Het Britse ultimatum

Raadsels rond de ´Werfstraatinternering´ in Soerabaja (II)

Naar aanleiding van het artikel ´Aan de dood ontsnapt´ over de internering van enkele duizenden jongens en mannen in de Werfstraatgevangenis in Soerabaja, kreeg de Java Post een uitgebreide reactie van de heer Jan Somers, één van deze gevangenen. Omdat zijn verhaal bijzonder gedetailleerd is, halen we hier nog een keer dát deel daarvan naar voren dat gaat over zijn internering, en zijn bevrijding op 10 november 1945. De foto´s van de niet meer in gebruik zijnde gevangenis, eigen opnamen van de heer Somers, werden genomen in 1997.

Werfstraatgevangenis, voormalige Nieuw-Hollandstraat (1997)

´Mijn ervaringen in de Werfstraatgevangenis wijken op enkele punten af van de gangbare verhalen, daarom hier een paar van mijn ervaringen.(…)
Tijdens de bersiap werd ik omstreeks 15 oktober 1945 (juiste datum weet ik niet meer) ’s avonds opgepakt. Ik werd langs de Boeboetangevangenis (was vol) en de Simpangclub (was vol) gereden naar de Werfstraatgevangenis. Het woord ‘spitsroeden’ kwam op dat moment niet bij mij op, maar terugdenkend lijkt mij dat tamelijk netjes uitgedrukt, het was nogal ruig. Eenmaal binnen was het veel rustiger. Ik kwam in een grote cel terecht, oorspronkelijk voor ca. 20 gevangenen, waarin we met ca. 110 man zaten. Eén man bleek overleden te zijn aan zijn verwondingen. De volgende ochtend was er een reorganisatie waarna we met ca. 90 man overbleven. In de cel waren aan weerszijden van een looppad stenen verhogingen waarop we zaten/lagen. Aan het eind van het pad was een hurk-wc en een bak met water. Ik kan mij niet herinneren slaag te hebben gehad, laat staan doodsbedreigingen; het was niet vergelijkbaar met mijn eerder verblijf bij de Kenpeitai in deze gevangenis. Er werd eigenlijk nauwelijks naar ons omgekeken. Het eten was weinig en niet best, mogelijk ging het hier ook om capaciteitsgebrek, de gevangenis puilde nou eenmaal uit. Eind oktober kwamen twee maal enkele Gurkha’s langs lopen zonder contact met ons te kunnen opnemen.

9 November herinner ik mij als een tamelijk rustige dag. We wisten dat een Brits ultimatum op 10 november 06.00 uur zou aflopen. Wel was het eten in de war en werd het eten voor de volgende ochtend buiten al klaar gezet. Volgens mij waren dit restanten maïs van de vorige dag, het rook ’s avonds al bedorven. De nacht verliep rustig, maar niemand kon slapen, in afwachting van de gebeurtenissen na afloop van het ultimatum. Wel hoorden wij de hele nacht de uitzendingen van de omroepzuilen buiten de gevangenis. ’s Ochtends ongeveer half zes moesten we zoals gewoonlijk aantreden voor het eten, het stonk nog erger, ik denk dat niemand dit zou eten. Klokslag zes zou zoals gewoonlijk het uitdelen van het eten beginnen, maar nu vielen de eerste zware schoten van het Engelse scheepsgeschut en kwamen met veel uitdagend lawaai Engelse jachtvliegtuigen laag overvliegen. De granaten vlogen over de gevangenis heen. Het klonk onheilspellend, maar zolang je de granaten hoort fluiten is er niets aan de hand. We werden terug de cellen ingestuurd, bij enkele cellen werd vergeten de deur op slot te doen. Het schieten ging de hele dag door. In de middag durfden we de cel te verlaten en werden de andere celdeuren opengebroken met een van tralies gemaakt breekijzer. We bleven achter het hoofdhek staan, soms achter de muren wegduikend als het schieten dichterbij kwam. Op het eind van de middag werden we door Gurkha’s naar de achterkant van de gevangenis gebracht (Nieuw Hollandstraat) en via een gat in de muur naar gereedstaande vrachtauto’s gebracht. Het zal tegen zes uur zijn geweest, in het pikkedonker kwamen we op Tandjoeng Perak aan.

Werfstraatgevangenis, hoofdingang (1997)

Je moet met dit soort geschiedenissen oppassen voor mythevorming, ook bij jezelf: persoonsverheerlijking, opgeblazen verklaringen, je gaat er zelf in geloven. Je praat jezelf een posttraumatisch stresssyndroom aan, moet je op je oude dag nog een uitkering versieren! Mijn ervaringen met mijn bevrijding wijken sterk af van de verhalen die ik later hoorde, zo hoorde ik pas vele jaren later in Nederland het verhaal over Jack Boer. In mijn herinnering kan ik geen Jack Boer terug vinden. Dat is overigens niet zo vreemd, onder deze chaotische toestanden mis je wel eens wat. De Engelsen wisten allang af van de gevangenen in de Werfstraatgevangenis op redelijk korte afstand van hun basis in Tandjoeng Perak, daar hadden ze Jack Boer niet voor nodig. Maar in mijn reconstructie klopt er ook veel niet. Volgens mij was het eten niet vergiftigd, het was gewoon bedorven, oneetbaar. De aangetroffen brandstoffen waren volgens mij voor gebruik in voertuigen, elke pemuda-groep moest voor zichzelf zorgen. Volgens het verhaal van Jack Boer is zijn actie bij de gevangenis om ca. 03.45 uur begonnen. Ik vraag mij af hoe in een stad die in afwachting was van een grote Britse aanval, midden in de nacht militairen met een tank (niet direct geluidloos) de ca. 6 km, ruim een uur lopen, van Tandjoeng Perak naar de gevangenis ongestoord wisten af te leggen. Ook was het rond zes uur (we stonden bij het eten te wachten!) in en om de gevangenis nog rustig, het schieten in de directe omgeving begon pas veel later in de ochtend.´

Tot zó ver het verhaal van de heer Somers. Bijzonder hierin is de verwijzing naar een Brits ultimatum. Hier wordt gedoeld op het schrijven dat generaal-majoor E.C. Mansergh op 9 november 1945 bij de Indonesische gouverneur R.M.T.A. Soerio liet bezorgen. Geëist werd dat alle gijzelaars moesten worden vrijgelaten en dat alle leiders van de pemoedabeweging, het hoofd van de politie en de functionarissen van Radio Soerabaja zich vóór 9 november 20.00 uur moesten melden, hun wapens afgeven en de overgave moesten tekenen.
De zelfde dag werden door vliegtuigen boven Soerabaja pamfletten uitgeworpen met hetzelfde ultimatum. Waarschijnlijk zijn enkele daarvan op het terrein van de Werfstraatgevangenis terechtgekomen, zodat óók de gevangenen werden geinformeerd.

De Indonesiërs weigerden toe te geven, en kwamen bijeen om de verdediging van de stad te bespreken. Een eerste verdedigingslinie werd aangebracht bij de Bataviaweg, net ten zuiden van de Werfstraatgevangenis. Een tweede linie lag weer ten zuiden daarvan bij het spoorwegviaduct. De Indonesische bevolking werd nu via de radio, met toespraken van Soerio en Boeng Tomo, opgeroepen zich te verweren, zij het dat gemaand werd te wachten tot de Britten zouden beginnen.

