstijd – en om dezelfde reden álle oorlogen – misschien maar het beste kan worden vergeten. ´Oorlog leidt tot haat´, zegt ze, ´en daar hebben we al genoeg van in de wereld. Het is zo nutteloos! Ik kan mijn leven niet verdoen door steeds te blijven haten! ´ Toch heeft die periode, van haar 14e tot haar 18e jaar, ook veel positiefs gebracht.  

Toen de oorlog uitbrak woonde ze samen op Java met haar vader, Gerard Sanders, en haar moeder en grootmoeder. Ze probeerden nog uit te wijken naar Australië, maar tevergeefs. Haar vader, een eersteklas ruiter (zíjn vader was weer lid geweest van de bereden brigade van Koningin Wilhelmina) werd gevangen gezet. De vrouwen hebben hem nooit meer teruggezien. Na de oorlog hoorden ze dat hij was gestorven aan de Birma spoorlijn.

Een sterk trio

De drie vrouwen werden geinterneerd. Moeder, een Française met een sterk karakter, had geweigerd om een loyaliteitsverklaring te ondertekenen voor de Franse Vichy-regering. Dus ze bleven geïnterneerd. Aanvankelijk in een klein huisje met twintig anderen, en later, in een groter kamp, met zijn drieën in een heel klein kamertje. Een sterk trio was het. Ze maakten er samen het beste van, al werkende, pratende en lerende.
´De rantsoenen die we kregen droegen nu niet bepaald bij tot de beoogde karaktervorming´, zegt mevrouw Pennington De Jongh, ´maar´, vervolgt ze met enige wrange humor, ´ze waren in ieder geval goed voor onze lijn. Het was ongeveer zoiets als eens in de drie maanden een ei en een theelepeltje suiker. Daarom gebruik ik nú ook zo verschrikkelijk veel suiker.´
Grootmoeder verzette zich vanaf het prille begin, en weigerde voor de Japanners te buigen. ´Mannen moeten voor míj buigen´, zei de toen 60-jarige, ´en niet ik voor hen´. Ze heeft het volgehouden – zelfs na daarvoor de hele dag in de zon te hebben moeten staan. Grootmoeder heeft het overleefd. Een jaar geleden stierf ze, in Nederland, op 90-jarige leeftijd.

Onderwijs? Niet nodig, toch?

Francine was achttien jaar oud toen de Japanners capituleerden. De drie maanden vóór ze naar Nederland werd gerepatrieerd, werkte ze als een verpleegster in een noodhospitaal in Batavia. ´Niet dat ik daar verstand van had. Maar ik was één van degenen die er het minst slecht aan toe was, dus ze dachten dat ik het wel aankon.´ Samen met twee andere meisjes werkte ze aan de opbouw van het ziekenhuis, zo ongeveer dag en nacht, zeven dagen per week.
Terug in Nederland hertrouwde haar moeder. Ze spoorde Francine aan om weer naar een gewone school te gaan. Het 18-jarige meisje was furieus. ´Ik had zó veel meegemaakt. Wat kon een school míj nu nog leren!´ Natuurlijk ging ze uiteindelijk toch, en haalde haar diploma´s om daarna nog een keer een rondreis te maken door Engeland, Frankrijk en Italië. ´Mijn moeders idee van de finishing touch

Opnieuw in oorlog

Francine’s oom, toen auditeur-generaal, was verantwoordelijk voor de volgende belangrijke stap in haar leven – de ontmoeting met James. Het bleek dat hij tegelijkertijd met haar in Indië had gewoond. Vóór de Japanse inval had hij al als militair in Indo-China gediend. Uiteindelijk trouwden ze in het huis van haar moeder in Amersfoort.
James ging daarna bij de diplomatieke dienst en werd opnieuw uitgezonden naar Indo-China. Mevrouw Pennington De Jongh probeerde het land positief te beoordelen, maar knapte er uiteindelijk toch op af. ´De Fransen zaten nog in Saigon, en vochten er tegen de Vietnamezen. Ik had genoeg van de oorlog.´ Na achttien maanden keerden ze onder moeilijke omstandigheden terug naar huis. Daarna werd alles gelukkig wat comfortabeler, met standplaatsen in Milaan, Rome en nu dus het consulaat in Sydney.

