Strijdpunten bij nieuwe speelfilm over Nederlands-Indië: wel of geen Hitler-snor in ‘De Oost’?

Veteranenorganisaties zijn boos over eerste beelden van de speelfilm De Oost. Worden de militairen in Nederlands -Indië neergezet als SS’ers? De producent belooft een speciale voorvertoning voor oud-militairen.

Westerling in de speelfilm De Oost. [still]

Door Bor Beekman

‘Goed, die snor van Westerling laten we dan zitten’, zegt Leo Reawaruw. ‘Al hád hij geen snor. Maar als je – zoals de producent van De Oost – zegt dat je respect hebt voor de veteranen, waarom verander je die donkere kleur van die uniformen in de film dan niet? Alles kan toch, met de computer? Net als dat nare gotische lettertype van de titel, kun je zó aanpassen.’

De oud-legerman en voorman van de belangenorganisatie Maluku4Maluku komt zojuist van een onderhoud met Sander Verdonk, de producent van de nieuwe Nederlandse speelfilm De Oost. Ze waren uitgenodigd door de makers van de film, na onrust die in veteranenkringen is ontstaan. De soldaten van het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) zouden erin worden afgeschilderd als ‘nazi’s’, in zwarte kleding die aan SS-uniformen doet denken.

Boosheid

Oud-strijders en belangenverenigingen, waaronder de organisatie van Reawaruw, het Veteranen Platform en de Federatie Indische Nederlanders, uitten vorige week hun boosheid over De Oost. In het koloniale oorlogsdrama van regisseur Jim Taihuttu treedt een jonge Nederlandse soldaat toe tot de commando-eenheid van Raymond Westerling, de legerkapitein die omstreden is vanwege zijn zuiveringsacties en standrechtelijke executies op het eiland Celebes.

In de 40 seconden durende teaser van de film is acteur Marwan Kenzari, die Westerling vertolkt, te zien met een korte, piramide-achtige snor; die zou volgens de veteranen verwijzen naar Hitler. Ook de zwarte tint van de uniformen klopt niet, meldden de critici. Westerlings speciale eenheden opereerden in het camouflagegroen, niet in SS-zwart. Ook droegen ze geen hoge laarzen. En is dat enigszins gotische lettertype van de filmtitel geen hint naar het Derde Rijk?

De echte trailer van de in Indonesië, met een budget van ruim 6 miljoen euro gedraaide oorlogsfilm, volgt nog. De film van Taihuttu zou dit jaar al in de bioscoop verschijnen, maar liep vertraging op door het coronavirus. De teaser toont de ontsteltenis op het gezicht van soldaat Johan (hoofdrolspeler Martijn Lakemeier) als die ziet hoe zijn medesoldaten een dorpje ontruimen. Een vrouw wordt voorbij gesleept aan het haar, een kind onder schot gehouden. Op de achtergrond rijdt kapitein Raymond Westerling voorbij in een open jeep.

Confronterend

‘Je plakt een man als Westerling geen Hitler-snor op’, was de eerste reactie van Reawaruw. De oud-strijder, afkomstig uit een militaire Moluks-Nederlandse familie, was degene die aan de bel trok, toen hij zag dat bioscoopketen Pathé alvast adverteerde met de eerste beelden. Hij eiste een voorvertoning van de film voor belanghebbenden en betrokkenen, vóór De Oost straks uitgaat in de bioscoop.

Producent Verdonk van New Amsterdam Film Company, het bedrijf achter De Oost, zegt na afloop van het gesprek met Reawaruw ‘goed te snappen’ dat de film confronterend zal zijn. ‘Deze geschiedenis ís complex en voor sommigen traumatisch, dat willen we juist laten zien. Het zou jammer zijn als de discussie over de onafhankelijkheidsoorlog zich nu voornamelijk toespitst op een snor en uniformen. We zullen geen inhoudelijke aanpassingen doen aan de film.’

Die bewuste snor van het filmpersonage Westerling, zegt Verdonk, is de toentertijd populaire ‘Clark Gable-snor’ – George Clooney droeg ’m precies zo als Amerikaanse militair in het historische WOII-drama The Monuments Men (2014). Voorts kende Wolf, Taihuttu’s eerdere speelfilm over een kickboksende crimineel (geen nazi), óók zo’n op het eeuwenoude gotische schrift geïnspireerde titeltypografie. En de uniformen van Westerlings eenheden in De Oost zijn weliswaar fictief, maar nog wel donkergroen en niet zwart.

Geen leugens in lesprogramma

‘We willen de film niet afpakken’, reageert Reawaruw. ‘Maar we blijven bij ons standpunt en dringen aan op aanpassingen.’ Hij zegt bovenal ‘woest’ te zijn over de koppeling van De Oost aan een lesprogramma rond de film, dat straks wordt aangeboden aan scholen in het land. ‘Over een film kun je nog zeggen: artistieke vrijheid. Maar een lesprogramma mag niet uit leugens bestaan.’

