Hoe eet je een vogelnestje?

Degenen onder ons die niet regelmatig in Zuid-Oost Azië verblijven en een vorstelijk inkomen hebben zullen het waarschijnlijk nooit hebben geproefd: het eetbare vogelnestje. Deze peperdure lekkernij, ook wel ´de kaviaar van het Oosten´ genoemd, is niet voor iedereen bestemd. Dat is misschien wel jammer want het schijnt vele heilzame werkingen te hebben. Het nuttigen van vogelnestjes brengt ons energie, gezondheid en een mooiere huid, zo wordt wel gezegd.

Aerodramus Fuciphagus

Waar gaat het precies om? De Aerodramus fuciphagus (Eetbaar-nestsalangaan) en de Aerodramus maximus (Zwart-nestsalangaan)  zijn beiden ondersoorten van de familie der gierzwaluwen (Apus Apus). De vogels zijn te vinden in geheel Zuid-Oost Azië, en broeden bij voorkeur in grotten aan de kust. In de vrije natuur bouwen ze hun nesten van speeksel, dat door de zon verhardt. Als de nesten worden verwijderd en de dieren nog niet aan broeden zijn toegekomen, maken ze bij de bouw van een tweede nest ook wel gebruik van gras en andere materialen.   
De ontdekking van de eetbaarheid van de nestjes wordt toegeschreven aan Chinese zeelui, die in de periode van de Tang Dynastie (618-907 na Christus) tijdens één van hun reizen, door honger gedreven, op zoek gingen naar alles wat eetbaar was. Bij toeval ontdekten ze dat ze al hun energie terugkregen na het eten van een soepje van vogelnestjes. De keizer werd over dit wonder ingelicht, en – het verbaast ons niets – de volgende eeuwen was het eten van vogelnestjes een voorrecht van de keizerlijke familie. Naar verluidt zou het gewone volk pas het vogelnestje mogen proeven toen deze dynastie op het punt stond in te storten.  

Jaren van voorspoed

Alhoewel de vogelnestjes gevonden worden in heel Zuid-Oost Azië, is Indonesië sinds lang een grootleverancier. Zo werd al in 1841 bij een expeditie naar Sumatra vastgesteld dat men in de zuidelijke Lampongs plaatsen had ontdekt, waar zich vele duizenden eetbare vogelnestjes bevinden. ´Door het ontdekken van zoo vele schatten wordt de regering rijkelijk schadeloos gesteld voor de opoffering , welke haar de tienjarige oorlog (1830—1840) op Sumatra kostte.´
Later in de 19e eeuw en begin 20e eeuw werd het verzamelen van vogelnestjes een lucratieve bezigheid. De overheid verdiende er aardig aan, dankzij de verpachting van de vogelnestgrotten. En de pachters waren bijna altijd Chinezen.

Chinese Kamp, Grissee, 1924

In 1907 verbaasde het blad De Locomotief zich over de enorme toegenomen rijkdom in Grissee bij Soerabaja:

´Het is een feit dat vijf jaren geleden van de Grisseesche Chinezen slechts een tweetal, namelijk de luitenant en de bekende millionair Tan Kim Tjang, equipage hielden. Nu zijn er echter wel veertig personen, Chinezen en Arabieren, winners van vogelnestjes, die wagens en paarden hebben. Het is ook een feit dat hier en daar flinke stenen woningen verrezen zijn, gebouwd door de handelaren in vogelnestjes en er zijn nog meer huizen in aanbouw, eveneens eigendommen van vogelnestjes-industriëlen. Dat alles kan niet anders dan ten goede komen aan den kleine man´.

Het Gouvernement op zoek naar nestjes

Dat de winning niet altijd lucratief kon zijn, bleek in de jaren ´30. Door een onkundige winning waren veel grotten niet meer interessant voor de vogels. Ofwel ze vertrokken naar elders, ofwel ze nestelden in oude nesten. En door de economische crisis daalden de prijzen.
Het Gouvernement zag zich nu in een bijzondere positie gemanouvreerd. Toen het zo goed ging met de handel had het er de voorkeur aan gegeven om de verpachting in eigen hand te nemen. Het locale zelfbestuur wist hierbij te bedwingen dat het jaarlijks van de pachters een hoeveelheid vogelnestjes zou krijgen. Door de crisis werd nu de pacht niet betaald en werden ook geen nestjes meer geleverd. En zo kon het gebeurden dat het Gouvernement, dat borg had gestaan voor de pachters, contractueel gedwongen was om zélf op de vrije markt op zoek te gaan naar nestjes.

Zo duur als goud

De zwaluw in zijn nestje

Na de Tweede Wereldoorlog zou de winning weer langzaam op gang komen. De laatste decennia worden steeds meer kunstmatige broedplaatsen ingericht. De kwaliteit van de nesten die dáár door de vogels worden gebouwd is echter veel lager dan die van de grotzwaluwen. Voor de grotnestjes worden in China zelfs bedragen neergelegd tussen de 1500 en 2000 dollar/kg.

En hoe je het eet? Eerst goed wassen en in water laten weken. De vuile stukjes (grasjes en poepjes) eruit halen en een paar kruiden toevoegen. Even laten koken en opdienen als een soepje. De nestjes opknabbelen als een soort kroepoek kan ook. Naar het schijnt heeft het weinig smaak, maar je wordt er wel mooi van, en sterk.

x

Dit bericht werd geplaatst in 1. Het vooroorlogse Nederlands-Indië en getagged met , , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

11 reacties op Hoe eet je een vogelnestje?

