Het drama te Bondowoso

Dodenrit na cabaretvoorstelling

Op 4 februari 1937 maakte De Indische Courant melding van een “verschrikkelijk” verkeersongeluk in Bondowoso. De dag daarop verscheen het volgende relaas over de bijzonderheden:

Bondowoso, sociëteit.

Bondowoso, sociëteit.

`In aansluiting aan ons telegram van gisteren, zond onze correspondent nog de volgende bijzonderheden over het ontzettend auto-ongeluk. Reeds gisteren meldden wij, dat er in de Chineesche Kampstraat te Bondowoso een ernstig verkeersongeluk heeft plaatsgehad. Nader vernemen wij omtrent dit ernstig ongeval het volgende: Woensdagavond j.l. werd in sociëteit „Ricordo” een cabaretavond gegeven door het gezelschap „Hans Snel”. Deze voorstelling was ongeveer 11 uur afgelopen, waarna de bezoekers nog bleven napraten en dansen.    

Om een uur of twaalf gingen de meesten naar huis, terwijl er nog enkele groepjes bleven, zo ook de slachtoffers van dit verkeersongeval, waaronder mejuffrouw J. E. van den Hoeven. Tragisch is het wel, dat mevrouw Wissekerke, bij wie mej. Van den Hoeven als gouvernante in dienst was, tegen twaalf uur aanstalten maakte om te vertrekken. Mejuffrouw Van den Hoeven zou meegaan en had reeds afscheid genomen van haar kennissen, toen de heer H. Voigts haar achteropkwam en haar verzocht nog wat te blijven. Mejuffrouw Van der Hoeven stemde toe. Zo is dat groepje dan tot even voor 4 uur in de soos gebleven, op welk tijdstip zij zich gereed maakten om naar huis te gaan in Djampit (regentschap Bondowoso). Het gezelschap bestond uit de dames Geesink en Van der Hoeven, de heren Voigts en Geesink en een kebon van de heer Voigts. De heer Voigts nam plaats achter het stuur, terwijl de dames Geesink en Van der Hoeven naast hem gingen zitten. In de dickyseat zaten de heer Geesink en de kebon. Ze reden langs de noordelijke helft van de aloon-aloon de Chineesche Kampstraat in. Dicht bij het kruispunt Chineesche Kampstraat-Passerstraat reden ze een auto achterop, waarin vier stadsgenoten waren gezeten.

Een geweldige klap

Vermoedelijk heeft de heer Voigts deze auto met een enorme snelheid willen passeren, doch juist op het moment, dat de auto’s elkaar tot op korten afstand genaderd waren, zou de bestuurder van de voorrijdende auto door het geven van signalen en het uitsteken van een arm hebben aangegeven, dat hij naar rechts de hoek om wilde gaan. Vermoedelijk is het de heer Voigts door de grote snelheid, waarmede hij reed, niet meer mogelijk geweest te stoppen, waarom hij links uithaalde om zodoende de voor hem uitrijdende auto aan die zijde te kunnen passeren en te trachten een aanrijding te voorkomen. Hierbij raakte hij de linker achterbumper van de auto. Mogelijk is hij hierdoor de macht over zijn stuur kwijtgeraakt. In ieder geval botste de auto van den heer Voigts een twintigtal meters verder dwars tegen een mast van het electrische net en een paal, waardoor de gehele auto als het ware werd opgevouwen. Op dat moment hoorden de inzittenden van de andere auto een geweldige klap. Zij stopten onmiddellijk en begaven zich naar de plek des onheils, alwaar men een ware ravage te aanschouwen kreeg.

De "splinternieuwe" Chevrolet, na het ongeluk.

De “splinternieuwe” Chevrolet, na het ongeluk.

Men waarschuwde ogenblikkelijk de inspecteur van de stadspolitie de heer Sliggers, die reeds enkele minuten later ter plaatse verscheen. Ondertussen had men reeds getracht de slachtoffers uit de wrakstukken te bevrijden. Dit gelukte slechts met de heer Geesink, die bij volle bewustzijn was. Mej. Van den Hoeven en de heer Voigts bleken reeds te zijn overleden, terwijl mevrouw Geesink bij bewustzijn was, doch dusdanig bekneld zat, dat zij niet direct bevrijd kon worden. De kebon werd aan de overzijde van de straat op de stoep gevonden. Terwijl de doktoren en een monteur gewaarschuwd werden, verleende de heer Sliggers de eerste hulp aan de heer Geesink. Als eerste verscheen dokter Gerritsen, officier van gezondheid ter plaatse, terwijl dokter Bouman en dr. Kselik respectievelijk gewestelijk gouvernementsarts en particulier arts te Bondowoso ook al spoedig ter plaatse waren. Onder leiding van deze medici begon men de slachtoffers te bevrijden uit hun benarde positie. Mej. Van der Hoeven bleek practisch geheel onder de motorkap terecht te zijn gekomen.

