Ook op Sumatra richtte Nederland een bloedbad aan

Dat het Nederlandse leger bloedbaden aanrichtte tijdens de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog is bekend. Maar van Rengat op Sumatra, waar honderden burgerslachtoffers vielen, wisten we weinig. Historicus Anne-Lot Hoek deed archiefonderzoek en sprak getuigen en nabestaanden.

De herdenking in Rengat

De herdenking in Rengat

Door Anne-Lot Hoek

In Rengat, een plattelandsstad op midden-Sumatra, klinken fanfaremuziek en militaire commando’s. Het is 5 januari 2016, men herdenkt de ‘Peristiwa 5 januari 1949’, ofwel het bloedbad dat het Nederlandse leger hier aanrichtte tijdens het Indonesische onafhankelijkheidsconflict. De burgemeester spreekt functionarissen, veteranen, schoolklassen en nabestaanden toe. Daarna legt hij een krans voor een herdenkingsmonument. Het gezelschap strooit bloemen uit over de brede, bruine rivier die langs de stad stroomt. Ook ik, als Nederlandse, mag bloemen strooien.

In 1949 woedde in Indonesië een onafhankelijkheidsoorlog, waarin Indonesisch verzet zich wilde bevrijden van Nederlandse overheersing. Nederland startte twee ‘politionele acties’, kortdurende militaire offensieven, een in 1947 en een tweede van 18 december 1948 tot 5 januari 1949. In Nederland is lang beweerd dat het buitensporige geweld dat daarbij is gebruikt, ‘excessen’ betrof, zoals in de Excessennota (1969) was vastgesteld.

Inmiddels is wel bekend dat buitensporig geweld ‘structureel’ was. Maar hoe dat er in de praktijk uit zag, behoeft verder onderzoek. In de Excessennota heeft het drama in Rengat een vermelding van enkele alinea’s en wordt het dodental geraamd op 80. Maar volgens Indonesische bronnen en getuigen zouden er 1.500 tot 2.000 burgerdoden zijn gevallen onder wie vrouwen en kinderen.  

Rode snavels

5 januari 1949, Rengat. De 23-jarige TNI militair (Indonesisch verzet) Wasmad Rads hoort ’s ochtends het aanzwellende geluid van vliegtuigen. ‘Operatie Modder’ is van start gegaan. Het doel van de operatie is om de olievelden bij Rengat te heroveren. Niet veel later ziet het zwart van de ‘cocoh merah’, ofwel ‘rode snavels’ zoals Rads de mustang bommenwerpers noemt in zijn biografie. Ze „schieten burgers neer uit de lucht, de menigte op de markt wordt gebombardeerd, mensen worden beschoten tot ze omvallen”, schrijft hij. De rivier waar al snel lijken in drijven „kleurt rood”.

De rivier in Rengat, 2016

De rivier Indragiri in Rengat, 2016

Sommige TNI militairen probeerden de vliegtuigen te beschieten. Zo ook luitenant Himron Saheman, nu 90 jaar: „Niet doen, zei Rads tegen me, dat overleven we niet”, vertelt hij. De twee verstopten zich in de modderige rivierwand. De meeste TNI militairen vluchtten.

Rond 11 uur, enkele uren nadat de bombardementen waren begonnen, landde luitenant R. F. de Mey met 180 man parachutisten van gevechtseenheid het Korps Speciale Troepen op kampong Skip, een woonwijk. De soldaten trokken het stadscentrum in, waar zij volgens Rads in zijn boek 27 politieagenten en een onbekend aantal civiele beambten en gevangenispersoneel op een veldje executeerden en in de rivier gooiden.

De heer Tulus was zo’n civiele ambtenaar, en regent (burgemeester) van Rengat. Hij woonde met zijn vrouw, vier dochters en een zoon aan de rivier. „We hoorden bommen inslaan en geweervuur”, vertellen zijn dochters Nini Turaiza (1938) en Tuhilwi Tulus (1940) voor hun voormalige woonhuis. „Onze moeder verstopte ons in het huis”, zegt Nini. Omdat hij voor de Nederlanders had gewerkt was regent Tulus niet gevlucht. „Hij sprak de taal en was koningsgezind.” Nini zag hoe haar vader met zijn secretaris Simpatupang en nog twee anderen door militairen voor het huis werd geleid, tot bij de oever van de rivier. Er klonken schoten. De lichamen van de vier geëxecuteerde mannen werden in de rivier gegooid.

Daarna werd het gezin uit het huis gehaald door de militairen. „Mijn moeder schreeuwde: gaan jullie nu kinderen vermoorden?” Ze mochten weer naar binnen. Later vluchtten ze naar familie. Nini herinnert zich dat ze door een steegje renden waar „minstens twintig doden” lagen.