De volgende morgen, 10 november, ving om 06.00 uur het Britse bombardement aan, en ontbrandde de strijd opnieuw. Van de gebeurtenissen die dag werd, voor zover bekend, door de Britten slechts zeer summier verslag gedaan. Uit een rapport van de 49th Indian Infantry Brigade:

De Britse inname van Soerabaja

´November 9. Ultimatum delivered by General Mansergh to Indonesians. Not accepted with very good grace. Brigade Commander held conference at 1600 hrs for all unit commanders in which plan of attack was discussed.
November 10. Attack opened at 0600 hrs. Went quietly until 0900 hrs when gunfire on certain targets was called down. Interception of Indonesian radio in which certain orders were given out. The two important items being (1) scorched earth policy, (2) any British or Indian taken prisoner was to be killed.
11.00 hrs Concentration brought down on area Court of Justice, Government building used as Headquarters. Field Regiment, two destroyers, and all (…) mortars used. Air strike by 8 Thunderbolts and one Mosquito on same target. (…) Second air strike Simpang area 15.15 hrs. Our casualties by 1900 hrs 1 BO wounded, one VCO seriously wounded, all of 123 Brigade. Estimated enemy casualties 1500. 3500 Dutchmen released from Kalisosok goal and evacuated to Port area.´ (NA 2.22.21/162)

Ook in een ander verslag aan Generaal Mountbatten (Hoofdkwartier South-East Asia Command) werd gesteld dat ´3500 internees had been released as a result of the operation´. (NA, 2.22.21/134/154) Het Britse hoofdkwartier moest later nog met een persverklaring komen naar aanleiding van internationaal protest tegen de vele ´casualties´aan Indonesische zijde.

Jack Boer verklaarde ooit dat de Britten niet wisten van de gevangenen in de Werfstraatgevangenis, dat deze op zíjn aandringen tien man beschikbaar stelden om deze gevangenen te ontzetten, en verder dat deze actie plaatsvond in de vroege morgenuren van zaterdag 10 november, voorafgaand aan de beschieting van de stad.

Er zijn voldoende aanwijzingen om aan deze lezing van de gebeurtenissen te twijfelen. Ten eerste, het komt vreemd over dat de Britten niet zouden weten van de duizenden gevangenen in de gevangenis. Het enorme Werfstraatcomplex lag op slechts enkele kilometers van de Britse uitvalsbasis Tandjoeng Perak, en eind oktober was er sprake geweest van een eerdere (deels mislukte) bevrijdingsactie.  Ten tweede, de Britten hadden op 9 november een ultimatum gesteld, waarin de eis tot vrijlating van alle ´hostages´. Bevrijding van burgergeinterneerden was één van hun hoofdtaken.  Om deze redenen is niet goed te begrijpen dat ze slechts tot actie wilden overgaan dankzij de overredingskracht van Boer. En tenslotte, de door Boer genoemde timing lijkt niet te kloppen. De aanval op het gevangeniscomplex werd pas ondernomen op het moment dat de aanval op alle Indonesische stellingen was begonnen: 06.00 uur ´s morgens. Dit bevestigt de gedachte dat de bevrijding een integraal onderdeel uitmaakte van de herverovering van de stad. 

Dit alles neemt natuurlijk niet weg dat Boer wel degelijk een belangrijke rol kan hebben gespeeld in de bevrijdingsactie. Als tolk, gids of begeleider. Wélke die rol nu precies was, en hoe belangrijk, zullen we waarschijnlijk wel nooit meer kunnen achterhalen.

x

Over de evacuatie van de Werfstraatgevangenen, lees verder ´Met HMS Princess Beatrix naar Batavia´.

Bronnen: Meelhuijsen, W.,  Revolutie in Soerabaja. Walburgpers, Zutphen, 2000.; Bussemaker, H.Th., Bersiap! Opstand in het paradijs. Walburgpers, Zutphen, 2005.

Dit bericht werd geplaatst in 3. Bersiap en Merdeka, 1945-1949 en getagged met , , , , , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

29 reacties op Het Britse ultimatum

  1. Peter van den Broek zegt:

    Ik wil toch enkele opmerkingen, meer correcties maken op bovenstaand verhaal, vooral nu ik het boek van Bussemaker heb aangeschaft en beschikking heb over gedetailleerde Britse informatie aangaande de slag in Soerabaja.

    citaat:…..De Indonesiërs weigerden toe te geven, en kwamen bijeen om de verdediging van de stad te bespreken. Een eerste verdedigingslinie werd aangebracht bij de Bataviaweg, net ten zuiden van de Werfstraatgevangenis”………
    Ik heb die informatie tot voor kort als gegeven en juist overgenomen, maar wat lees ik bij Bussemaker in zijn boek: “Bersiap Opstand in het paradijs” (2005)

    p.244 …..”De eerste (indonesische) weerstandlijn werd getrokken langs de West-Oost as: Morokrembangan-Herenstraat-Rode Brug-Kembang Tjepoeng-Kapasan-Kemdjeran en liep dus door de benedenstad”…..
    De weerstandslijn liep dus niet langs de veel noordelijker gelegen Bataviaweg en dat heeft wel invloed op bovenstaand verhaal inclusief het verhaal van Jack Boer.

    Bussemaker geeft op p.220 van zijn boek de positie van de Werfstraatgevangenis (9) aan, die iets ten Noorden ligt van de Indonesische weerstandslijn.

    Nergens wordt vermeld dat de Werfstraatgevangenis een essentieel onderdeel vormt van de eerste Indonesische Weerstandslijn en dat is wel crucieel om de gebeurtenissen rondom de Werfstraatgevangenis i.c. de bevrijdingsactie van Jack Boer te begrijpen.

    • Peter van den Brioek zegt:

      Bataviaweg moet zijn:…….. de Heerenstraat, net ten zuiden van de Werfstraatgevangenis.

      In het verlengde van de Heerenstraat ligt de Rode Brug, die één van de weinige brugverbindingen is tussen de West- en Oostoever van de rivier Kalimas, de rivier die Soerabaja in tweeen snijdt. De Rode brug was voor de Indonesische strijdkrachten strategisch groot belang.

      De Werftstraatgevangenis ligt op steenworpafstand van de Rode Brug en voor de Indonesiers vormde de gevangenis met haar dikke en hoge muren een “natuurlijke” barriere tegen een Britse aanval vanuit het havengebied.

      Indonesische troepen bezetten gebouwen tegenover de (Oostelijke) hoofdpoort van de gevangenis en gebouwen in Noord-Oostelijke richting naar het havengebied. Het Zuidelijke gedeelte van de gevangenis was afgeschermd door Indonesische troepen aan de Heerenstraat.

      Alleen het westelijke deel van de Werfstraatgevangenis was niet door Indonesische troepen bezet.

      Laat nou net Jack Boer en zijn Gurkha’s vanuit Westelijke richting de gevangenis naderen waar een Stuart-tank een gat in de gevangenismuur schoot.

      De vraag blijft open waarom de Indonesische autoriteiten meer dan 3.500 Europese mannen en jongeren in de gevangenis vasthielden, wetende dat een Brirse aanval op komst was!!!