Het educatieproject ‘De Wereld van de Oost’ is volgens de producent ontwikkeld omdat de speelfilm alleen nooit voldoende recht kan doen aan de complexiteit van de onafhankelijksoorlog. ‘De film is een artistieke interpretatie van de geschiedenis. De interactieve educatiewebsite en het lesmateriaal zijn gebaseerd op historische en hedendaagse bronnen, en gaan dieper in op de wijze waarop de oorlog tot op de dag van vandaag doorwerkt. De bedoeling ervan is nu juist om vanuit meerdere perspectieven naar de geschiedenis te kijken.’

Voorzichtige toezegging

Een speciale voorvertoning voor veteranen en betrokkenen is tijdens de ontmoeting in Amsterdam wel al voorzichtig toegezegd door de filmmakers. ‘We hebben gepraat’, zegt Reawaruw, die het gesprek voerde namens verschillende verontruste veteranenorganisaties. ‘Dat is voor nu het belangrijkste. En we gaan verder praten, om de schade zoveel mogelijk te beperken.’ Ook hoopt hij dat de KNIL-veteranen meer worden betrokken bij het lesproject.

Taihuttu was niet aanwezig bij het gesprek. De Molukse overgrootvader van de regisseur vocht in het KNIL-leger en ligt begraven op de militaire begraafplaats bij Bandoeng. Eerder zei de filmmaker over zijn oorlogsdrama, in gesprek met de Volkskrant: ‘Het gaat me er niet om die soldaten te veroordelen.’

De vanwege corona uitgestelde speelfilm De Oost (tijdsduur 2,5 uur) wordt nu eind februari 2021 in de bioscoop verwacht.

 

Dit artikel verscheen eerder in De Volkskrant, 8 oktober 2020.

 

 

 

Dit bericht werd geplaatst in 9. Java Post. Bookmark de permalink .

51 reacties op Strijdpunten bij nieuwe speelfilm over Nederlands-Indië: wel of geen Hitler-snor in ‘De Oost’?

  1. j.w.hoegen zegt:

    De leugen regeert , want is politiek gewenst .Niets , uiteraard , over het begin op Java ,
    door Genraal Iwabu en 20.000 van zijn meest geharde strijders , met luchtsteun van 62 jachtbommerwerpers .

  2. Jean-Louis zegt:

    Tja, wat moet ik met een Trailer van 40 seconden. Ik kan pas oordelen als de film klaar is voor vertoning. Het is een lesprogramma voor scholen. Ik juich dit ten zeerste toe. Mijn generatie en die daarna weten niets over overzeese gebiedsdelen. In discussies over 45-50 vertel ik hoe de andere kant heeft huisgehouden en dat de tegenreactie van onze zijde begrijpelijk is. Aan de hand van voorbeelden die mijn ouders hebben meegemaakt op Oost Java en Soerabaja vertel ik over de moordpartijen gepleegd door de zg vrijheidsstrijders. Ik ontvangt dan begrip over de situatie waarin de Nederlandse militairen in terecht kwamen en hoe er werd afreageert. Ik hoop dat de jongeren die deze film krijgen voorgeschoteld krijgen niet voorgelogen worden met een verdraaide geschiedenis. Anders doet het afbreuk aan hun opa’s die verschrikkelijke dingen hebben gezien en hebben moeten meemaken en erop aangesproken worden door hun kleinkinderen. Maar ik ben bang dat het een gekleurde vertoning wordt .

  3. Jan A. Somers zegt:

    “om de schade zoveel mogelijk te beperken.’” Een beperkte schade blijft schade.
    “Tja, wat moet ik met een Trailer van 40 seconden.” Hoef je niets mee te doen. Die foto spreekt voor zichzelf!
    “die donkere kleur van die uniformen” Hoe lesprogramma als je niet eens weet hoe of die toenmalige uniformen er uit zagen. Marsmannetjes zouden tenminste nog leuk zijn geweest. Blieb bliep.

  4. Domme stemmingmakerij. Het is momenteel vrij gebruikelijk om niet de objectieve waarheid te vertellen maar domweg leugens te verkondigen. Wat maakt het uit, de elite in deze wereld heeft wel wat anders te doen dan uitzoeken hoe het werkelijk was.
    Dus ja, pruts maar wat aan met dit soort beelden en je krijgt wel een prijs.

  5. Frank Bikker zegt:

    Als je al in een trailer van 40 sec 3 op zijn zachtst gezegd vreemde dingen ziet, dan belooft het wat voor de gehele film. Die hele Verdonk wil gewoon een kaskraker door juist dit soort suggererende en provocerende beelden. Hoe meer sensatie hoe beter. Dan komen de mensen wel. Dit is toch ook al gratis publiciteit voor hem. Voor de rest interesseert het hem niets.