De 78-jarige mevrouw Roslia herinnert zich die noodlottige dag maar al te goed. Haar vader, opgeschrikt door de bommen, bracht zijn gezin naar de overkant van de rivier. Toen hoorde hij geschreeuw van twee TNI militairen die in het water lagen. Hij redde ze, maar werd door Nederlandse militairen doodgeschoten. Roslia verloor die dag zes familieleden: vijf ooms kwamen om door bombardementen. Het gezin verborg zich drie dagen in het bos, daarna zochten ze tevergeefs naar het lijk van hun vader. Roslia beweert dat haar broer vele lijken in de rivier zag drijven.

„Niet fraai!”

De regering startte een onderzoek na klachten van bestuursambtenaren en na een bericht in een Chinese krant, dat ook toenmalig premier Drees onder ogen was gebracht, zo blijkt uit de Excessennota. Wát de krant schreef, vermeldt de nota niet. In het artikel, dat zich wel in het Nationaal Archief bevindt, staat dat Nederlandse militairen een bloedbad aangericht hebben waarbij meer dan 1.000 doden waren gevallen. Nederland liet „Indonesiërs door Indonesiërs vermoorden”, aldus de krant, in een verwijzing naar de Ambonezen waar de gevechtseenheid voor ongeveer de helft uit bestond. De minister van Overzeese Gebiedsdelen reageerde daar in een interdepartementale nota op met: „Gezien. Niet fraai!”

De officier van justitie van het gebied stelde een dossier samen dat ook in het archief wordt bewaard. Daarin staat dat de resident, M.D. Voors, het optreden in een persoonlijk gesprek met de officier „meer dan misdadig” noemt. Er zouden vierhonderd personen „volkomen willekeurig” en van „achter hun schrijftafels, zijn vermoord”. Later is daar met potlood bijgeschreven: „uitsluitend oude wijven geleuter”. Volgens de officier van justitie vielen er tachtig burgerslachtoffers, wat „door partijdige berichtgevers schromelijk wordt overdreven” .

Schokkende rapportage

Maar ook de legercommandant van de Nederlandse troepen, generaal Spoor, heeft lucht gekregen van de gebeurtenissen in Rengat. Er volgt een militair politieonderzoek dat tot nu toe onaangeroerd in het Nationaal Archief lag.

Rengat: Sumatra´s Oostkust

Rengat: Sumatra´s Oostkust

De rapportage van politiefunctionarissen Jan-Willem Huizinga en Lambertus de Lange uit juni 1949 is schokkend. Zij ondervroegen 22 getuigen, bijna allemaal uit kampong Skip. De veertigjarige Waitem vertelt hoe haar man, een politieagent, zonder pardon werd doodgeschoten terwijl het gezin zich onder het huis verstopte. De militairen plunderden het huis. Vervolgens werd haar 24-jarige dochter onder doodsbedreiging verkracht. Waitem werd in een andere kamer gezet „en zag dat de militair zich uitkleedde”, aldus het proces verbaal.

Een andere man verborg zich met zijn zwangere, zestienjarige dochter in een kuil. De militairen schoten op haar. „Zij werd in het voorhoofd getroffen en was direct dood.” Toen hij een half uur later zijn huis binnenging, bleek dat geplunderd.

De aangeslagen assistent-resident, F. Hartsteen, meldt dat mensen „werden gedwongen in de rivier te springen om daarna door automatisch vuur te worden afgemaakt”. Hij liet een bewoner, Sabirroedin, een rapport opmaken op basis van ooggetuigenverslagen. Die meldt dat ook op vrouwen en kinderen was geschoten: „een vrouw met een baby in de arm onder het bed, doch deze werden ook afgemaakt plus nog een jongen van 8 jaar.” Ook werd een oude man, Rasiman genaamd, samen met zijn zonen van 10, 15 en 20 jaar oud doodgeschoten. Een vader met zijn gehandicapte zoon trof hetzelfde lot. Jatinah, een 15-jarige verpleegster werd gedood toen ze de paratroepers haar lichaam weigerde.

De 40-jarige Daroer meldt dat hij op last van de militairen de lijken die ‘overal verspreid lagen’ in de rivier moest gooien. Het kamponghoofd van Skip meldt: „bij het schieten drongen de kogels door de bamboe huizen heen”.

Ook Nederlandse militairen geven belastende verklaringen. De 35-jarige Daniel Loppies, een Ambonese medewerker van de Nederlandse inlichtingendienst, zag hoe militairen ongeveer honderd mensen die in kuilen en greppels schuilden onder de steiger van de rivier „neerschoten en in de kali (rivier) gooiden of lieten gooien. […] Het waren grotendeels burgers, waaronder enige vrouwen en kinderen. Groepjes werden met automatisch vuur beschoten, terwijl anderen door middel van geweer of revolverschoten werden afgemaakt. […] Ik heb de lijken zien wegdrijven.”

Een KNIL kapitein die ter plekke was na de aanval moest het ‘Europees kwartier’ inspecteren, waar de lokale ambtenaren hadden gewerkt. Hij meldt dat hij in verschillende huizen bloedsporen en zelfs bloedplassen aantrof. Ook hij zag lijken in de rivier. „Onder de stroomafwaarts drijvende lijken bevonden zich vrouwen en kinderen, zelfs een vrouw met een kind in de arm.”