    • Jan A. Somers zegt:

      Bussemaker heeft veel gehaald uit Meelhuijsen (wij zijn zelfs een keer bijeen geweest bij Walburg Pers). Met zijn probleem dat hij 304 pagina’s moest samenvouwen in 70 eigen pagina’s. Met wijzigingen om het leesbaar te houden, dan gaat het geheid mis.
      In de vergadering (9 november?) van leiders van strijdgroepen werd Soengkono (bevelhebber TKR Kota) eenstemmig tot commandant van Soerabaja gekozen. Hierna werd overgegaan tot de orde van de vergadering, de indeling van de stad in diverse verdedigingssectoren. De eerste verdediging moest beginnen bij de Bataviaweg.. [JAS: dat is dus niet alleen een potloodlijn langs de Bataviaweg]. De diepte van de gordel werd in het zuiden bepaald door een lijn vanaf het zuiden van Morokrembangan tot Kedoeng Tjowek, voorbij Kapasan. Op de kaart kijkend lag de Werfstraatgevangenis binnen deze gordel, maar daar heb ik geen verdere opmerkingen over gevonden. Waar dat citaat uit het Javapostverhaal vandaan kwam weet ik niet, wellicht was dit een foutje bij het citeren van Bussemaker/Meelhuijsen. Maar in ieder geval was de route van Morokrembangan naar de gevangenis onbegaanbaar. Het begin van de verdedigingsgordel langs de Bataviaweg komt ook ter sprake bij de korte Engelse legerberichten, waarin sprake is van oponthoud tussen 09.00 uur en 11.00 uur: “Went quietly until 0900hrs” Om 11.00 uur wordt artilleriesteun gevraagd, en vanaf twaalf uur begonnen de granaten over de gevangenis heen te fluiten. Kennelijk gedoe rond de Bataviaweg.

      • Peter van den Broek zegt:

        Wat gaat er mis bij Dr H.Th Bussemaker.?? Er gaat niks mis.

        Voor de Indonesiche verdedigingslijnen raadpleegt hij niet Meelhuijsen, want die is niet duidelijk en nauwkeurig over de bijeenkomst waarbij Soegkono als commandant van Soerabaja-stad en Surachman als commandant te velde. (battle commander) worden gekozen. Want wie waren eigenlijk de leiders van de strijdgroepen, waaronder de BPRI van Sutumo? Bussemaker noemt als Bron Pertempuran Surabawa 127.

        Wat ik niet begrijp, dat Meelhuijsen niet Hario Kecik citeert, toch een betrouwbare bron ooggetuige en een commandant van een legereenheid In Soerabaja in November 1945, die tevens de Indonesische namen geeft van de verdedigingssectoren 1) Babakan Road 2) Pasar Basar viaduct 3)Wonokromodistrict.

  2. Peter van den Broek zegt:

    Wat betreft de Britse granaten die over de Werfstraatgevangenis fluiten.
    Het 3e regiment veldartillerie van ltnt-kol Rendall zou vuursteun geven bij de Britse hoofdaanval, Deze artillerie bevond zich op het vliegterrein Morokrembangan.

    Volgens Britse bronnen schoot de Artillerie om 11:00 vanuit Noord-Zuidelijke richting granaten over de Werfstraatgevangenis, die volgens bovenstaande reactie dan in de buurt van de Bataviaweg moesten terechtkomen. Maar de Bataviaweg ligt wel ten Noorden van de Werfstraatgevangenis!!!!!! Ik kan me niet voorstellen dat deze granaten een haakse bocht maken bij de gevangenis.

    Hier gaat iets goed mis.

  3. Peter van den Broek zegt:

    Back to topic.

    Voordat gen Mansergh (commandant 5e divisie) het ultimatum stelde, had hij 7 november een bijeenkomst met Soerio de gouverneur van Oost-Java over de APWI geëvacueerden en teruggave van wapens. Aangezien geen overeenstemming werd bereikt nodigde Mansergh Soerio uit voor een vervolggesprek op het Britse Hoofdkwartier aan de BATAVIAWEG!!!!! Britse , Indonesische bronnen bevestigen de aankondiging van dit gesprek. Ook M,van Delden en Bussemaker vermelden dat het gesprek op het Britse Hoofdkwartier aan de Bataviaweg zou plaatsvinden.

    Als de Bataviaweg in de Britse linies ligt dan verandert het verhaal over de slag in Soerabaja en de gebeurtenissen rondom de Werfstraatgevangenis, rekening houdend dat er een bufferzone tussen de Britse en Indonesische linies was vastgelegd bij voorgaande besprekingen.

  4. Peter van den Broek zegt:

    In de discussie over wat de Britten wisten van de duizenden gevangenen in de gevangenis en daarmee verband d houdende hoofdtaken dwz Bevrijding van burgergeinterneerden, bestaan misverstanden.

    Britse militairen verstonden onder burgergeinterneerden: degenen uit de Japanse concentratiekampen of “Internees”. In Soerabaja werd brigadier Malaby commandant van de 49e brigade geconfronteerd met Indo-Europeanen, die door de Indonesische nationalisten in de Werfstraatgevangenis werden vastgezet. Om het niet te racistisch te laten klinken noemden de Britten hen in de wandelgangen IFTU Inhabitants Friendly To Us. In eerste instantie hadden ze geen oplossing voor deze IFTU, daargelaten dat ze niet de middelen hadden, naast RAPWI de volledige en bedreigde Indische gemeenschap in Soerabaja te evacueren.
    Dit blijkt wel uit de interne discussies in de Britse legertop en de maatregelen van de Britse militairen in de periode 25 Oktober tot 9 November in Soerabaja.

    Jack Boer is wel degelijk doorslaggevend geweest voor de beslissing van gen. Christison commandant van geallieerde strijdkrachten in Ned. Indie voor de bevrijding van de meer dan 3500 Werfstraatgevangenen, via de Westmuur en op minder dan 900 meter van de Britse linies.

    • Jan A. Somers zegt:

      ” dat ze niet de middelen hadden, naast RAPWI ” Die lui van die brigade hebben geweldig werk verricht. Maar op de intensiteit van de acties van de Indonesiërs was men toch niet voorbereid, men dacht afspraken te kunnen maken met de Indonesische autoriteiten. Zelfs Soekarno en Hatta hadden er geen gezag.
      Wat is er racistisch aan de benaming internees? U heeft waarschijnlijk hun opdracht niet gelezen. Stukjes daaruit:
      5. (…) there are numerous individuals and parties operating under the cover of the republic who are no more than looters and bandits.
      11. (…) are threatening to use Dutch internees as hostages (…). Some Dutch have been murdered in cold-blood.
      “bestaan misverstanden.” Niks misverstanden.De Britten wisten drommels goed wie er in de Werfstraatgevangenis zaten, daar hadden ze de heer Boer niet voor nodig. Zij hadden korte tijd een verbindingspost in de gevangenis, maar beide keren is die bezetting vermoord. We hebben ze nog langs zien komen. In de gevangenis zaten overigens niet alleen Indo-Europeanen maar ook totoks (en buitenlanders), daar was geen onderscheid.
      “naast RAPWI” RAPWI kon met die paar functionarissen niks (die zaten trouwens ook in de gevangenis) daar was de brigade voor bedoeld: 2b. the protection, and where appropiate, the evacuation of R.A.P.W.I.
      “op minder dan 900 meter van de Britse linies.” Hier houd ik maar over op. U weet alles, maar snapt niets van de situatie bij de Bataviaweg.

      • Peter van den Broek zegt:

        Voor de bronvermelding:?
        Ik herhaal met nadruk dat dr Bussemaker in zijn boek op p.243 onderaan en dr Van Delden in haar boek op p. 226 middenin aangeven dat het Britse Hoofdkwartier aan de Bataviaweg ligt. Aan primaire bronnen valt weinig te begrijpen.

  5. Peter van den Broek zegt:

    Prof. Steijlen heeft in 2002 een recensie geschreven over de beperkingen van het boek van dhr W. Meelhuijsen over Soerabaja.