    • RLMertens zegt:

      @FrankBikker; ‘kaskraker etc.’- Intrigerend, dat juist een Molukker zoiets ten tonele brengt/bedenkt? Daar moet mi. een bedoeling achter zitten. En dan nog een school les pakket erbij…..

      • Jean-Louis zegt:

        Men. Mertens. Zeker zit hier een bedoeling achter. Wie de jeugd heet, heeft de toekomst. Toen mijn beide kinderen op het vwo bezwaar maakten omtrent de lessen over de “Vaderlandse geschiedenis” , werd hun de mond gesnoerd met een bedenkelijk antwoord. Mijn kinderen en anderen vonden dat er te weinig verteld werd over de overzeese gebiedsdelen. Antwoord die mijn kinderen kreeg. In Indië is de oorlog niet zo erg geweest als in Europa. De hongerwinter en de jodenvervolging . Dat is pas erg. Vorig jaar weigerde een docent een essay te beoordelen die over het Forum van Democratie ging. Scholieren worden bij het naderen van verkiezingen gedrild om op links te stemmen. De geschiedenis verdraaien en de kinderen de halve en geen waarheid te vertellen. Over transparantie gesproken dan kunnen ze ook het standbeeld van Drees verwijderen. Drees bedreef een bedenkelijk politiek omtrent de repatriëring.

      • Frank Bikker zegt:

        @Jean-Louis ik moet inderdaad zeggen dat ik links stem, maar als iemand met een goed onderbouwd essay komt over FvD met allerlei elementen erin die deze geschiedenisleraar niet bevallen, maar wel onderbouwd zijn is deze man geen knip voor zijn neus waard. Je kan best een goed essay schrijven waar je het persoonlijk niet mee eens bent. Een goede leraar zal juist zijn leerlingen prikkelen door allerlei tegenargumenten aan te dragen om ze goed te leren beargumenteren. Dan de reden die deze man aandroeg om maar heel magertjes de overzeese gebieden te behandelen vind ik ook nergens op slaan. Hij heeft zich juist gedeeltelijk aan te passen bij de geschiedenis van zijn leerlingen. Zo heb ik:30 jaar in de Bijlmer les gegeven en daar behandelden wij ook meer van de geschiedenis van de bevolking van Suriname en Ghana dan in een geheel witte omgeving.
        Wel wil ik zeggen dat de zienswijze op de geschiedenis altijd een kwestie van meningen en keuzes zal blijven m.n. die van de moderne geschiedenis.

      • RLMertens zegt:

        @JeanLouis; ‘de honger winter etc.’- Dat kreeg ik ook inderdaad in jr.’50 op de scholen te horen. Had het toen ook dikwijls aan de stok met mijn geschiedenis leraar; zgn. ‘nog geen lesboek over Indië/Indonesië etc’. -Echter, mijn kinderen in de jr.’80 kregen toch wel wat meer mee. Ik bezit een WF.Kalkwiek/drs.ACde Boer Studiegids 1988 Havo/Vwo, eind examen van mijn zoon; Nederlands Indië 1918-1948 met hoofdstukken; voorgeschiedenis VOC, Bestuur inrichting/inheems bestuur, Politieke bewegingen; Indo Europeanen(!), Onderwijs, muiterij; de Zeven Prov, Soetardjo, Oorlog en bezetting: Atlantisch Handvest(!), Soevereiniteitsoverdracht etc. Dus….is het daarna wellicht minder geworden?

      • Jan A. Somers zegt:

        “wellicht minder geworden?” Uiteraard, Indië is nu Verweggistan.

      • Jan A. Somers zegt:

        “bij het naderen van verkiezingen gedrild om op links te stemmen” Op zich niets mis mee, links zijn ook maar mensen. Maar het gaat daarbij wel om scholieren vanaf 18 jaar oud! Die kunnen al behoorlijk nadenken. Dat zijn geen kleuters meer!

      • RLMertens zegt:

        @JASomers; ‘verweggistan etc.’- Is dat zo, met wat er nu gaande is; Brandende kampongs, ‘Adolf’ Westerling, dekolonisatie onderzoek , Voc slavernij etc.? Ik denk eerder, dat er nog meer los komt. De beerput is open!

      • Jan A. Somers zegt:

        “De beerput is open!” Als plee-ingenieur heb ik uiteraard een vlakspoeler. Al in de bijbel wordt aangeraden te kijken naar wat van u is uitgegaan.

      • RLMertens zegt:

        @JASomers; ‘wat van u is uit gegaan etc.’- Waar uit? In die plee? Volgens de bijbel?