Het politierapport bevat ook een lijst van 120 ‘gesneuvelde burgers’. Er staan 27 gedode politieagenten op de lijst, onder wie veel oud-KNIL militairen, sommigen met een lange staat van Nederlandse dienst.

Maar hoewel er dus ook van Nederlandse zijde onthutsende getuigenissen komen, krijgt het onderzoek geen vervolg.

Rengat: plaquette met namen slachtoffers

Rengat: plaquette met namen slachtoffers

Meer dan duizend doden

Terug in Rengat. Op het herdenkingsmonument wordt een dodental van maar liefst 1.500 mensen genoemd. Daaronder staan 186 namen die konden worden achterhaald. Rasman Wads, diens vriend Himron Saheman en de inmiddels overleden plaatselijke historicus S.E Susilowadi, hebben het in hun boeken zelfs over 2.000 doden. Dat is een groot verschil met de 80 uit de Excessennota. Hartsteen meldt in zijn rapportage dat de bewoners van Rengat nauwelijks tot een getuigenverklaring waren te bewegen, uit angst voor wraak „van de hier nog aanwezige KNIL troepen”. De medewerker van de Nederlandse inlichtingendienst stelde in zijn verklaring dat veel mensen niet geregistreerd stonden en daarom niet te achterhalen vielen.

Herdenking van de slachtpartij in Rengat

Ter herdenking worden bloemen uitgestrooid over de rivier

„Veel mensen op de markt kwamen van buitenaf”, zegt mevrouw Rubina (1938) in haar eenvoudige huis in kampong Simpang Lima. Zelf was ze als elfjarig meisje met haar moeder onder het bed verstopt, toen ‘witte’ militairen het huis binnenvielen. Haar vader werd doodgeschoten. „De achterkant van zijn hele lichaam was geëxplodeerd”, zegt ze. Dat duidt op illegale ‘dum-dum’ kogels. „Bijna al onze buren waren dood, ook vrouwen en kleine kinderen!” Dat zou betekenen dat niet alleen in kampong Skip, maar ook in andere woonwijken werd gemoord. Rubina maakte een ronde door de stad. Overal zag ze lijken. „Op de markt, voor het postkantoor, in de straten. Voor het ziekenhuis lagen de zusters dood”, zegt ze. In het ‘Europees kwartier’ lagen er ‘wel tachtig’. „De lijken in de rivier dobberden zo dicht naast elkaar, dat het net een veld leek.” Volgens Rubina vielen „meer dan duizend” burgerslachtoffers. Meerdere getuigen melden dat de bewoners maandenlang geen water of vis uit de rivier konden halen. „We kochten een keer een vis waar een menselijke vinger in zat”, zegt Rubina.

De 89-jarige heer Encik Masfar, wiens vader een adviseur was van de plaatselijke sultan, komt tot dezelfde schatting als Rubina. „Vanaf het centrum van de stad tot zover ik kon kijken zag ik lijken in de rivier, sommigen zaten vast aan ronddrijvende bomen. De stank was niet te verdragen, ik werd er misselijk van.”

Speed

Hoeveel mensen er zijn gedood die dag, kan niet meer worden vastgesteld. Een vergelijking van de namen op de lijst van 120 ‘gesneuvelde burgers’ uit het Nederlandse archief met die van het Indonesische monument levert 270 doden op. Maar de Nederlandse resident sprak van 400 doden, en Indonesische schattingen liggen nog veel hoger.

De opdracht van het Korps Speciale Troepen was snoeihard op te treden. Luitenant De Mey, de aanvoerder van de actie, blijkt een vertrouweling te zijn geweest van de beruchte Kapitein Westerling, verantwoordelijk voor de moord op duizenden Indonesiërs. De Mey nam vanaf september 1947 zelfs de leiding van de kapitein over voor speciale gevechtsacties. Volgens historicus Rémy Limpach was veel buitensporig geweld geïnspireerd op het ‘succes’ van Westerling.

Verantwoordelijk commandant kapitein Eekhout zegt spoedig na de gebeurtenissen dat het verschil tussen burgers en de TNI niet eenvoudig te maken was. En het was de derde landing geweest in drie weken tijd. „Ter verdrijving van de vermoeidheid” laat de commandant de paratroepen daarom benzedrine tabletten geven, een pepmiddel vergelijkbaar met speed, dat ook tijdens de Tweede Wereldoorlog en de Vietnam Oorlog aan militairen werd verstrekt. De mannen hadden honger, dorst en waren moe. Er was een militair nog net niet gestikt in de modder toen ze eerst in het moeras landden.

Ik sta met Panca Setyo Prehatin voor het graf van Wasman Rads, zijn ruim een jaar daarvoor overleden vader. Na de aanval zetten de Nederlanders Rads een half jaar vast, hingen hem ondersteboven en martelden hem met stroomdraden aan zijn geslachtsdelen. Toch bleef hij een optimistisch mens. Hij overleed volgens zijn zoon te vroeg: „Hij had heel graag, zonder verwijten, samen teruggekeken.”

