Het staatsbezoek had ook de Molukken aan moeten doen

Indonesië Het is een gemiste kans dat de koning en koningin de oude band tussen Nederland en de Molukken niet hebben onderstreept, schrijft Juan Seleky.

Straat te Ambon, ca. 1900

Door Juan Seleky

Hoewel het op zichzelf een positieve ontwikkeling is dat koning Willem-Alexander en koningin Máxima een staatsbezoek hebben gebracht aan Indonesië, aan de vooravond van de viering van 75 jaar onafhankelijkheid van deze oud-kolonie, is het jammer dat zij de Molukken niet hebben aangedaan.

Want juist op de Molukken is de Nederlandse kolonisatiegeschiedenis van Indonesië, het voormalige Indië, vierhonderd jaar geleden begonnen, al is dat een onderbelicht aspect van de kolonisatiegeschiedenis.

Over deze gedeelde geschiedenis en de eeuwenoude band tussen Nederland en de Molukken wordt zelden of nooit gesproken. Het wordt kinderen op scholen niet geleerd. De Vereenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) startte op de Molukken de specerijenhandel, waaraan Nederland heel veel geld verdiende tijdens de Gouden Eeuw. In 1620 benoemde de Compagnie Pieter Both als eerste gouverneur-generaal van Indië op de Molukken.

Tot die tijd waren de Molukken redelijk welvarend geweest. Toen de Nederlanders in de zeventiende eeuw Indië ontdekten, kozen ze juist Ambon uit als een plaats om zich te vestigen, want Ambon en de andere Molukse eilanden hadden iets heel speciaals. Er groeiden kruidnagelbomen. Nederlanders kochten de kruidnagels, de nog gesloten bloemknoppen van de boom die gedroogd werden, voor weinig geld van de Molukkers en vervoerden die over zee naar Europa.

De Nederlanders verdienden zo uitstekend aan dit Molukse product dat ze zelfs de Molukkers verboden aan anderen hun kostbare kruidnagels te verkopen. Hetzelfde gold voor de foelie, het gemalen vlies van de muskaatnoot, de zaadkern van de vrucht van de muskaatboom.

Javanen

Zo konden de Nederlanders de Molukkers zo weinig betalen als ze wilden. Als de Molukkers stiekem toch aan anderen hun waar leverden, bijvoorbeeld aan de Javanen, werden ze gruwelijk bestraft. De Javanen stuurden op hun beurt geen rijst meer naar de Molukken, omdat ze zelf geen kruidnagels kregen. En dat betekende honger. De Nederlanders lieten weliswaar wel rijst naar de Molukse eilanden vervoeren, maar die was duur en slecht.

Toen Nederland in de loop van de negentiende eeuw voor de verdere kolonisatie van Indië een koloniaal leger nodig had, werd het Koninklijk Nederlands Indisch Leger (KNIL) opgericht, in 1814. Veel Molukkers zouden in dit leger dienen. Velen zijn omgekomen tijdens de Japanse bezetting en toen ze meevochten aan de kant van Nederland tijdens de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd van augustus 1945 tot 1949.

Een deel van de Molukse KNIL-militairen kwam na de onafhankelijkheid van Indonesië met hun families op dienstbevel naar Nederland in 1950. Deze ‘eerste generatie’ Molukkers is – hoewel ze ernstig teleurgesteld waren door de eerloze behandeling die hun van de Nederlandse regering ten deel is gevallen – altijd trouw gebleven aan het koningshuis zelf.

Meerstemmige geschiedenis

Juist vanwege die trouw en de eeuwenoude band tussen Nederland en de Molukken – belichaamd door een Moluks-Nederlandse gemeenschap van inmiddels tienduizenden mensen – was het symbolisch van grote waarde geweest als het koninklijk staatsbezoek nu ook de Molukken had aangedaan.

Dat dit bezoek niet heeft plaatsgevonden, is een gemiste kans. Maar dit kan worden hersteld bij een volgend staatsbezoek. Ondertussen kan in Nederland worden begonnen met de ontwikkeling van een meer evenwichtige geschiedschrijving over de koloniale periode in het voormalig Nederlands-Indië. Een geschiedschrijving waarin niet alleen het Nederlands perspectief wordt behandeld, maar nadrukkelijk ook het Molukse, het Indische en het perspectief van andere volkeren en gemeenschappen zoals de Papoea’s.

Dit betekent werk voor universiteiten, scholen, maar ook voor instituten als het NIOD, die momenteel onderzoek doet naar de dekolonisatieperiode. Wij vragen: maak het beeld compleet, vertel het hele verhaal, deel de meerstemmige geschiedenis.

 

Juan Seleky is voorzitter van de Landelijke Stichting Molukse Ouderen (LSMO) en co-auteur van Istori-Istori Maluku, het verhaal van de Molukkers en Terug op de Molukken (Arbeiderspers, 1979 resp. 1981).

 

Dit artikel verscheen eerder in het NRC, 20 maart 2020.