      • Jan A. Somers zegt:

        “Volgens de bijbel?” Zo, dat heeft u in ieder geval begrepen. Jammer dat ik het nu weer moet oprakelen voor u. De precieze plek weet ik niet uit mijn hoofd, maar in de hygiëneregels uit de woestijn (OT) staat ergens dat om te poepen/piesen u het kamp moet verlaten en een schepje meenemen. Als je dan gedaan hebt wat u dacht te moeten doen, kijk dan even om of het in orde is (heel wat zaken van uw gezondheid zijn af te leiden van uw poep/pies!), en bedek het dan met wat grond. Nou, voor een pleeingenieur staan technische hygiënemaatregelen. centraal, dus ook een plee (als u dat niet weet, dat is een toilet). En als u het niet weet, er zijn twee soorten toiletpotten, diepspoelers en vlakspoelers, ook wel schotelpotten genoemd. Kijken naar wat van u is uitgegaan kan alleen bij de vlakspoelers. Kunt u zien wat er mis is met u. Gesnapt? Weet u meteen waarom Nederland een Christelijk land is.

      • Arthur Olive zegt:

        “Volgens de bijbel”
        Good for you dat u dat weet heer Somers. De Westerse wereld gebruikt vele gezegden en gewoonten die hun oorsprong in de bijbel hebben. Daarom dat kennis van bijbelse geschiedenis gewaardeerd kan worden zelfs door atheists.
        Waar u het overhad is te vinden in Deuteronomy 23:13 en de reden was niet hygene maar omdat het kamp heilig was verklaard moest men dit doen buiten het kamp.

      • Jan A. Somers zegt:

        Ja, zo kon deze hygiënische “wet” worden gehandhaafd. Mensen waren te lui om buiten het kamp te poepen/piesen. Maar dat doe je niet tegen iets heiligs. Dat is mij tenminste zo verteld. Higiëne was tijdens die tocht door de wuoestijn enorm belangrijk.

      • Jan A. Somers zegt:

        Sorry, hygiëne

      • Jan A. Somers zegt:

        Stom, woestijn.

      • RLMertens zegt:

        @JASomers; ‘diep- en vlakspoelers etc.’- We hebben het toch over Indië/Indonesië; als geschiedenis beerput, die nu open gaat; nog steeds in het nieuws etc. Dus zeker geen ‘Verweggistan’. Indië laat je niet los is een boek titel! Zie Oktober geschiedenis maand; met lezingen, manifestaties, optredens etc. door het hele land, van uw Zeeland tot Groningen. Met in/op elke plek zeker voorzien van benodigdheden/behoeften van/voor een officiële plee ingenieur! Bottol tjebok zelf meenemen! -Net zelfs op het tv.nieuws; ons onderwijs moet meer aandacht besteden aan de koloniale geschiedenis( wat echt geschied) is!

      • Jan A. Somers zegt:

        ” als geschiedenis beerput” Nou, die toiletpot is toch de moderne uitvoering van een beerput? Met uw eigen geschiedenis daarin? Na die Indië/Indonesië maaltijd?
        “Net zelfs op het tv.nieuws; ons onderwijs moet meer aandacht besteden aan de koloniale geschiedenis( wat echt geschied) is!” Bij het Tv-nieuws ben ik benieuwd naar wat er gisteren en nu aan de hand was, En wat er morgen gaat gebeuren.. En het onderwijs moet toch onze kinderen klaar maken voor hun toekomst? Kennis van de geschiedenis is daarbij belangrijk, maar niet over blijven zeuren. Dat leidt maar af van wat echt belangrijk is. Heb het daar druk genoeg mee. U maakt zich toch ook niet druk over de watergeuzen, plunderende en moordende bersiappers van toen? Toch onze bevrijders?

      • RLMertens zegt:

        @JASomers; ‘niet over blijven zeuren etc.’- Over de waarheid, wat er in/met Indië is gebeurd? Die kennis is belangrijk van onze kinderen; zie de oproep voor het onderwijs.
        Eindelijk na 75 jaar!

      • Jan A. Somers zegt:

        “Eindelijk na 75 jaar!” Ja, de Japanners deden met de Kenpeitai moeilijk tegen mij, en diverse familieleden overleden. Ga ik toch niet over zeuren? Gewoon geschiedenis! De Indonesiërs deden moeilijk tegen mij in de Simpangclub en de Werfstraatgevangenis, en diverse familieleden vermoord. Ga ik toch niet over zeuren? Gewoon geschiedenis. Ik ben doorgegaan met het leuke werken aan de toekomst!

      • Arthur Olive zegt:

        “Gewoon geschiedenis”
        Mensen die persoonlijk trauma of pijn hebben geleden gedurende de jappentijd en de Bersiap verwerken het op hun eigen manier.
        Om er dan gewoon als geschiedenis op weg mee te gaan is wel uniek.

      • Jan A. Somers zegt:

        “verwerken het op hun eigen manier.” Klopt helemaal, en dat respecteer ik dan ook. Maar het zijn dan persoonlijke ervaringen. Zelf heb ik geen trauma overgehouden aan zowel mijn Japanse als Indonesische ervaringen. Maar daar gaat het hier bij de heer Mertens niet om, hij heeft het over zijn slechte voorouders, niet zijn eigen ervaringen.