    Daarnaast is Meelhuijsen’ boek uit 2000 achterhaald, het voortschrijdend inzicht dwz wetenschappelijk onderzoek geeft andere en verklarende inzichten over de gebeurtenissen in Soerabaja in najaar 1945.
    Een kleine greep uit wetenschappers, die Soerabaja in de Bersiap bestuderen:
    – de Nederlandse onderzoekers dr. Bussemaker (2005 Bersiap Soerabaja) en dr. M. van Delden (2007 republikeinse kampen).
    – Maar ook buitenlandse onderzoekers zoals de Engelsman dr. Richard McMillan (2005) met zijn uitmuntende beschrijving van de militaire gebeurtenissen in Soerabaja, -de Australiër dr. Francis Palmos (2013)Surabaya in times of revolution), zie vooral de verhelderende bronvermeldingen.

    Op basis daarvan is het niet meer verantwoord Meelhuijsen’ boek als bepalende factor voor een doordachte analyse over Soerabaja te gebruiken.

  6. Jan A. Somers zegt:

    Is de instructie voor de 49th Indian Brigade Group nu ook veranderd?

  7. Peter van den Broek zegt:

    De Britse kennis over en betrokkenheid met de situatie in de Werfstraatgevangenis beperkt zich tot enkele welomschreven gebeurtenissen zoals
    a) de bevrijding op 26 Oktober van KTZ Huijer en zijn gezelschap, een RAPWI-ploeg w. o. LTZ1 de Back (zie archief van tranen) en enkele Britse militairen door inlichtingenofficier kapitein Shaw met een peloton soldaten en begeleid door Moestopo, commandant van de Indonesische strijdkrachten in Soerabaja en
    b) het bijzondere verhaal van Couwenberg SMGI-code 1261.2, Werfstraatgevangene, over Sikh militairen, die vrouwelijke gevangenen beschermen , de Sikhs worden enkele dagen later door de Indonesiers ontwapend.

    Op een gegeven moment merkt kapitein MacDonald, inlichtingenofficier
    in de staf van de 49e brigade op dat de Indonesiers niet meer praten over de “gevangenen”maar “hostages” in de Werfstraat.
    Dat verontrust de Britten niet, het leidt niet tot een Britse militaire actie ter bevrijding van gevangenenuit de Werftstraat.

    Trouwens, Het evacueren van IFTU stond niet in hun taakopdracht voor Soerabaja, maar gebeurde sporadisch wel. Toen APWI vrouwen en kinderen uit de Wijk waren geëvacueerd kregen Indo-Europeaanse vrouwen en de gelegenheid om te evacueren. Liz Polling-Goldman beschrijft hoe zij en haar familie op 7 November van het Celebesplein in Goebeng op Britse vrachtwagens en begeleid door TNI-militairen naar het havengebied worden vervoerd, van daaruit vertrek zij met honderden andere vrouwen en kinderen en komt op 11 November in Singapore aan.

    De medeplichtigheid van Moestopo bij de bevrijdingsactie van KTZ Huijer en Co schaadt zijn reputatie en enkele dagen later ontslaat Soekarno hem, dat gezag heeft Soekarno wel.
    Onwaarschijnlijk lijkt het dat de Indonesische leiding pas op 9 November één dag voor de Britse hoofdaanval een nieuwe commandant benoemen, die ook even de verdedigingslinies in Soerabaja organiseert.

    • Jan A. Somers zegt:

      “stond niet in hun taakopdracht voor Soerabaja, maar gebeurde sporadisch wel.” Ik snap niet dat u niet leest wat van belang is, alleen maar loeren in Excel. Ik zal het nog maar eens herhalen, gewoon lezen, hoeft niet eens begrijpend. En bedanken voor de moeite is ook niet nodig. Er waren heel wat vrouwen en kinderen naar Singapore geëvacueerd, met heel veel Brits-Indische slachtoffers. Wist u dan niets van bijvoorbeeld het uitgemoorde Goebengtransport van 28 oktober? En uit de instructie van de 49th Brigade Group:
      2. (a) the establishment of law and order
      (b) the protection, and where appropiate, the evacuation of R.A.P.W.I.
      (c) the disarmmamet and rtemoval of the Japanese.

  8. Peter van den Broek zegt:

    Let wel de Britten evacueren vanuit Soerabaja in de periode 25 oktober-9 November meer dan 8000 Internees (APWI). Op 9 november zijn er bijna geen APWI in Soerabaja meer, daarentegen ondernemen de Britten voor de IFTU in de gevangenis geen daadwerkelijke bevrijdingsactie, ondanks dat zij de situatie kennen, ondanks de dreigende taal van de Indonesiers.

    Vreemd genoeg proberen de Britten na de overeenkomst van 26 oktober tussen brigadier Malaby en Moestopo tot tweemaal toe Nederlandse (APWI) gevangenen uit een kamp bij het voetbalveld Thor Wonokitri met geweld te ontzetten. De eerste poging wordt deels een succes, de tweede mislukt toen een groep pemoeda’s tussenbeide komt , de Britten lijden verliezen.

    Waarom de Britten niet vòòr 10 November in de Werfstraatgevangenis ingrijpen, ondanks de aanwezigheid van Sikhs, ondanks de moord op enkele Britse militairen in de gevangenis wordt door Richard L. Klaessen noch door W. Meelhuijsen uitgelegd.

    Uit juridisch oogpunt kan de instructie aan de 49th Indian Infantry Brigade best interessant zijn, maar uit de conversatie tussen brigadier Malaby en zijn inlichtingenofficier MacDonald als zij met een schip Soerabaja naderen, blijkt wel dat zij hun opdracht weliswaar als hopeloos , maar niet als onmogelijk beschouwen , zie McMillan 2005. We zijn tenslotte met Geschiedenis bezig dat een andere methodiek van onderzoek heeft. Excel is daarbij best handig.

    • Jan A. Somers zegt:

      “daarentegen ondernemen de Britten voor de IFTU in de gevangenis geen daadwerkelijke bevrijdingsactie,” Ik zal mijn vorige commentaren maar weer eens herhalen. De Britten hadden zowel in de Boeboetangevangenis als in de Werfstraatgevangenis een peleton gelegerd dat zich bezig hield met onderhandelingen over onze evacuatie. Ik heb ze één keer langs zien lopen, maar ze mochten geen contact met ons maken. Hoe het in Boeboetan verliep weet ik niet, maar in de Werfstraatgevangenis werd de groep vermoord. Naar horen zeggen werd ook een tweede groep vermoord. Een situatie die tekenend was voor de situatie in Soerabaja. Gemeentebestuur noch de PRI hadden gezag over de vele strijdgroepen. Terwijl de gevangenenbewaarders professioneel optraden, infiltreerden steeds groepen tuig. Dat was ook het geval bij de evacuaties van vrouwen en kinderen, Bij de ritten die met gemeentebestuur/PRI waren afgesproken werden steeds dodelijke aanvallen verricht, totdat de chauffeurs het zat waren als schietschijf te functioneren. Op eigen houtje gingen ze in een straat staan, iedereen die weg wilde kon mee. Instappen en wegwezen. Zonder problemen. Maar het beruchte Goebengtransport (naar Darmokamp) dat was afgesproken, werd uitgemoord. Terwijl twee transporten richting Perak die ochtend vanuit dezelfde plek wel slaagden.
      ” ondernemen de Britten voor de IFTU in de gevangenis geen daadwerkelijke bevrijdingsactie,” Gezien de situatie waarin de brigade zich bevond een goede beslissing. Een commandant heeft grote verantwoordelijkheid voor zijn manschappen. De meeste helden worden dat postuum!
      “Vreemd genoeg proberen de Britten na de overeenkomst van 26 oktober tussen brigadier Malaby en Moestopo tot tweemaal toe Nederlandse (APWI) gevangenen uit een kamp bij het voetbalveld Thor Wonokitri met geweld te ontzetten.” Niet zo vreemd, evacuatie was een van hun taken. Ik weet er te weinig van, maar ik dacht dat deze acties kort na 25 oktober plaats vonden, toen de Britten nog uitgingen van een ongestoorde uitvoering van hun taken, zoals overeengekomen. Zie één dag na de landing: “de bevrijding op 26 Oktober van KTZ Huijer en zijn gezelschap, een RAPWI-ploeg w. o. LTZ1 de Back ”
      “in de periode 25 oktober-9 November meer dan 8000 Internees (APWI).” Hierbij is het probleem dat de Indonesiërs alleen de bewoners van een ‘kamp’ beschouwden als internee. Maar hoeveel Europese vrouwen en kinderen waren er in Soerabaja? 15.000? Je kon vrijwillig naar zo’n kamp (deel van een wijk!) en ook evacuatie was op vrijwillige basis. Het begon met drie kampen, in de wijken Ketabang, Goebeng en Darmo. Evacuatie vanuit Ketabang naar Perak was tamelijk eenvoudig. Voor beide andere wijken waren de afstanden groter, met de risico’s van overvallen. Na enige tijd konden niet alle kampen door de Britten worden beschermd en werd begonnen met bijvoorbeeld overplaatsingen (vrijwillig!) vanuit Goebeng naar Darmo. De moord op het Goebengtransport was daar een gevolg van. Mijn moeder en zus zaten toen ook in de wijk Darmo, maar zagen het nut van verhuizen naar dat kamp niet zo in. Dat hebben ze ook geweten!

      • Peter van den Broek zegt:

        Ik weet niet waar bovenstaande informatie vandaan komt, maar Britse situation reports, inclusief dr. Bussemaker geven een andere zienswijze. Trouwens bovenstaande gaat over alles behalve de Werfstraatgevangenis.

        De situatie verandert volledig als de Britse militairen op 9 November pas inzien dat de gevangenen IFTU in levensgevaar verkeren, rekening houdend dat de Werfstraatgevangenis onderdeel is geworden van de Indonesische verdedigingslinie ter bescherming van de strategisch belangrijke Rode Brug. De gevangenen worden op zo’n manier een levend schild tegen een Britse aanval, bewaakt door naar schatting 200 Indonesische cipiers en door hen vrijgelaten Indonesische misdadigers. Deze gebruiken bruut, ook dodelijk geweld tegen weerloze gevangenen.

        Het is niet de laatste keer dat Indonesische nationalisten/regering in hun vrijheidsstrijd gebruik maken van Indo-Europeanen als gegijzelden, die als onderpand gebruikt konden worden om hun politieke doelstellingen te realiseren, zie de republikeinse “beschermingskampen”.

        Deze kampen mogen niet los gezien worden van de Bersiap, in tegendeel zijn een essentieel onderdeel van de Bersiap, gezien als “Etnic Clransing”.

        Opmerkelijk is dat Dr. Bussemaker deze term, uitgebreid tot “cultural cleansing” al in 2005 in zijn boek gebruikt.
        Dr E. Captain, Bersiap-onderzoeker bij het Dekolonisatieproject vindt het gebruik van zulk soort Genocide-achtige termen niet passend. Zij stuurt haar lexicon en veegt zo de genocide onder het vloerkleed. Het wordt op die manier moeilijk überhaupt iets van de Bersiap te begrijpen. We blijven dan steken in onderzoektechnisch weinig bruikbare termen als Wanorde en Chaos.

      • Jan A. Somers zegt:

        Leuk dat u me weer eens dwars wilt zitten. Was ook 100% mijn verwachting!
        “inclusief dr. Bussemaker geven een andere zienswijze.” En ik geef mijn zienswijze (waarom minder dan uw namen? Ik had contact met Herman Bussemaker, ik ken hem van de RHBS in Vlissingen, en is rond 1998 door mijn dochter Nadet geïnterviewd voor de SMGI. Bij WalburgPers , samen met Willy Meelhuijsen vergaderd.) gebaseerd op eigen ervaringen, aangevuld met de ervaringen van mijn zus en moeder en enkele Britse legerrapporten. Voor een VERHAAL (het doel van deze site) voldoende.
        “Deze gebruiken bruut, ook dodelijk geweld tegen weerloze gevangenen.” Waarom heb ik hierover alleen maar verhalen gehoord, en niets zelf ondervonden? De cipiers waren professionele gevangenenbewaarders. Van die strapans hadden we alleen maar last toen we bij de gevangenis aankwamen, die lui waren opgehitst, en wij spitsroeden liepen. Ik dacht dat daarbij ook doden waren gevallen.
        “als de Britse militairen op 9 November pas inzien dat de gevangenen IFTU in levensgevaar verkeren” Hoezo levensgevaar, hoezo pas? Vanaf 05.30 uur alleen de bewakers gezien, die ons om 06.00 uur de cellen terug instuurden vanwege het beginnende schieten. Verder niet. Waren toen naar horen zeggen gevlucht.
        “Deze kampen mogen niet los gezien worden van de Bersiap” Wie heeft dat beweerd? Het was toch ‘bescherming’ tegen het bersiapgeweld? Terwijl ze ons (mijn moeder en zus) gewoon aan de militairen hadden kunnen overdragen.Die bevonden zich toch op loopafstand?
        “vindt het gebruik van zulk soort Genocide-achtige termen niet passend.” Ik ook niet. Genocide is niet zomaar een lemma in een woordenboek, maar een geautoriseerde, zwaar beladen term uit het volkenrecht en mag niet te pas en onpas door Jan en Alleman worden gebruikt. In het internationaal strafrecht zijn daar normen voor.
        “moeilijk überhaupt iets van de Bersiap te begrijpen” Is ook onbruikbaar (en voor die bersiappers) te hoog gegrepen). In mijn boek heb ik hier en daar verschillen genoemd tussen die bendes en de meer reguliere strijdgroepen.
        Ik stop met deze discussie, die zo langzamerhand niemand meer interesseert. Pseudowetenschap i.p.v. verhalen. Ga eens op bezoek in Soerabaja. Leuke stad hoor! Elke keer als ik met de trein Oudenbosch (met de theekoepel in de hortus) passeer denk ik er met plezier aan terug.

  9. Peter van den Broek zegt:

    Iedereen schrijft zijn verhaal maar het moet wel kloppen.

    Bvb het citaat “de Britten hadden zowel in de BOEBOETAN- als in de Werftstraatgevangenis een peleton gelegerd dat zich bezighield met onderhandelingen over ONZE evacuaties”. is natuurlijk de zienswijze van Meelhuijsen, zie Revolutie in Soerabaja p.151-153.

    B227 Maar col. Pugh (primaire bron) , de 2de man van de 49e Brigade vertelt, dat de Britten hadden bij de Boeboetanggevangenis de aldaar gevangengenomen Japanners, geen evacuees dus, bevrijd, teneinde hen in te zetten in hun verdediging tegen aanstormende pemoeda’s. Ook hier werden de Britten en Japanners onder de voet gelopen, nadat de BKR met een tank een gedeelte van de buitenmuur van de gevangenis had doorbroken”.