Het bloedbad van Rengat werd in Nederland vergeten. Maar ook in Indonesië kreeg het weinig aandacht: De plaatselijke aristocratie collaboreerde met de Nederlanders. Indonesië wilde na de onafhankelijkheid eenheid uitstralen; voor verhalen over verdeeldheid was geen plaats.

x
Dit artikel verscheen eerder in NRC Handelsblad, 13 februari 2016.

Dit bericht werd geplaatst in 9. Java Post. Bookmark de permalink .

35 reacties op Ook op Sumatra richtte Nederland een bloedbad aan

  1. Pieter F. Bijl zegt:

    Hoewel ik vermoed dat de artikelen over wat het Nederlandse leger allemaal aanrichtte in Indie/Indonesie , minstens een kern van waarheid bevatten, kan ik er niet onderuit dat in mijn jeugdherinnering in 1948/49 onze oprit ondermijnd werd zodat een jeep met inzittenden de lucht in vloog en dat de spullen van mijn oom thuisgebracht werden na dat hij op de plantage in mootjes gehakt was ..Emotioneel kan ik daarom de eenzijdige belichting niet goed hebben, en ik durf te beweren , velen met mij, Piet Bijl

    • Ælle zegt:

      Op Marktplaat zijn genoeg bidprentjes en rouwkaarten te koop van Nederlandse soldaten die in Indië (o.a.Sumatra) zijn gesneuveld.
      Gepensioneerde adjudant is verzamelaar van bidprentjes van militairen die omgekomen zijn in Nederlands-Indië in de periode 1946-1951. De verzameling is nu zo’n 200 stuks groot.

  2. peterflohr zegt:

    Wat een verschrikkelijk verhaal. Ook hier moet waarheidsvinding de hoogste prioriteit hebben. NL mag zijn verantwoordelijkheid niet uit de weg gaan. De geschiedenis blijft nadreunen.

  3. Ælle zegt:

    De Rengat plakkette werd pas op 17 oktober 1984 geplaatst waarvan slechts voornamen vermeld staan, die volgens mij niet lengkap/volledig genoemd kunnen worden.
    Op internet onder de header De ‘Hisboellah’ wordt actief, lees ik dat van maart tot juni 1948 wisten de Nederlandse troepen op Java en Sumatra samen ruim achttienhonderd (1800) van die infiltranten op te pakken, maar de officiële schatting was dat minstens vierduizend (4.000) door de mazen van het net waren geglipt. In een andere notitie die ik gemaakt heb, staat: oktober-november 11.000 guerrillastrijders in actie en deden zich toen per week ca. 250 bestandsschendingen voor.
    Zal hier later op terugkomen. Even geen tijd …

  4. Monica zegt:

    Nu weet ik dat mn vader hartpijn heeft gehad en het nooit aan ons heeft verteld! Wat hij gezien heeft….trauma! Was vaak depresssief, maar nu met tranen in mn ogen kan ik mn vader vergeven, mn vader had een trauma….

  5. Ron Geenen zegt:

    “”””””””””Het bloedbad van Rengat werd in Nederland vergeten. Maar ook in Indonesië kreeg het weinig aandacht: De plaatselijke aristocratie collaboreerde met de Nederlanders. Indonesië wilde na de onafhankelijkheid eenheid uitstralen; voor verhalen over verdeeldheid was geen plaats.”””””””””””

    Elke oorlog is smerig! Ik kan ook de andere zijde aanhalen en wat er met diverse in mijn familie is gebeurd.
    En ook benoem ik de moorden in Padang zoals de OLO massacre. Daarna werd er ook wraak genomen. Tand om Tand. De huidige heren in Indonesie willen er zelf ook liever niet over praten.

    • Surya Atmadja zegt:

      “”””””””””Het bloedbad van Rengat werd in Nederland vergeten. Maar ook in Indonesië kreeg het weinig aandacht: De plaatselijke aristocratie collaboreerde met de Nederlanders. Indonesië wilde na de onafhankelijkheid eenheid uitstralen; voor verhalen over verdeeldheid was geen plaats.”””””””””””
      ==========================================================
      Hi hi hi hi , wat een flauwekul passage.
      Kennelijk geschreven door buitenlanders die de plaatselijke situatie niet goed kenden.
      Een buitenlandse wetenschapper schreef ook over “sociale revolutie” , kennelijk refereer hij aan de Franse of Rusische revolutie waar de slechte aristocratie/adel uitzuigers waren van de arme volk.
      Het verhaal in Siak/Indragiri( Oost Sumatra/Deli) was iets anders, bepaalde groepen hadden de collaborerende elite gekielhaald, en ook ambtenaren van de Republik.

      In RENGAT is anders , de Nederlands sprekende Bupati/Regent van Rengat is volgens zijn dochter zelfs koningsgezind.