      • RLMertens zegt:

        @JASomers;’aan de toekomst etc.’- Toch opvallend dat zij die het foute verleden zo omarmen kregelig worden als hen een spiegel voor houden; wat werkelijk is geschied!
        Niet zeuren, hoort men dan meestal. Tempo doeloe heet nu tempo doeloos!

      • Jan A. Somers zegt:

        Ik word helemaal niet kregelig hoor. Ik respecteer ieders eigen gevoelens. Maar dat mag van de ander richting mij toch ook wel? Mijn geschiedenis begint bij mijn ouders. En nog belangrijker: baboe Soep.

      • RLMertens zegt:

        @JASomers; ‘de andere richting etc.’- De ‘koloniale richting’ van eufemisme en geschiedvervalsing; ‘van de kolonie niets dan goeds’?

  6. RLMertens zegt:

    @JASomers;’aan de toekomst etc.’- Toch opvallend dat zij die het foute verleden zo omarmen kregelig worden als hen een spiegel voor houden; wat werkelijk is geschied!
    Niet zeuren, hoort men dan meestal. Tempo doeloe heet nu tempo doeloos!

  7. Peter van den Broek zegt:

    Ik heb net naar de trailer/teaser van de film “De Oost” bekeken

    De kritiek richt zich op de soldaten van het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) die zouden worden afgeschilderd als ‘nazi’s’, in zwarte kleding die aan SS-uniformen doet denken.

    Eerst komen Nederlandse soldaten in beeld , naar de helm te beoordelen vermoed ik soldaten van de Mariniersbrigade. Ik leg geen verbinding met Amerikaanse mariniers die in Vietnam huisgehouden hebben.
    Dan zie ik een militair in een jeep, die een snor heeft. Ik leg geen verbinding met het snorretje van Hitler, die trouwens een ander soort snor had.
    Die militair heeft een donkergroen uniform aan. Ik leg geen verbinding met het uniform van SS-soldaten dat herkenbaar is aan de SS-runenteken op de rechterkraag. Trouwens het gevechtsuniform van de waffen-SS was niet zwart.

    Mijn vraag is waarom Oud-strijders de verbinding leggen tussen Depot Speciale troepen van kpt Westerling en de SS, wellicht een slecht geweten.

    • Jan A. Somers zegt:

      “Mijn vraag is” Ach ja, als je het over Indische geschiedenis hebt, heb je het over slechte mensen, en nog slechtere mensen. En als je het over Westerling hebt, heb je het over een nog een stapje erger. Wat is de Nederlandse helft van de Indo toch slecht!

    • Frank Bikker zegt:

      Zou het niet zo zijn dat in elke oorlog het sadisme van de mens van beide kanten naar boven komt? Daarbij is het ook voor Jan Soldaat in precaire situaties jij of ik. Aan beide kanten zijn slechte dingen gebeurd. Dat moet ook allemaal genoemd worden, wil je een geschiedenis over deze oorlog schrijven. Bij wie de schuld ligt?, Ik denk dat je daarvoor bij de politieke/ legerleiding van beide kanten moet zijn, uitgezonderd individuele excessen.

  8. Peter van den Broek zegt:

    “Schuld en boete” naar het boek van Dostojevski gaat over morele dilemma’s zoals die van Jan soldaat in de film. Dat heeft niets te maken met Jan Soldaat in precaire situaties. De veteranen interpreteren de film alsof deze een verwijzing maakt naar het SS-optreden in WO2. Als het Nederlands militair optreden, m.n. van het Depot Speciale Troepen -DST- (zie het embleem op de uniformen in de film) niet vergeleken kan of mag worden met dat van SS-ers , waarmee vergelijken we dan wel hun militair optreden?
    De historicus Remy Limpach geeft aan dat 1 op de 4 Nederlandse militairen betrokken was bij wat vroeger Excessen , maar nu structureel geweld wordt gedefinieerd. De andere 3 militairen wisten ervan. Een Befehl-ist-Befehl rechtvaardiging is toch niet op zijn plaats?

    Wat ik mis in de vooraankondiging (teaser) is de verbinding tussen de militaire/politieke top en kpt Westerling, de zgn chain of command, want Westerling heeft toch bevelen van hogerhand opgevolgd?
    Waar zijn onze schrijftafelmoordenaars gebleven? Als Adolf Eichmann wordt genoemd dan noemen we ook man en paard. Dan kom ik niet terecht bij Jan Soldaat, maar bij namen zoals Simon Spoor of Louis Beel.
    Aan een vergelijking met het barbaarse Duits optreden in WO2 valt gewoonweg niet te ontkomen. Wie zijn geschiedenis niet kent, is gedoemd haar te herhalen.