Dit bericht werd geplaatst in 9. Java Post. Bookmark de permalink .

17 reacties op Het staatsbezoek had ook de Molukken aan moeten doen

  1. Z.kountul zegt:

    Dat klopt, want de Molukkers waren de trouwste onderdanen van Ned.Ind.
    Helaas is het niet als zodanig opgemerkt! Maar door de andere Indonesiërs wel opgemerkt; en de Ambonezen een scheldnaam gaven.

  2. walter zegt:

    Molukken: Goed idee om onze dankbaarheid te tonen.
    Slecht idee van de politieke kant tegenover Indonesie.

  3. De eerste Nederlander nl Cornelis de Houtman was op Java geland en niet in de Moluccen.Rijst voor de Moluccers was toen minder belangrijk want hun voornamelijk voetsel was SAGOE.Wel heeft de Moloccen veel geleden tijdens het kolonialisme( echter ook Atjeh,Bali en Lombok met de Puputan dat is zelfdoding van honderen mensen ook zuigelingen op de arm van vrouwen die dood geschoten wren door de KNIL die meestal uit Ambonesen waren onder commando van Hendrik Colijn die 5 keer Premier was geworden ) en door buiten sporige mishandingen door helden zoals Coen met onthoofdingen maar oot het vernietigen van bomen en planten door de Nederlanders om het volk te laten verhongerinen.Niet te vergeten de kampong verbrandigen.Toch waren de Moluccers een MINDERHEID bij ket KNIL.Er waren meer Javanen en Sundanesen di dood zijn gegaan voor de Hollanders.Maaromdat zij meestl van de laagste rang zijn( meer durf dan hersens), blijft geen ander mogelijkheid dan de meester te volgen.Waar ze in Holland ook niet veel handen berijkt in vergelijking met de Mohammadanse Turken,Agerijen/Marokanen die o.a; burgemeesters/parlement leden zijn geworden alhoewel ze later pas in Nederland waren gekomen.

  4. Schriftelijke correctie:wren moet zijn WAREN,oot moet zijn OOK, ververhongeringen moet zijn VERHONGERING, di moet zijn DIE,meetl moet zijn MEESTAL, handen moet zijn HADDEN, Mohammadanse moet zijn MOHAMMADAANSE,Agrijen moet zij ALGERIJEN.Bedankt!

  5. leogerritsen zegt:

    En dan ook nog Papoea.
    Hete hangijzers waar men liever niet de aan brandt.

  6. Jan A. Somers zegt:

    “is het jammer dat zij de Molukken niet hebben aangedaan.” De voorbereidingen van deze reis hebben lang geduurd. Tijd genoeg voor een Molukse organisatie om met voorstellen te komen.

    • Jan A. Somers zegt:

      Heeft het Indisch Platform zich ook met die reis bemoeid? Toch een goed moment om bekend te worden op het ministerie!

    • Jan A. Somers zegt:

      En niet te vergeten bijvoorbeeld FIN, Halin, Veteranenlegioen, KNILlers. En nog andere verenigingen die vertellen zich te bemoeien met Indische zaken.

  7. Als onze Koning de volgende keer bij voorkeur 27 december naar de Molukken gaat, kan hij toch Hormat betuigen, aan Chris Soumokil, iemand die net als ene Sukarno de onafhankelijkheid uitriep, daarna een kort bezoek aan Irian Jaya waar hij een standbeeld voor Luns onthult en als sluitstuk Timor, waar hij kan kiezen tussen Oost en West. Van Sabang tot Merauke, allemaal symbolisch natuurlijk om tegenover de gastheer de eenheidstaat Indonesië te benadrukken.

    • R.L.Mertens zegt:

      @PetervandenBroek; ‘hormat betuigen etc.’- Niet vergeten; ook een bezoek aan Z-Celebes. Om het monument van een echte rechtvaardige vorst; Rartu Adil z.m Raymond Westerling te Makassar te onthullen. Wellicht nog een tussenstop om uit te rusten op de Braga in Bandoeng!

      • Jan A. Somers zegt:

        En een bezoek te brengen aan de slachtoffers van de infiltranten uit Java. Nog afgezien van een bezoek aan Kembang Kuning in Soerabaja. Kan hij meteen zijn marine-uniform even strijken.

      • RLMertens zegt:

        @JASomers; ‘infiltranten uit Java etc.’- Verzetsstrijders( !), zoals onze oranje infiltranten destijds uit Engeland. Of waren het toch; oranje extremisten?

      • Jan A. Somers zegt:

        “Verzetsstrijders( !)” Prachtige naam! Werd korte metten mee gemaakt.

      • Albert zegt:

        Verzetstrijders of infiltranten. Zij waren terroristen.

  8. Albert zegt:

    Molukse aangelegenheden zijn gevoelige onderwerpen voor de Indonesische regering. Ik denk niet dat al te veel aandacht voor Molukse zaken tijdens het bezoek bevorderlijk zou zijn voor de atmosfeer.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s