      ====> De heer Tulus was zo’n civiele ambtenaar, en regent (burgemeester) van Rengat. Hij woonde met zijn vrouw, vier dochters en een zoon aan de rivier. „We hoorden bommen inslaan en geweervuur”, vertellen zijn dochters Nini Turaiza (1938) en Tuhilwi Tulus (1940) voor hun voormalige woonhuis. „Onze moeder verstopte ons in het huis”, zegt Nini. Omdat hij voor de Nederlanders had gewerkt was regent Tulus niet gevlucht. „Hij sprak de taal en was koningsgezind.” Nini zag hoe haar vader met zijn secretaris Simpatupang en nog twee anderen door militairen voor het huis werd geleid, tot bij de oever van de rivier. Er klonken schoten. De lichamen van de vier geëxecuteerde mannen werden in de rivier gegooid.<======

      • Ron Geenen zegt:

        “””””””””de Franse of Rusische revolutie waar de slechte aristocratie/adel uitzuigers waren van de arme volk.”””””””””””

        En hoe is het in het huidige Indonesie dan?

  6. August Pijma zegt:

    Ongelofelijk! Ik was altijd van de veronderstelling geweest dat alleen Nazis en Japanse stoottroepen tot zulke misdaden in staat waren.
    Maar ja, ik heb ook verhalen gelezen van KNIL excessen In de Aceh oorlog en de veldtocht in Bali waar de hele vorsten familie werd uitgemoord.

    • Ron Geenen zegt:

      “”””””””””Ongelofelijk! Ik was. altijd van de veronderstelling geweest dat alleen Nazis en Japanse stoottroepen tot zulke misdaden in staat waren.””””””””””

      Als u daar geen voorstelling van heeft, dan weet u nog niet de helft van wat er allemaal is gebeurd. En als u er meer van wilt weten, dan moet u er echt in duiken, maar dan ook de misdaden van beide kanten gaan lezen.

  7. Ælle zegt:

    “Historicus Anne-Lot Hoek deed archiefonderzoek en sprak getuigen en nabestaanden.”
    N.B. Aangenomen mag worden dat er voor opzending van het archief naar Nederland een rigoureuze uitdunning en vernietiging in Indonesië heeft plaatsgevonden.

    • Ælle zegt:

      Het boek uit 1978 van 226 pagina’s plus foto materiaal getiteld en vertaald De vernietiging van het Nederlands-Indisch Leger (KNIL)/HANCURNYA ANKATAN PERANG HINDIA BELANDA, geschreven door Djajusman beschrijft op bladzijde 84 de gevechten op SUMATRA (in Noord en MIdden) en op blz. 97 de gevechten op/in Ambon, waardoor ik de indruk krijg dat de Nederlanders het onderspit moesten delven.
      Medunkt, ik zal verder moeten graven …net als Momfer de Mol.

      • Ælle zegt:

        Yes, en wat schrijft Robert Cribb vanaf blz. 161 over Rengat town, occupied by Dutch in 2nd Police Action, 1949 in zijn Historical Atlas of Indonesia?

    • Ælle zegt:

      ~ Maar … hoewel er dus ook van Nederlandse zijde ‘onthutsende’ getuigenissen komen, krijgt het onderzoek geen vervolg.
      ONTHUTSEND:
      aangrijpend, aandoenlijk, boeiend, dramatisch, hartbrekend, hartroerend, hartverscheurend, indrukwekkend, interessant, meeslepend, ontroerend, pakkend, roerend, schokkend, spannend, treffendverbluffend, ongelofelijk, sensationeel, verbazingwekkend, verbijsterend, verrassenddramatisch, aangrijpend, hartverscheurend, meeslepend, rampzalig, schokkend

      What next?

  8. Ælle zegt:

    Voor vandaag een laatste bericht over Tragedie Rengat met in de hoofdrol Anne Lodt. http://nasional.republika.co.id/berita/nasional/daerah/16/01/05/o0h6sb284-penulis-belanda-teliti-sejarah-indragiri-hulu
    http://kabarinhu.com/mobile/detailberita/1424
    Roni Joeday reageert met: Weww_

    Bedoelde hij WOW?

    • Surya Atmadja zegt:

      perhatian sejarawan muda asal Belanda, Anna Lodt untuk melakukan penelitian sekaligus melengkapi tulisannya di Kota Rengat,
      =======================================================
      Het val mij op dat het vaak Sejarawan Muda zijn( Jonge Historici) , vraag me af waar de gevestigde historici zijn gebleven ?
      Hebben ze als vested interest weinig interesse hebben omdat de gevestigde orde (regering) geen subsidie wil geven ?

      • Ron Geenen zegt:

        “””””””Het val mij op dat het vaak Sejarawan Muda zijn( Jonge Historici) , vraag me af waar de gevestigde historici zijn gebleven ?””””””””

        De jongere praten over iets waar ze geen ervaring mee hebben, terwijl de oudere het wel ervaren heeft en het verstandiger vindt er over te zwijgen.