    • Jan A. Somers zegt:

      “de verbinding tussen de militaire/politieke top en kpt Westerling, ” Commando’s worden o.a. ook opgeleid om te doden. Wat doet een commando dan wanneer hij bevel krijgt ergens op te treden? Op verzoek van plaatselijke bestuurders? Bestuurders wiens eigen handhavingsorgaan, de politie, het niet meer aankan. En het dan hoger op zoeken. In Nederland is het rijtje: politie > ME > Marechaussee. Dat zijn standaardrijtjes, heeft niets met de heren Spoor en Beel te maken. Wel met de betreffende bewindslieden van dat moment.

  9. Peter van den Broek zegt:

    politie-> ME-> Marechausee? Een standaardrijtje zeker in Nederland, maar het gaat juist niet over Nederland en ludieke afscheidingsbewegingen als de kabouters of provo’s? En dat was wel Nederland, anno dato jaren 60.

    Commanda’s worden opgeleid om te doden in gevechtssituaties en binnen het kader van het Militair Strafrecht!!!!! Ik kan het standrecht moeilijk als gevechtssituatie omschrijven, althans ik ben Standrecht in het Wetboek van Militaire Strafrecht of in de voorschriften niet tegengekomen. Dit is wel het rechtskader waarbinnen Nederlandse militairen, anders dan de Waffen-SS ofSonderEinheitsKommando als BBE, funktioneren.

    In Zuid-Celebes was iets heel anders aan de hand. De ltnt-GG Van Mook had de noodtoestand voor Zuid-Celebes uitgeroepen i.c. de toestand van oorlog en beleg. Al helemaal vreemd, want deze toestand was na de Japanse bezettingstijd in Nederlands-Indie helemaal niet opgeheven. Maar ja, wat wist ltnt-GG Van Mook dat die noodtoestand al in september 1939 voor geheel Nederland inclusief de kolonien gold.
    Bepaalde bevoegdheden waren aan de territoriale bevelhebber van Zuid-Celebes kol. de Vries overgedragen en die om zijn handen in onschuld te wassen, riep de bijstand in van het Depot Speciale Troepen -DST-.

    Lees ik hoe kpt. Westerling zijn instructies kreeg die zowel door gen. Simon Spoor Spoor, de legercommandant in Nederlands-Indie, als door de politieke top in Batavia (Van Mook) als Den Haag (Beel, Drees etc.) stilzwijgend werden goedgekeurd/afgedekt , althans ze hadden geen overwegende en/of uitdrukkelijke bezwaren geuit tegen het inzetten van kpt. Westerling., dan wisten zij toch hoe Westerling o.a. in Zuid-Sumatra eigenzinnig en hardhandig optrad. Aan hem werd de vrije hand gegeven, dwz het uitvoeren van standrecht als Recht in Nood. Het weinig geloofwaardige argument was dat bIj uitzonderlijke gebeurtenissen horen uitzonderlijke maatregelen, maar waren deze maatregelen zoals het uitvoeren van het Standrecht als Noodrecht in de koloniale geschiedenis zo uitzonderlijk, daargelaten dat ons Militair Strafrecht “Standrecht” niet (er)kent

    Daarbij vergeleken is de Wannsee-conferentie waarbij tot de “Endloesung als oplossing van het Jodenvraagstukwerd besloten, een hoorspel voor doven met SS-Heydrich als doventolk.

    Het blijkt alweer dat de gebeurtenissen in de dekolonisatie wat het militaire geweld betreft niet losgedacht kan worden van die in WO2 .