Zijn oude moeder

Na bevrijding werden de slachtoffers per ziekenauto naar het Gouvernements Burgerlijk Ziekenhuis ter plaatse vervoerd. Hier bleek, dat mevrouw Geesink zwaar gewond was aan het hoofd, terwijl beide armen en benen gebroken waren. Van de heer Geesink waren het rechteronderbeen en enkele ribben gebroken. De kebon heeft vermoedelijk een bovenbeenbreuk bekomen, alsmede ernstige verwondingen aan het hoofd en inwendige kneuzingen. De beide andere slachtoffers zijn vermoedelijk op slag dood geweest. Ze waren beiden zwaar verminkt aan het hoofd. De heer H. Voigts zou vandaag juist 32 jaar geworden zijn. Hij was planter op de koffie-onderneming Djampit. Naar werd vernomen, zou hij binnenkort tot administrateur bevorderd worden. Hij was ongehuwd, en dacht in december van dit jaar met verlof te gaan naar Holland om daar zijn oude moeder te kunnen opzoeken. Het slachtoffer stond bekend als een bekwaam, doch woest rijder.

Mejuffrouw Van den Hoeven, die, zoals hierboven reeds gemeld, als gouvernante in dienst was bij de familie Wissekerke op de onderneming Kalisat, was 22 jaar oud. Ze was pas enkele maanden geleden afgestudeerd en eerst sedert drie maanden in Indië. Mevr. A. Geesink-Schaden, oud 39 jaar, Oostenrijkse van geboorte, en de heer G. H. H. Geesink, oud 40 jaar, woonden op de koffieonderneming Blawan. Sadikin was kebon bij de heer Voigts en reed steeds mee om eventueel onderweg zijn hulp te kunnen verlenen bij het verwijderen van over de weg gevallen bomen. De heer Voigts had geen chauffeur.

Gistermorgen vroeg werd de chirurg, dokter Maas uit Djember, naar Bondowoso ontboden. Al deze hulp heeft mevrouw Geesink niet meer kunnen baten. Om een uur of tien is zij gistermorgen aan de bekomen kwetsuren overleden. Voor de heer Geesink bestond geen direct levensgevaar meer, zodat hij ’s middags om ongeveer drie uur naar het Ziekenhuis te Djember vervoerd kon worden. Zijn verpleging zal wel enkele maanden duren. De kebon verkeert nog steeds in levensgevaar.

Mevrouw Geesink en de heer Voigts werden hedenmorgen om half negen op de Europeesche begraafplaats te Bondowoso ter aarde besteld, terwijl de begrafenis van mejuffrouw Van den Hoeven hedenochtend te Soerabaja zal plaatshebben. De verslagenheid te Bondowoso is begrijpelijkerwijze zeer groot. De filmavond, die gisteren in de sociëteit gegeven zou worden, werd in verband met het bovenstaande afgelast.´

Een ongeluk, meer niet

Uit latere berichtgeving blijkt dat mejuffrouw Van den Hoeven werd begraven op de Peneleh begraafplaats te Soerabaja. De kebon (tuinjongen) Sadikin heeft het ongeluk overleefd, zodat het aantal slachtoffers beperkt bleef tot drie, te weten degenen die tijdens het ongeluk op de voorbank zaten.
In de kranten wordt de chauffeur Voigts wel getypeerd als een woest rijder, maar verder wordt geen woord vuilgemaakt aan de schuldvraag. Ook het woord drank komt in de verslagen niet voor. Het was een ongeluk, meer niet. Slaan we er nog een uit dezelfde jaren afkomstig boekje over open, dan lezen we dat de af te leggen route, die van Bondowoso via Wonosari naar het Idjen Hoogland, alleen al tot Sempol twee uur bedraagt. Vanuit Sempol zou Voigt dus eerst nog zijn passagiers moeten afzetten op de koffie-ondernemingen Kalisat en Blawan, alvorens verder te kunnen rijden naar Djampit. En dat alles op een doordeweekse dag. Het is niet meer dan een veronderstelling, maar misschien verklaarde dit zijn haast.

x

Bronnen
De Indische Courant, 5 februari 1937
G.H. von Faber, Naar het geheimzinnige kratermeer en het Idjen-hoogland. H. van Ingen, Soerabaja, z.j.

Dit bericht werd geplaatst in 1. Het vooroorlogse Nederlands-Indië en getagged met , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Een reactie op Het drama te Bondowoso

  1. H. Themmen-van Rosmalen zegt:

    Dit bericht roept veel herinneringen bij mij op. Dr Maas was onze huisarts toen wij in Djember woonden. (ca 1933, in het Draaierspark). Ik was zéér bang voor hem omdat hij nogal bruusk was in zijn optreden. In het zwembad van Kalisat heb ik leren zwemmen. Samen met Oom Wim Bendien, hij had een auto!, maakten wij veel tochten in de buurt. Zo brengt een bericht van een vreselijk ongeluk mij weer terug in Djember, naar een heerlijke tijd uit mijn jeugd.
    Henny Th.-van Rosmalen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s