      • Jan A. Somers zegt:

        “waar de gevestigde historici zijn gebleven ?” Misschien heb ik het mis, maar ik dacht dat mevrouw Lot bij het KITLV (of NIOD?) werkte. En daar nuttig werk doet, net als al die andere medewerkers. Waar oude en jonge historici samen werken. En waar nog vele andere onderwerpen liggen die misstens zo belangrijk zijn als Indië. KITLV dat samen met andere instituten proberen wat meer geld te krijgen voor meer onderzoek.

      • Ron Geenen zegt:

        “”””””””””En waar nog vele andere onderwerpen liggen die misstens zo belangrijk zijn als Indië. KITLV dat samen met andere instituten proberen wat meer geld te krijgen voor meer onderzoek.””””””””””””

        Waarom moet er toch altijd de hand worden opgehouden voor geld van de belastingbetaler?
        Onderzoek is een specialiteit waarbij de persoon uit eigen interesse dat meestal doet. Laat deze mensen een eigen betrekking hebben en hun hobby in hun vrije tijd beoefenen. Dan zijn er heel wat ouderen met pensioen, die vermoedelijk blij zijn als ze ook in het verleden mogen wroeten.
        Als ik in NL had gewoond had ik dat zeer waarschijnlijk ook gedaan.
        Het is triest wanneer mensen naar de dag uitkijken, dat ze met pensioen gaan. Immers dan zijn zij nooit in hun werkkring gelukkig geweest.

      • Jan A. Somers zegt:

        “Dan zijn er heel wat ouderen met pensioen, die vermoedelijk blij zijn als ze ook in het verleden mogen wroeten.” Dat hebben al meerdere mensen gedaan, na hun pensioen. O.a. Herman Bussemaker en een zekere Somers. Bussemaker met een dissertatie en een boek. Somers met een dissertatie en een boek. Wie leest dat? Vakgenoten.
        “Laat deze mensen een eigen betrekking hebben en hun hobby in hun vrije tijd beoefenen.” Als je nog werkt heb je geen tijd om dagen lang achtereen te studeren en bij de KB of NA of KITLV door te brengen. En met je gezin heb je ook nog andere hobby’s. Die willen ook nog wel wat aan je hebben. Bij ons was dat varen, in die tijd betekende dat ook eigen onderhoud plegen. En naast mijn werk ook nog sociale activiteiten. Bij mij was dat de ondernemingsraad (secretaris), streekcommissie van Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland (voorzitter) en vrijwilliger (lector) in de kerk. Druk baasje! Veel leuker en vooral nuttiger dan wroeten. Mijn rechtenstudie en aansluitende dissertatie na pensionering kostte elf(!) jaar. Mijn daaropvolgende boek vier jaar. En dat moet degelijk gebeuren, je hebt tenslotte een degelijke uitgever nodig. Bij Bussemaker, Meelhuijsen en mijzelf was dat Walburg Pers. Wat hebben die een grote reeks Indische geschiedenis (ook van mijn dochter zit daarbij) in hun Indisch fonds. Meestal snel in de ramsj, wordt niet gelezen! Ik was zo blij dat mijn Zeeuws meisje mij daarin vrij liet. Zij ging regelmatig alleen(!) naar mijn dochter in Zwitserland. Niet iedereen heeft zo’n geweldige partner!

  9. Surya Atmadja zegt:

    Omdat hij voor de Nederlanders had gewerkt was regent Tulus niet gevlucht. „Hij sprak de taal en was koningsgezind.” Nini zag hoe haar vader met zijn secretaris Simpatupang en nog twee anderen door militairen voor het huis werd geleid, tot bij de oever van de rivier.
    ========================================================================
    Dan moet hij maar niet de andere zijde (Republik) kiezen.

    • appie b. broek zegt:

      En waarom werd hij dan door Nederlandse/KNIL troepen doodgeschoten? Je zou toch zeggen dat dit eerder het werk geweest zou zijn van zgn.’extremisten’, d.w.z. Indonesiërs. Ook vreemd is dat dit ‘bloedbad’ jaarlijks herdenkt wordt terwijl aan het eind van het artikel gesteld wordt dat deze gebeurtenis door zowel Nederland als Indonesië min of meer ‘vergeten’ is. Wie of wat heeft deze zaak dan weer opgerakeld en met wel doel. En wie organiseert deze jaarlijkse herdenking? Misschien dat Anne-Loth dat eens uit kan zoeken!

      • Surya Atmadja zegt:

        appie b. broek zegt:
        15 februari 2016 om 8:30 am

        1.En waarom werd hij dan door Nederlandse/KNIL troepen doodgeschoten?
        2. Je zou toch zeggen dat dit eerder het werk geweest zou zijn van zgn.’extremisten’, d.w.z. Indonesiërs.
        3.Ook vreemd is dat dit ‘bloedbad’……….. etc.
        =================================================================
        1. Tja , als men goed leest , staat dat Bupati Tulus op dat moment voordat hij geexecuteerd werd( vermoord) een In functie was als een regent/bupati van Rengat .
        Dus iemand van de Republik.