    Het klopt daarentegen, dat de Britse sectie in de Werfstraatgevangenis eveneens op de avond van 28 oktober werd omgebracht, zonder dat overigens rond en in de gevangenis werd gevochten zoals in de Boeboetangevangenis”. Let wel pas in de ochtend van 10 November is in de Werftstraat gevochten (schotenuitwisseling, waarbij een Gurkha dodelijk werd getroffen) tussen Britten en kampbewakers en door de laatsten vrijgelaten Indonesische misdadigers (niet zo professionele bewakers)..

    Ik heb bovenstaande gecrosscheckt met gegevens over Boeboetang als “republikeins kamp” in die periode en ik citeer: “er zijn geen persoonlijke getuigenissen bekend , die bevestigen, dat hier (Boeboetangevangenis) sprake is van internering van Nederlanders”.(bersiapkampen.nl). WelJjapanners

    Daarnaast houden Britse sectiesin Soerabaja zich niet bezig met onderhandelingen over evacuaties van APWI of IFTU, dat was exclusief voorbehouden aan de brigadeleiding dwz brig. Malaby en zijn staf nl col. Pugh en de inlichtingenkapiteins Macdonalds en Shaw.

    Meelhuijsen heeft wel zijn verdiensten, maar over de militaire gebeurtenissen in Soerabaja laat hij in zijn verhaal steken vallen. Wellicht komt dat dat hij toendertijd niet de beschikking had over cruciale primaire bronnen, m.n. de War Diaries van verschillende units van de 49e brigade. Het voortschrijdend inzicht heeft zijn verhalen achterhaald. Zijn verhaal moet wel kloppen althans geloofwaardig zijn.

  10. Peter van den Broek zegt:

    Een interessante anecdote die de verguisde Jack Boek kenmerkt en ten voeten uit toont:

    B128 Jack Boer. En het Darmo ziekenhuis. 28 Oktober

    Pemoeda’s beginnen met lichte tanks op het met APWI overvolle DarmoziekenhuisI te vuren. De plaatselijke commandant, ovesrte Rendall vraagt aan zijn kapitein Whitmarsh-Knight om een 25-ponder houwitser te sturenn. Zijn tolk Jack Boer biedt aan het kanon naar het ziekenhuis te brengen. De houwitser wordt aan een carrier gekoppeld en Boer vertrekt met 2 sepoys en een aantal kisten munitie naar het ziekenhuis, dat hij na een wilde rit door Darmo bereikt. Direkt na aankomst wordt het kanon in stelling gebracht en verwoest huizen tegenover de ziekenhuisingang waardoor de vijandelijke tanks uit hun stellingen worden verdreven. De gevechten rondom het ziekenhuis luwen toen wat.

    Dat is pas goed tolkenwerk!!!!!!.

    • Jan A. Somers zegt:

      Geweldige held zeg! Ik weet nog meer heldenverhalen van hem, zoals het in eigen gevaar overbrengen van vrouwen en kinderen naar een beschermde plek. In de culturele antropologie heet dat, dat een minderheid behoefte heeft aan helden. In de Indowereld en andere minderheden, zijn daar meer voorbeelden van te vinden! Zelf heb ik mij als tolk/gids/bijrijder, en naderhand als ambulancechauffeur wat rustiger gedragen, denkend aan het adagium dat de meeste helden postuum in die status waren geraakt. De huizen op de Darmoboulevard tegenover het Darmoziekenhuis zijn overigens nooit verwoest geweest, net zomin als mijn geboortehuis in een zijstraat,. Die lagen naast de school (LS, Mulo en MMS) van de zusters Ursulinen, en daar woonden kennissen van mij. Ik zag wel dat die huizen geplunderd waren nadat de bewoners waren weggevoerd. In onze bergingsronde zijn we in al die huizen wezen zoeken. En op 28 oktober wisten twee trucks met evacués vanuit Embong Sonokembang via Embong Tjermee te ontsnappen naar het Darmoziekenhuis. In omgekeerde richting lukte het kolonel Pugh in eerste instantie niet in Embong Sonokembang te komen vanwege barricaden op de Darmoboulevaard. Later wel met een groep brancarddragers, maar daar was al een andere patrouille aangekomen die gewonden matrassen had bezorgd en rantsoenen met hen had gedeeld. Daar, in Embong Sonokembang, werden twee dode kinderen, een dode vrouw, twee gewonde kinderen en drie gewonde vrouwen aangetroffen. Ik heb hierover al vaker geschreven, o.a. in Javapost, maar u schijnt niet te lezen. Afgezien van de moordpartij in Embong Sonokembang was het in Darmo dus niet zo’n wilde toestand. Het beschermde Darmokamp was nog in Britse handen. De Setailstraat,waar mijn moeder en zus woonden, lag daarbuiten. En een 25pounder is geen houwitser. En bediening door twee man (een sepoy is ook geen artillerist die geschut kan bedienen!) is ook niet zo goed mogelijk. Laat staan het sjouwen met kisten gevuld met die granaten van zo’n 12 kilo per stuk. Het is overigens verschrikkelijk moeilijk met een kanon vanuit het terrein van het Darmoziekenhuis de huizen aan de overkant te raken, zonder gevaar voor de eigen geschutsbediening. Maar ja, er moest een goed verhaal komen.

      • Peter van den Broek zegt:

        De versie van Meelhuis is geen primaire bron en gebaseert op achterhaalde feiten, dus weinig geloofwaardig

        (subjectieve) WAARNEMING
        In de namiddag van 26 oktober dringt kapitein Shaw bijgestaan door minstens 60 Britse militairen in een tiental vrachtwagens en begeleid door de Indonesische militaire commandant Moestopoen zijn gevolg de Werfstraatgevangenis binnen en verlangt de vrijlating van KTZ Huijer, zijn gevolg, RAPWI- en Britse militairen, in totaal 38 man(?).

        Ondanks het grote aantal mensen die op dat moment in de gevangenis binnendringen is het merkwaardig dat ik over deze belangwekkende gebeurtenis geen getuigenissen van gevangenen ben tegengekomen. Shaw & Co kunnen toch niet onopgemerkt de gevangenis via de hoofdpoort binnenkomen?

        Is dit een kwestie van selectieve waarneming of hangt het er maar van af waar de gevangenen zich op dat moment in de gevangenis bevonden, dat zij het gezelschap niet konden zien aankomen. ?

    • Peter van den Broek zegt:

      Let wel in Soerabaja is van 27 tot 29 Oktober een ware veldslag aan de gang, dus niet een oefening op de Luenebuergerheide.

      Door Indoensiers in geslaggenomen japanse tanks vallen het door de Britten, met lichte wapens verdedigde Darmo-Ziekenhuis aan .
      Jack Boer, een simpele Nederlandse dienstplichtige, meldt zich vrijwillig aan om een 25 ponder howitzer naar het zieknhuis te brengen. De howitzer, toch niet een licht geval, wordt aan een carrier, wat wat anders is als een racewagen, gekoppeld. Jack Boer zittend achter het stuur van die carrier en met een “ere”escorte van 2 ik herhaal twee militairen brengt het door schietende pemoeda’s omgeven Darmowijk na een wilde rit de carrier, howitzer en munitie bij het ziekenhuis. Ik kan mij levendig voorstellen dat het een prachtig gezicht geweest is Jack Boer gezeten in die carrier en daarachter dat gigantische geschut. Dat zal de Indonesiers toch ook opgevallen zijn. Ongeschonden brengt onze Jack het geschut naar de ziekenhuis. ik vraag me af wat hij op de terugweg vervoerde.