  10. Jan A. Somers zegt:

    ” het gaat juist niet over Nederland en ludieke afscheidingsbewegingen” Het is altijd nuttig handhavingsmethoden tussen diverse landen te vergelijken. Dan zie je dat in Indië het KNIL eerder aan het werk wordt gezet dan de Marechaussee in Nederland. Dat volgt ook uit de primaire doelstelling van het KNI krachtens de defensiegrondslagen: Handhaving van het Nederlandsch gezag in den Archipel tegen onrust of verzet binnen de grenzen, verzekering van orde en rust. Voor de volledigheid, bij de door u ludiek genoemde situaties als ‘geen woning, geen kroning’ was het hele rijtje nodig: politie > ME > Marechaussee (= leger).
    “Ik kan het standrecht moeilijk als gevechtssituatie omschrijven,” Uiteraard niet, maar wel als gevolg van …. Als je commando’s als handhavingsorgaan inzet (en geen arrestatieteams van de politie), weet je waaraan je begint, je doet het niet voor de lol. Ook weer ter vergelijk, in Nederland zitten daar nog de Marechaussee en gewone legeronderdelen tussen.
    “noodtoestand voor Zuid-Celebes uitgeroepen i.c. de toestand van oorlog en beleg.” ” al in september 1939 voor geheel Nederland inclusief de kolonien gold.” Wel een rommeltje. Noodtoestand bestond niet, net zo min als toestanden van ….. Op 11 mei 1940 heeft de GG voor Indië de staat van beleg afgekondigd. Op 10 december 1941 heeft de Londense regering de staat van oorlog afgekondigd, ook voor Indië. Dit laatste is met de capitulatie van Japan beëindigd. Ik dacht ook de staat van beleg, aangezien die gericht was op de Japanse agressie.
    “bevoegdheden waren aan de territoriale bevelhebber van Zuid-Celebes kol. de Vries overgedragen” Dat is normaal. Bij de staat van beleg wordt het openbaar bestuur ondergeschikt aan het militair gezag. Ook kunnen grondrechten opzij worden gezet.
    N.B. Ik gebruik hier uiteraard de oude systematiek, staat van beleg en staat van oorlog. Tegenwoordig is dit uitzonderingstoestand, niks noodtoestand. Uitzonderingstoestand is meer dan noodtoestand. Uitzonderlijke situaties vereisen een uitzonderingstoestand. Dat wordt bij het uitroepen vermeld.
    “ludieke afscheidingsbewegingen als de kabouters of provo’s? ” U weet niet waarover het in Nederland ging. Die provo’s en kabouters waren op heel andere doelen gericht. Die werden inderdaad over en weer ludiek uitgevoerd, maar hebben nuttig resultaat opgeleverd in de verhoudingen tussen politie en publiek. Met de rellen bij het huwelijk en inhuldiging van Prinses Beatrix ging het er veel harder aan toe, met mogelijk dodelijke slachtoffers. Ik moet er niet aan denken wat er zou kunnen zijn gebeurd als die gevechten de Nieuwe Kerk op de Dam zouden hebben bereikt. Dan had je geen commando’s nodig om te doden. Politie en Marechaussee kunnen dat ook.

  11. Peter van den Broek zegt:

    De informatie over de staat van Oorlog en Beleg heb ik overgenomen van het NIOD. Als dhr Somers een andere mening heeft, dan richt hij zich maar tot het NIOD, die zijn terzake kundig.

    Met de opmerking “Ik kan het standrecht moeilijk als gevechtssituatie omschrijven,” Uiteraard niet, maar wel als gevolg van…” kan ik niks mee. Standrecht als gevolg van uitzonderlijke situatie lijkt mij juridisch best moeilijk voorstelbaar als “Standrecht niet als term in het Wetboek van Militair strafrecht gedefinieerd wordt. Dan is “Standrecht” een buitenwettelijke term en handelde kpt. Westerling buiten de wet om.

    Maar nu terug naar de film “de Oost”. Die teaser was natuurlijk een luchtballontje van de filmmakers om aandacht te trekken en zodoende gratis publiciteit te krijgen voor een film, die in 2021 uitkomt.
    De veteranen hebben zich laten manipuleren en onbedoeld voor een publicitaire karretje laten spannen, want waar slaat de “gerechtvaardigde” kritiek van de veteranen op?
    1. Een snor die in de hele verre verte lijkt op die van Hitler?
    2. Donkergroene gevechtsuniformen die met teveel verbeeldingskracht en kleurenblindheid lijken op die van de SS, maar zeker niet op de militaire arm van de SS, de Waffen-SS?
    3) de gotische letters van Oost, waar lijken die eigenlijk op, iets uit het Oosten?

    Het hangt er maar van af met wat voor bril de veteranen naar de teaser keken, toch lijkt het me nuttig om vòòr een volgend filmbezoek eerst naar de oogarts te gaan, dit om misverstanden te voorkomen.

  12. Jan A. Somers zegt:

    U noemt het “i.c. de toestand van oorlog en beleg.” Voor een correct gebruik van juridische terminologie ga je natuurlijk niet naar het NIOD maar naar wetgeving. Honderden keren gekauwd en uitgekauwd. Dicht bij huis, de I.S.,Art.33. Ter handhaving van de uit- of inwendige veiligheid kan door of vanwege den Gouverneur-Generaal elk gedeelte van Nederlandsch-Indië in staat van oorlog of in staat van beleg worden verklaard. (…). En hier in Nederland zie de Nederlandse Grondwet Art. 103. In de nieuwere versies zult u die begrippen dus niet terugvinden. Moet u dus de toelichting op dat artikel lezen. Daarin vind u dat die begrippen zijn vervangen door Uitzonderingstoestand. Hiermee zijn grondwettelijke ‘staat van (…)’ uitgetild boven alleen oorlogssituaties. Het leuke van deze tekst is dat die gelijk is aan de tekst van de I.S.: ‘Ter handhaving van de uit- of inwendige veiligheid’.

  13. Peter van den Broek zegt:

    Rijswijkse CLD- scholieren van de 5de en 6de klas van het VWO gingen vaak via de Lange Kleiweg naar het hoofdgebouw van het CLD aan de Delftweg. Dan fietste of bromden we langs de gebouwen van het TNO, waaruit het angstaanjagende gehuil van honden opsteeg, hun geblaf ging door merg en been. Bij nader onderzoek bleken deze honden voor proeven te worden gebruikt.