        2.Zou je ook zeggen als men de bewering van een buitenlandse wetenschapper over de “Sociale Revolutie”probeerde te verklaren.
        Bupati Tulus liep niet weg omdat hij van overtuigd was dat de Nederlandse en KNIL soldaten (Ambonees zegt men) m niet zo maar zullen executeren.
        Hij spreekt ook Nederlands , zelfs volgens zijn vrouw/dochters koningsgezind .
        3 . Als Bpk of Menir ABB verder leest werd de Rengat “affaire” al jaaaren herdenkt .
        Zie de plakaat met slachtoffersnamen van 1984.
        Dat het nu “pas” herontdekt werd in Nederland , ligt bij de gevestigde orde .
        Ze willen niet (of huiverig) om aan waarheidsvinding te wagen, voordat je het weet tuimelen oude lijken uit oude (linnen) kasten.
        Zelfs een boer gaat ook niet in een berenput gaat oedek-oedek ( roeren).
        Toch ??

      • Ron Geenen zegt:

        “””””””””Ook vreemd is dat dit ‘bloedbad’ jaarlijks herdenkt wordt terwijl aan het eind van het artikel gesteld wordt dat deze gebeurtenis door zowel Nederland als Indonesië min of meer ‘vergeten’ is””””””””””””””

        Ik dacht dat er wel een logica achter zit. Plaatselijk door de mensen herdenken, maar de 2 regeringen, die verantwoordelijk waren, willen natuurlijk niet de vuile was buiten hangen. Voor NL is het eerder te begrijpen dan voor Indonesie, want dat is zo ver weg en de meeste mensen ter lande weten niet eens dat NL eens koloniaal bezitter van Nederlands-Indie was.

  10. Mike zegt:

    mijn opa Henry Gill is vermoord , in zijn hoofd geschoten, door een jonge indonesier ( de buurjongen ) die hij in het verleden eten en drinken had gegeven. Dit gebeurde tijdens de Bersiap in Tegal. Dus er zijn aan ned.ind en ned kant ook heel veel slachtoffers gevallen, maar daar heeft de ned. regering al jaren ( 71 jaar) geen aandacht voor.

  11. RLMertens zegt:

    Het is toch opzienbarend, dat nu jonge Nederlandse journalisten/historici zich afvragen wat daar werkelijk in Indië/Indonesië is gebeurd en nu er zelfs op uitrekken, met bij wijze de Excessennota in de hand. De plekken bezoeken waar eea is geschied en daarvan verslag doen. Tot grote verbijstering woede van juist zij, die al jaren lang menen, nu als reactie, dat daar tegen de (Indische)Nederlanders vele ergere dingen zijn gebeurd. Door de vele zoete/stoere tempo doeloe verhalen denken/vinden velen, dat Indië in de 20ste eeuw geweldloos werd gevormd. Gepacificeerd= vrede brengen heette het. Want het heette toch de ethische oproep om die inlanders te verheffen. ‘De ethische richting leidde al gauw tot een strijd van krissen en bamboe lansen tegenover de onheilige magazijngeweren en snelvuur. Het is vanzelfsprekend en onvermijdelijk dat zij de wilden, de inlanders moesten onderwerpen. Hoe zij dit waanidee, dat hun beschaving zo hoogstaand was, konden volhouden te midden van bloedbaden en ander ellende, die ze bij de primitieven aanrichtten is een raadsel’, aldus E.van Vught; Het dubbele gezicht van de Koloniaal. Ook toen al werden over Atjeh,Bali misdaden kamer vragen gesteld. Ergo is het dat in diezelfde Excessen nota aangetekend staat, dat de hogere leger leiding tot aan de hoogst bestuurlijke verantwoordelijke, deze oorlogsmisdaden onbestraft heeft gelaten(!) Uit Handelingen Eerste kamer 1946/1947blz.336; De heer Koejemans citeerde 20/7’47 enkele brieven van militairen, waaruit hij meende te kunnen concluderen dat bij sommige officieren een nazi mentaliteit bestond! Dat jonge wetenschappers daar nu vraagtekens bijzetten is de tol van al dat eufemisme/volksmisleiding; Indië bevrijden, orde en rust, ‘politionele acties’. etc.

  12. appie b. broek zegt:

    “Het bloedbad van Rengat werd in Nederland vergeten. Maar ook in Indonesie kreeg het weinig aandacht: De plaatselijke aristocratie collaboreerde met de Nederlanders. Indonesië wilde na de onafhankelijkheid eenheid uitstralen; voor verhalen over verdeeldheid was geen plaats.”

    Toch weer een intrigerende opmerking; want waarom begint men dan 35 jaar na dato wél met herdenken?

    Men citeert uit een krant; ‘Nederland liet Indonesiërs door Indonesiërs vermoorden’. Welke krant?

    ‘Er volgt een militair politieonderzoek dat tot nu toe onaangeroerd in het Nationaal Archief lag,’
    Wat staat er in dit onderzoek? Wat staat er bijv. in over de Rengat aanwezige TNI-troepen?