      Zelfs col. Pugh, ondercommandnat van de 49e brigade maakt melding van het HUZARENstukje.
      Lltntcol. Rendall en captain Whitmarsh-Knight bevestigen het heldhaftig optreden van Boer, zie hun authentieke verklaringen in het boek van Richard L. Klaessen “Macaber Soerabaja” p.47 (primaire bron)

      • Jan A. Somers zegt:

        De ellende begon pas op 28 oktober ’s middags, met het uitmoorden van een transport evacués. Maar een veldslag is wel wat overdreven, er waren slechts drie Brits-Indische infanteriebataljons, verspreid in kleine posten over de hele stad. Bij mijn moeder en zus in Darmo was er niets van te merken. Vanwege toenemende aanvallen werd het wel moeilijker alle wijken te beschermen en met toestemming van de Indonesische autoriteiten werd begonnen bewoners van de wijk Goebeng over te brengen naar het reeds overvolle Darmokamp. De dag na de moord op het laatste Goebengtransport vertelde een bewoonster uit de Brantasstraat over de aanvallen op de geïsoleerd geraakte Britse wachtposten. Hun munitie raakte op. Een Britse post op de hoek van de Brantasstraat en de Brugstraat werd door de massa onder de voet gelopen en afgemaakt. De Britse bezetting van het consulaatgebouw en het Brantashotel trof hetzelfde lot waarmee alle Britse wachtposten in het Goebenggebied waren opgerold. Lijken werden in de Kali Mas gegooid en joelend met stenen nagesmeten. Dit waren de verminkte lichamen die Soekarno en Hatta die middag hebben langs zien drijven.
        De dagen na de moord op het Goebengtransport kwamen de gevechten en de moordpartijen goed op gang. De door generaal-majoor D.C. Hawthorn, de superieur van Mallaby, ingeroepen bemiddeling door Soekarno. Hatta en Slarifoedin leidde tot een wapenstilstand, maar na hun vertrek laaiden de gevechten weer op. Bij de rondrit van een Britse/Indonesische delegatie om de wapenstilstand bekend te maken werd Mallaby doodgeschoten. Hij zat samen met Dr. Soegiri voorop de motorkap van een van de zeven auto’s die door resident Soedirman ter beschikking waren gesteld. Met toestemming van de PRI uitgevoerde voedseltransporten naar het Darmokamp werden niet langer doorgelaten. Ondanks de escalatie van het geweld als gevolg van de moord op Mallaby wisten de Brits-Indische militairen nog een groot aantal vrouwen en kinderen naar het havengebied te brengen waarna de bescherming van het Darmokamp, waar ook mijn moeder en zus waren ondergebracht, moest worden beëindigd. Alle militairen werden teruggetrokken op hun bruggenhoofd rond Tandjoeng Perak. Ruim 6000 vrouwen en kinderen (bronnen tussen 6.100 en 7.097) waren door de Brits-Indiërs geëvacueerd ten koste van 220 doden en vermisten en 80 gewonden. Opmerkelijk was dat in deze roerige tijden, door de Britten nog op enkele pasars kon worden gefoerageerd. Veldslag?
        “een simpele Nederlandse dienstplichtige, meldt zich vrijwillig aan om een 25 ponder howitzer naar het zieknhuis te brengen.” De heer Boer vervulde toen niet zijn dienstplicht! En weer die houwitser. Jammer dat ik mijn foto’s hier niet kan vertonen! Ik kan me overigens geen afdelingscommandant voorstellen die een houwitser meegeeft aan een loslopende Sinjo Soeroboyo. Zonder bijbehorende kanonniers en vuurregelaars! Net zo min dat een eskadronscommandant een tank uitleent aan de eerste de beste sinjo. De Japanners (>Indonesiërs) hadden in die tijd geen zware tanks, ik denk dat het om rupsvoertuigen uit de familie van de Bren Gun Carriers was; (Ook in gebruik bij politionele acties van de Marechaussee in Amsterdam) Aan de overkant van de Darmoboulevard. Weet u hoe of dat moet met een 25 pounder (of houwitser? En voor ondersteuning heb je de heer Boer toch niet nodig. Je pakt de telefoon en je vraagt je baas om ondersteuning. Zo gaat dat bij die sabeldieren. Ik zou hebben gekozen voor een .50,, of een antitankwapen uit de Bazookafamilie. Daar heb je dan inderdaad twee man bij. De schutter en de munitieman. En geen gedonder met het lenen van een tank of 25 pounder (sorry, houwitzer).

      • Peter van den Broek zegt:

        Veldslag in Soerabaja?

        “Casualaties” aan Britse zijde:
        18 gesneuvelde officieren waaronder de commanderende generaal Malaby
        224 manschappen gesneuveld
        894 gewonden
        25% van de brigade is uitgeschakeld en dit voor een vredesmissie.

        De 49e brigade , bestaande uit doorgewinterde beroepssoldaten wordt door nauwelijks getrainde pemoeda’s bijna onder de voet gelopen. Aan gen. Hawthorne CO 23e divisie wordt hulp gevraagd. Zijn baas gen. Christison stuurt de 5e divisie (2 brigades) naar Soerabaja.

        Dat bovenstaande reactie een opeenstapeling is van veronderstellingen,grootspraak en verzinsels blijkt wel uit dat bazooka-verhaal. De Amerikanen experimenteerden in WO2 met de bazooka, maar eerst in de Korea-oorlog werd de bazooka op grote schaal ingezet. De Britten hadden helemaal geen bazooka’s tot hun beschikking in Soerabaja, kon ook niet.

      • Jan A. Somers zegt:

        De slachtoffers van de 49e Brigade zijn in losse straatgevechten gevallen en als chauffeurs/bijrijders van de evacuatieritten. Het oprollen van afzonderlijke wachtposten. Een veldslag is voor mij iets anders.
        “.De Britten hadden helemaal geen bazooka’s tot hun beschikking” Beter lezen, hoeft niet eens begrijpelijk: “of een antitankwapen uit de Bazookafamilie”. En voor de Russische tanks in Boedapest waren in de Hongarijecrisis: Molotovcocktails op de ventilatieroosters effectief. Tanks in een stad zijn waardeloos. (m.u.v brenguncarriërs).
        “Door het vastberaden optreden van Kapitein Shaw en zijn peloton” Dat waren gewoon onderhandelingen over personen waarvan door de Indonesische autoriteiten vanuit Batavia de bijzondere status kon worden vastgesteld.
        “at deze gevangenen in levensgevaar verkeren en wellicht bij hun hoofdaanval op 10 November vermoord zullen worden. ” Daar hadden ze inderdaad de tijd voor tussen 06.00 en 15.00 uur. En we leven nog steeds. Wel interessant steeds te lezen hoe spannend we het wel moeten hebben gehad. Het was inderdaad een prachtige dag.
        “Vanaf de wapenstilstand tot aan 9 November ondernemen de Britten niks, ” In die tijd zijn nou juist de meeste vrouwen en kinderen naar Oedjoeng gebracht, een opvang in het marine-etablissement. De laatsten zijn met ons op 12 november ook naar Batavia gebracht.
        “Maar Richard L. Klaessen verklaart in zijn boek” Is dat meer waard dan een verklaring van Jan A.Somers? Op welke basis?
        Ik heb nog even geteld op mijn foto’s: 25 pounder, 6 man. 105 mm houwitser ook 6 man (5 + stukcommandant). Exclusief artilleriewaarnemer. Aangezien er op de kaart wordt geschoten vergeet ik maar even de rekenaars en verbindingsmensen. Wel knap van de heer Boer, dat hij dat met twee infanteristen klaarde. En geluk gehad dat de Indonesische tanks aan de overkant van de Darmoboulevard bleven wachten totdat uiteindelijk geschoten kon worden. Die foto’s kunt u overigens op de Knobbel zien in het artilleriemuseum. Echt waar dus. Maar u begrijpt het nog steeds niet.