    Had Heer Somers, die toch lid was van de OR, er niet voor kunnen zorgen dat cavia’s mochten worden gebruikt, die maken niet zoveel lawaai. Bij ons scholieren stond TNO voor DE organisatie die dierproeven deed: TN OH = Toegepast Natuurlijk Onderzoek en Honden.

    • Jan A. Somers zegt:

      Wij hadden het over Totaal Nuttelos Onderzoek.
      Tegen Negenen Op.
      En wij deden proeven met bacteriën. Ja, die zijn stiller. Ook vanwege de mondkapjes.

    • Jan A. Somers zegt:

      Mag ik ff repareren? Natuurwetenschappelijk!

    • Jan A. Somers zegt:

      Onderzoek met proefdieren gebeurt met dieren in allerlei soorten en maten. Met de daarbij behorende kosten. Om te voorkomen dat er overal duur en ongecontroleerd onderzoek gepleegd wordt met grotere dieren was dat in Nederland geconcentreerd in één laboratorium, TNO Rijswijk. Ook met primaten. Daar was ook een defensielaboratorium van TNO gevestigd waar onderzoek werd gepleegd naar gifgassen. En een centraal TNO chemisch-fysisch laboratorium. De primaten zijn verhuisd naar een centraal laboratorium voor heel Nederland. met de daarbij horende faciliteiten voor het verantwoord omgaan met die dieren. Het gifgaslab heeft internationale faam verworven met de toenmalige directeur Ooms. Hij was de voortrekker en eerste directeur van de (VN) Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW), nu gevestigd in Den Haag..

    • Jan A. Somers zegt:

      In hetzelfde complex was ook het Adviesbureau der Genie gehuisvest. Daar werkten o.a. net afgestudeerde ingenieurs in hun dienstplichttijd. Met die lui en enkele oliebedrijven zoals Shell en BP, en een promovendus van de UvA, hadden we een onderzoekclubje voor milieuverontreiniging door minerale olie. Mijn TNO-afdeling van het Instituut voor Milieuhygiëne en Gezondheidstechniek TNO had daarin de hoofdrol, maar we maakten gebruik van de wiskundige (militaire) ingenieurs met hun spullen voor het zware rekenwerk.

  14. Pim zegt:

    Ik verbaas me altijd weer over de vergelijkingen met de SS en wat dies meer zij, in welke context dan ook. De snor van Westerling in de film lijkt helemaal niet op die van die wereldberoemde Boheemse korporaal met stijve rechterarm.

    Laat ik vooropstellen: ondergetekende is een Bule Belanda met geen enkele directe connectie tot Nederlandsch Indië, daarvoor ben ik te jong. Maar ik ben wel zeer geïnteresseerd in de geschiedenis van én het huidige Indonesië.

    Waarom vergelijken met de situatie in Europa ? Was er in Europa een Bersiap ? Was er in Europa een onafhankelijkheidsstrijd ? De situatie in Indië was totaal anders. De Belanda’s hebben gemoord, de pemuda’s hebben gemoord, (voorloper van) de TNI hebben gemoord. Niemand is schoon. Het was een vuile oorlog, zoals elke oorlog. Het optreden van de Nederlanders is niet goed te praten, maar vergelijkingen maken tussen oost en west is niet terecht omdat het zeer verschillend is.

    Van een kant heb ik respect voor de Indonesiers die heden ten dage geen punt maken van de gebeurtenissen rond orde lama / orde baru (vele doden, geen duidelijkheid hoeveel). Misschien is het onwetendheid, misschien is het ontkenning (tabu) maar in het huidige Indonesië is men niet zo bezig met dit soort zaken. In Belanda hebben wij de luxe ons druk te maken over het verleden en te wijzen naar de schuldigen, maar daar blijven we hangen, wijzen. Maar leren we er ook iets van ? Nee, het blijft bij wijzen. Dus wie is wijzer, de Indonesiër die verder gaat met leven of de Bule Belanda die blijft wijzen maar niets geleerd heeft ?

    • Jan A. Somers zegt:

      “In Belanda hebben wij de luxe ons druk te maken ” Klopt, en samen met Corona is dat saai. Dan maar vingertje wijzen. Mijn Indonesische kennissen hebben geen moeite met ons. Zij hebben hun eigen sores.

    • RLMertens zegt:

      @Pim; ‘die blijft wijzen etc.’ – Niet alleen wijzen, maar ontkennen/bagatelliseren wat daar werkelijk is geschied! -Zie de 3 uur lange tv.doc. uit 1976(!) Merdeka van Rolf Kiers vpro; op youtube of http://www.indisch4ever.nu Met de commentaren anno 2020!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s