Levenslessen voor de kinderen

Hun twee zonen hebben ze altijd geleerd op eigen benen te staan. ´Wij vóelden ons tijdens de oorlog als mannen, zíj moesten zich zelf tot mannen máken! We vertelden ze steeds, dat als ze 21 waren, geen rooie cent meer van ons zouden krijgen. Ze hadden heldere ogen, een goed gebit en een goeie gezondheid!´ Vandaag de dag is mevrouw Pennington De Jongh trots op haar zonen, die inmiddels bewezen hebben dat ze voor zichzelf kunnen zorgen.

In overeenstemming met haar eigen levenslessen heeft mevrouw Pennington De Jongh heel wat hobby´s ontwikkeld. Ze schildert, maakt collages en filmt. Tot dusverre maakte ze al een honderdtal films over de meest uiteenlopende onderwerpen. De laatste dagen is ze bezig om haar Engels te verbeteren en Australië te leren kennen. ´Eigenlijk´, zegt ze met een glimlach, ´is dit toch gewoon New Holland.´

x

Dit bericht werd geplaatst in 2. Japanse Bezetting, 1942-1945 en getagged met , , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

5 reacties op Wijze oorlogslessen

  1. Ed Vos zegt:

    Een zeer aansprekend verhaal Bert. Ook mijn ouders lieten mij mijn gang gaan. Stuurden mij naar de HBS.. Ik ging zelfs naar een Hoge School / Universiteit. Dat ik er vervolgens totaal niets van gebakken heb, valt hen niet te verwijten. Maar ik heb er wel een rijk innerlijk leven aan overgehouden, kijk verder dan mijn hidung pesek kort is, veel hobbies en interesses. Hetgeen ook vaak zeer verwarrend is voor mij en de buitenwereld. Maar nog steeds energiek, en met goede plannen voor de toekomst. 😉

  2. Surya Atmadja zegt:

    Interessante link:
    http://www.virtueelindie.nl/index.php?pagina=virtueelindie&locatie=6

    Ik vraag me af hoe de Nederlanders/Indische mensen hun soms vaak vele kinderen een goede opleiding/vorming kan geven.Geldt ook voor de Indonesiers.
    Het zal kapitalen kosten.
    Hoe zit het met de overgangsperiode tussen de Nederlandse tijd en Republik tijd.
    Mijn oudere Indische vriend uit Semarang ( van 73/74 jr) had de HBS niet kunnen volgen.
    Gelijk na de lagere school moest hij naar de SMP en gelijk Indonesische lessen krijgen.
    Bij mijn familie( vaders/moederszijde) heb je ook 2 deling, de oudere broers /zussen hebben Nederlandse opleiding en vorming terwijl de jongere broers/zusters ( begin 80ers) eerst Nederlands en later afgerond met SMA diploma.

    • Wilma zegt:

      Selamat Om Sid en Ed,
      Vriend Ike zat op de HBS te Bandoeng, maar de familie moest weg naar Nederland.
      Gelukkig kreeg hij veel begeleiding in Nederland, heeft hij zn diploma behaald en door gestudeerd ir geworden.
      Een opdracht van Ike:
      Hulde aan de Ibu””s, de lieve tantes,die ons toen geholpen hebben, tijdens de bersiap; ik was oudste zoon en verantwoordelijk voor mijn moeder en 7 kinderen, de 8e zat nog in haar buik.
      Vader was te \Bandung overleden, na een zwaar hart infarct

  3. surya atmadja zegt:

    Als ik zo lees haalde Ike zijn HBS in Nederland.
    Mensen uit Nederlands Indie die nu jonger zijn dan 70 jaar kan nooit (correct me if i am wrong) zijn HBS diploma halen .
    Omdat als ik me niet vergist de HBS werd in 1953/54 opgeheven.
    Dan moet je geboren zijn op zijn minst in 1941 .

  4. Ælle zegt:

    Ik heb dit artikel gekozen voor een reactie omdat maar 3 personen erop hebben gereageerd, en ik dit drie jaar geleden heb overgeslagen. Ik vond tot mijn verrassing een anderhalf uur durende video op de Facebook van mijn neef, de oudste kleinzoon van mijn ouders, die Indonesië alleen kent van zijn heerlijke vakanties, onze verhalen en foto’s. Onbewust heeft hij toch een intense belangstelling voor ons Indisch verleden ontwikkeld. The blood never forgets.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s