  11. Peter van den Broek zegt:

    Er zit me wat dwars

    25 Pounder Howitzer:

    During the 1920’s it was decided to develop a weapon to include the best features of the 18-pdr and a HOWITZER. The new gun was to fire a heavier shell, with a longer range and higher velocity than the 18-pdr. To do this a multiple charge system would be needed to provide the flexibility of use for the new gun..

    The 25-pdr was one of the best field guns of its day, although it did not fire as heavier shell as the German and American 105mm (4.1-in) weapons, it was easier to handle in action and has an excellent range. It was provided with an excellent anti-tank shot

    • JA. Somers zegt:

      “The 25-pdr was one of the best field guns of its day” Er staat ‘gun’! En geen ‘howitzer’. Hoef je niet eens begrijpend voor te kunnen lezen. Houwitser is krombaan, kanon is vlakbaan. In mijn officiersopleiding hadden we het voornamelijk over de 155 mm lang en de 155 mm houwitser. De 25 pounder ook, maar die meer als nostalgie, dat hoorde bij je opvoeding.. En ik ben geplaatst bij de 8″ houwitser. En in Nederland mag alleen op het artillerieschietkamp Oldenbroek worden geschoten. In het artilleriemuseum op de Knobbel kunt u die zien in mijn fotoreportage die ze daar hebben. (ik was tenslotte ‘hoffotograaf’ die wist wat wel mocht of niet.
      “dringt kapitein Shaw ( ”’) binnen en verlangt (…). Dat dringen en verlangen viel wel mee hoor. Hij vervoegde zich gewoon bij de hoofdpoort.en werd binnengelaten. Daarop volgde de onderhandelingen. Niet zo interessant voor journalisten.
      “Shaw & Co kunnen toch niet onopgemerkt de gevangenis via de hoofdpoort binnenkomen?” Hoezo niet? U had toch een kaart van de gevangenis, met de plekken waar de gevangenen zaten? Een marineofficier kan toch kaartlezen? U kon op het KIM toch ook niet zie wie er allemaal in- en uitliepen? De Mahratta’s die voor onze evacuatie kwamen onderhandelen hebben we toch ook niet binnen kunnen zien komen? Wel toen ze langs onze verblijven liepen, maar dat is niet bij het hoofdkantoor bij de poort. En de ons bevrijdende Gurkha’s, die we op 10 november rond drie uur ’s middags langs zagen komen, hebben we toch ook niet zien binnenkomen. Ik heb al vaker gezegd, u weet het allemaal maar u kunt zich er geen voorstelling van maken. Vandaar dat u het nooit zult begrijpen. Vandaar dat u me nog steeds om 5 uur ’s ochtends laat bevrijden door 11 man.. Omdat u van de situatie tussen Bataviaweg en Kalisosok totaal geen beeld kunt vormen. Dat was geen oorlog volgens het boekje. Over die ene kilometer hebben ze drie uur gedaan!. Met ondersteuning van artilerie en vliegtuigen!
      “de aldaar gevangengenomen Japanners, geen evacuees dus, bevrijd,” ff omkeren. Eerst (proberen te) bevrijden, daarna evacueren.
      “onder de voet gelopen” Zeg maar vermoord, net als bij ons.
      ““er zijn geen persoonlijke getuigenissen bekend , die bevestigen, dat hier (Boeboetangevangenis) sprake is van internering van Nederlanders” Wie heeft u dan over Nederlanders in Boeboetan verteld? Bij mijn internering ben ik na de Simpangclub wel eerst langs die gevangenis gereden. En Japanse gevangenen moeten toch ook worden bevrijd en geëvacueerd? Japanners die ook worden genoemd in de instructie voor de 49th Brigade!
      ” houden Britse sectiesin Soerabaja zich niet bezig met onderhandelingen over evacuaties van APWI of IFTU, dat was exclusief voorbehouden aan de brigadeleiding dwz brig. Malaby en zijn staf nl col. Pugh en de inlichtingenkapiteins Macdonalds en Shaw.” Jawel hoor, commandant en staf doen dat op hun niveau, Andere groepen op een ander niveau. Mallaby c.s. zijn ook niet bij ons in de gevangenis wezen onderhandelen.

  12. Peter van den Broek zegt:

    Dat de Britten wisten van de gevangenen in de Werfstraatgevangenis, is wel duidelijk maar wat deden ze met dit gegeven?:

    Door het vastberaden optreden van Kapitein Shaw en zijn peloton wordt in de namiddag van 26 Oktober KTZ Huijer & Co uit de gevangenis bevrijd.
    De Britten laten wel een sectie, 1 sergeant en 10 Secoy, achter ter bescherming van vrouwen, niet is bekend dat deze sergeant zich met onderhandelingen over meer dan 3500 gevangenen bezighoudt. Deze sectie wordt later uitgemoord, zoook een ander Britse sectie.

    Hou rekening mee dat het Hoofdkwartier van de 49e brigade in het Internatio-gebouw gevestigd is, dat op steenworp afstand ligt van de Werfstraatgevangenis ligt. Ondanks dat ondernemen de Britten geen actie.

    Na de wapenstilstand van 30 Oktober hergroepeerden de Britten de her en der in Soerabaja geplaatste eenheden van de 49e brigade in het vliegkamp aan de haven en wordt het Hoofdkwartier van de 5e divisie van gen. Manserge aan de Bataviaweg geplaatst.

    Aan de Bataviaweg ligt ook kamp B (zie Bersiapkampen.nl) waar ex-geinterneerden APWI werden opgevangen. Door deze twee gegevens met elkaar te combineren is het wel duidelijk dat de Bataviaweg binnen de Britse linies ligt,.

    De Britten hadden de Werfstraatgevangenen naar kamp B of een ander opvangkamp (A of C in het havengebied) kunnen vervoeren, maar ze deden niks voor deze gevangenen.

    • Peter van den Broek zegt:

      Vanaf de wapenstilstand tot aan 9 November ondernemen de Britten niks, ondanks dat gevangenen ook door de Britten bestempeld worden als gijzelaars (hostages).

      Op 9 November bemerken de Britten dat deze gevangenen in levensgevaar verkeren en wellicht bij hun hoofdaanval op 10 November vermoord zullen worden. Blijkbaar gebruiken de Indonesiers de gevangenen daadwerkelijk als gijzelaars!!!

      Er is het verhaal van die Ambonese cipier uit de Werfstraatgevangenis die de Britten waarschuwt, maar hoe werden de Britten gewaarschuwd? De gevangenis ligt in Indonesisch gebied en voor een Ambonese cipier lijkt het mij wel moeilijk om naar de Britse linies te komen, dwars door alle Indonesische wegversperringen heen.

      Maar Richard L. Klaessen verklaart in zijn boek, Macaber Soerabaja op blz 49 ” Een boodschapper bij nacht” het hoe en waarom

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s