  1. Eppeson Marawasin zegt:

    Zonder dat ik mij nu schuldig wens te maken aan één of andere vorm van etno-centrisme, maar vader zei dat als je in “vijandelijk gebied?” op patrouille ging, dat je dan het beste ook een soldadu Menado bij je kon hebben, want dan wist je zeker dat als je het spoor bijster raakte of anderszins kwam vast te zitten en gedurende langere tijd niet terug naar de kazerne kon, je niet bang hoefde te zijn dat je honger zou lijden. Je moest alleen nooit vragen wat je kreeg voorgeschoteld.

    Feit of fabel?

  2. Hauw Nio zegt:

    Vogelnestjes [sarang burung] zijn een dure delicatesse voor ons in Bandoeng. Ik vond er niet veel smaak aan en twijfel of het zo’n heilzame werking heeft; heb er niets van gemerkt!

  3. Eppeson Marawasin zegt:

    Ik kan mezelf inmiddels antwoord geven. Zojuist hoofdstuk 12: Maleo’s en vleermuizen uit het boek Indische Zeiltocht (The Spice Islands Journey) van de Ierse avonturier Tim Severin gelezen. Een reis die hij maakte in het kielzog van Alfred Russel Wallace (Het Maleise Eilandenrijk). Nee, doe mij dan toch maar de Hollandse pot. Dan maar geen rijst. Feit dus!

  4. Wilma zegt:

    Hai Eppeson, leuk weer iets te horen van je en ook groetjes aan Hauw Nio.
    Hauw, kende jij misschien de familie Thung te Bandung?
    Zo ja, dan zou vriend Ike heel graag contact met je willen opnemen.
    De familie Thung is in 1958 vertrokken naar Nederland: moeder en 8 kinderen, vader was kort daarvoor te Bandung overleden, na 3 jaar Jappenkamp Tjideng
    Lands wijs is lands eer, maar vleermuizen, boeh..
    Hollandse pot is ook lekker, maar saai: toch: rendang,gado2 e de heerlijke sayur van mn schoonzus

    • Hauw Nio zegt:

      Nee; familie Thung ken ik niet. Waar woonden ze toen in Bandoeng.
      Wij woonden aan de Groote Postweg in de Chines buurt niet ver van Pasar Andir.
      Ik ben zelf in 1948 naar Nederland gegaan en in Delft Mijnbouw gestudeerd.
      Daarna overal geweest.

    • Eppeson Marawasin zegt:

      Selamat makan Wilma. Mijn Hollandse vrouw heeft gelukkig ook het Groot Indonesisch Kookboek van Beb Vuyk op de plank staan hoor. No worries!

  5. Ed Vos zegt:

    Op het blog van Londoh hadden we het een paar keer over zwaluwnestjes (burung walet = zwaluw), nav ons beider bezoek het fort Willem I te Ambarawa waar zich ook een kwekerij bevond. Ooit citeerde hij uit een boek die hij in zijn bezit had.

    Hier een passage uit zijn verhaal met een recept voor de liefhebbers:

    Het eerste kookboek heet gewoon “KOOKBOEK” voor Hollandsche Chineesche en Indonesische gerechten en is samengesteld door Mej. W.C. Keijner. Ik ben in het bezit van de 10e druk welke in januari 1948 is uitgegeven door de N.V. Koninklijke Boekhandel en Drukkerijen G. Kolff & Co. Batavia, C. – Cheribon – Soerabaia – Amsterdam.

    “Soep van Vogelnestjes”(Chineesche soep). Maak een stuk of vier vogelnestjes (nesten van zeezwaluwen) goed schoon, haal de fijne veertjes met een kleine knijptang eruit. De vogelnestjes moet men eerst een paar uur weeken. Neem nu bouillon van een heele kip, het vleesch van de borst fijn scheuren, doe het daarna weer in de bouillon met de vogelnestjes, die men uit elkaar gehaald heeft met bijvoeging van daon selderie en daon bawang. Laat de soep op zacht vuur nog een kwartier door koken. Deze soep wordt door de Chineezen veel gebruikt voor zwakke menschen.

    • Eppeson Marawasin zegt:

      Dit klinkt inderdaad smaakvol en tevens heilzaam. Maar word je (lees: ik) -zoals het artikel eindigt- er ook mooi en sterk van? 😉

      • Ed Vos zegt:

        Ach u weet hoe het gaat met die oosterlingen 😉 Ik denk niet dat die soep dezelfde uitwerking heeft als spinazie op Popeye. Dat vogelnestjessoep rijk is aan vitaminen dat wil ik best aannemen en ook dat er een heilzame werking vanuit gaat.
        Overigens herinner ik me een oud indisch verhaal over Javaanse zwaluwnestjesplukkers die van de rotsen afdaalden en daarbij werden beschermd door de de godin (nyai) Loro Kidoel. Maar dan bevind ik me op het terreien van Roy Java (Roy James Dӧhne). Ik zie hem overigens niet meer schrijven op fora…

  6. richard zegt:

    Vogelnestjessoep is lekker, dus smul er maar van!
    Natuurlijk kun je ook naar een gebedsgenezer gaan, en misschien nog beter: veel vitamines inemen. Je kunt ook naar de dokter gaan.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s