    ‘De 89-jarige heer Encik Masfar, wiens vader een adviseur was van de plaatselijke sultan,’
    Maar hoe zit dat nou; de plaatselijke ‘aristocratie’, d,w,z. de sultan, collaboreerden toch met de Nederlanders’, zoals aan het eind van het artikel vermeld wordt.

  13. van den Broek zegt:

    Je kan na meer dan 60 jaar interessante vragen stellen. maar ik ga maar zelf op zoek naar de antwoorden

    Citaat
    Met grote tegenzin gaf de Neder- landse regering aan de internationale druk toe: zij droeg Spoor op operatie Kraai op Java met ingang van l januari en op Sumatra met ingang van 5 januari 1949 stop te zetten. Spoor gaf deze opdracht pas twee dagen later aan zijn ondercommandanten door, zodat die meer tijd kregen hun posties te verbeteren. Het stoppen van operatie Kraai betekende niet dat er een einde aan de gevechten kwam. Zuiveringsacties in het ‘bevrijde’ gebied om rust en orde te herstellen en te handhaven, mochten gewoon doorgaan, althans dat was de Nederlandse interpretatie, omdat het daarbij ging om het uitschakelen van ‘kwaad- willigen’ die de vrede in gevaar brachten…………

    Wat mij intrigeert is de datum van 5 januari 1949, het einde van de tweede politionele actie in Sumatra!!!!! Dit was door de VN besloten, ondersteund door de politieke top in NL. De generaals gingen rustig door en begonnen met operatie Modder-gooien. was dit geen schending van het bestand? had de politieke top de militairen wel onder controle?wat is dit, insubordinatie of een militaire machtsgreep in de Bananenrepubliek Ned. Indie? En verbind ik dat met mijn citaat, dan zijn mij wel enkele dingen duidelijk.. Volledigheidshalve, het citaat is geen Indonesische propaganda, maar komt uit onverdachte bron : De Militaire Spectator blz 629 jaargang 167 van 12-98

  14. Surya Atmadja zegt:

    Operatie EKSTER :
    Tien dagen later – feitelijk onder een andere naam, Operatie Ekster – werden de parachutisten ingezet op Zuid-Sumatra om het vliegveld vliegveld Paal Merah en de olievelden van Kenali Asem bij de stad Djambi te vermeesteren, en tenslotte ook nog de actiesprongen bij de olieterreinen van Rengat en Ajer Molek op 5 januari 1949.
    http://bentengdadoo.blogspot.nl/2008_08_04_archive.html

  15. Peter VDB zegt:

    Uit de biografie van Van Mook, blz 237
    Van Mook kon zowel Spoor en zijn soldaten als Pinke (bevelhebber Zeestrijdkrachten in Ned. Indië CZNI) en zijn matrozen (ook de Mariniersbrigade) maar moeilijk in bedwang houden . Elke opdracht aan hen leek te leiden tot “ondoordacht en aggressief handelen” tot excessen in de woorden van de biograaf (dus Excessen). Zo verloor Nederland volgens Van Mook “ om 100% recht aan zijde te krijgen”. …………Is dit “aan de verkeerde kant van de geschiedenis” in de woorden van Van Mook?, we spreken wel over 1946-1947 en dat is gezegd door De Luitenant-GG.

    Het kabinet Beel duldde de militaire acties, inclusief politionele, tegen de Republiek en weigerde Van Mook en de Commissie-Generaal te steunen tegenover leger en vloot

    Ja, dan begin ik te begrijpen waarom het Militair Gezag gewelddadig handelen van Nederlandse Militairen begint te billjken, te accepteren, in een spriaal terecht komt waar geen weg terug is en leidt tot structureel geweld , wat er toe leidt alle aanklachten aangaande het Nederlandse geweld te seponeren, danwel niet in behandeling te nemen. Deze daden werden door het kabinet-Beel sowieso politiek gedekt.

    In de biografie wordt veelal geciteerd uit het boek van JJP de Jong: Diplomatie of strijd: Een analyse vanhet Nederlands beleid tegenover de Indonesische Revolutie 1945-1947, hij, de Jong spreekt dus over een Revolutie en daar zou Nederland wat politionele acties tegen dienen te ondernemen, maar dat is achteraf praten.

  16. Peter VDB zegt:

    Dinsdag 29 maart, 15.30 – 17.00 uur: is er in het Verzetsmuseum een lezing over de koloniale oorlog met Gert Oostindie (KITLV), Kester Freriks (NRC Handelsblad) en Petra Groen (NIMH) in gesprek over veteranen en de Koloniale oorlog, wel van te voren reserveren, als dat nog kan!
    Helaas ik ben er waarschijnlijk niet, anders had ik toch wel wat indringend vragen kunnen stellen, die op het blog onbeantwoord werden.

  17. George zegt:

    We hear war called murder. It is not: it is suicide.

  18. Ælle zegt:

    Canadese vrouw is niet bang voor een Sumatraanse tijger, loh. Wel om haar hoed te verliezen.
    http://www.theguardian.com/world/video/2016/apr/18/toronto-zoo-woman-tiger-enclosure-youtube-video

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s