Het jaar van de Showa

De kleine Hirohito, 1902

Naar aanleiding van de verjaardag van de keizer voerden de Japanners op 29 april 1942, dus nog geen twee maanden na de bezetting van Nederlands-Indië, een reeks nieuwe maatregelen in. Eén daarvan was het gebruik van de Japanse tijdrekening. De in Bandoeng ondergedoken journalist Jan Bouwer schreef in zijn dagboek: “ De westerse tijdrekening is ook afgeschaft. We leven nu in het – Japanse – jaar 2602 anno de troonsbestijging van de eerste Mikado Jimmu. Men mag ook niet meer spreken van ´Japan´. Alleen ´Nippon´en nog liever ´Dai Nippon´ is geoorloofd.”

Het moet voor de ingezetenen van Nederlands-Indië voor enige verwarring hebben gezorgd: opeens “vooruit” te schieten van 1942 naar 2602. Zo was een spoorwegbeambte in verwarring toen hij in 1943 het volgende rekest schreef:  

“Met alle eerbied! Ondergetekende is werkzaam als stoker op het station van de spoorwegen te Proepoek. (…) Voordat ik als stoker werkzaam was, had ik als machinist dienst gedaan van  1928 tot 2601. Dat ik tot stoker gedegradeerd ben, is te wijten aan het feit dat ik in maart 2601 voor de eerste maal een fout heb begaan, namelijk: bij het rijden van trein nr. 13 reed ik bij halte Kretek door een afstandssignaal, dat nog gesloten was, zodat de locomotief voorbij het sein reed, maar de andere wagons niet. Ik kreeg hiervoor een boete van f 30,-.”[1]

Toen hij dit schreef, moet hij zich waarschijnlijk hebben afgevraagd hoe dit het juiste te formuleren. De nieuwe tijdsrekening werd immers gebruikt vanaf 1942, en dus kon hij voor de jaren daarvóór beter de westerse tijdrekening gebruiken, ook al zou dat betekenen dat hij 673 jaar in dienst was. De tweede keer, waar hij het over zijn boete heeft, gebruikte hij echter de Japanse jaartelling terwijl het 1941 betrof. Misschien was hij bang te veel naar de westerse tijd te verwijzen.

Koki en Showa

Men had in Indië inmiddels wel begrepen hoe de Japanners aan hun jaartelling kwamen: het begin lag bij het aantreden van de eerste Japanse keizer, 660 voor Christus. Deze telling heette de “Koki kalender”. Dat hierbij enig natte vingerwerk aan te pas was gekomen, was even duidelijk als onbespreekbaar.

Krijgsgevangenkaart (detail)

Naast de Koki kalender gebruikten de Japanners de Showa kalender. Deze verwees naar het jaar van aantreden van de keizer, te weten in 1926. Volgens deze kalender was 1927 dus “ jaar 2”, 1928 “ jaar 3” etc. Het westerse (Gregoriaanse) jaar 1942 stond dus gelijk aan 2602 volgens de Koki kalender, en 17 volgens de Showa kalender. “ Showa” betekent “Verlichte vrede”, een titel die Hirohito had uitgezocht bij de dood van zijn vader. Toen Hirohito stierf, in 1989, werd “Showa” vervangen door “Heisei”, de tijd van de huidige keizer Akihito.

Voor onderzoek is het niet onnuttig dit te weten, want het helpt ons bijvoorbeeld bij het duiden van data op de Japanse krijgsgevangenkaarten. In het voorbeeld, een uitsnede van een kaart van Freddy Immerzeel (geboren 1900), zien we dat hij krijgsgevangen werd gemaakt op 8 maart 1942.

Na de Japanse capitulatie werd op last van de Amerikanen een einde gemaakt aan het dynastieke gewicht van de keizer: het gebruik van de Koki-kalender werd verboden. In het dagelijks leven geldt sindsdien nog slechts de westerse jaartelling. De Heisei kalender wordt alleen nog gebruikt voor traditionele gelegenheden.

x

______________________

[1] Niod, IC 033880/6770

Dit bericht werd geplaatst in 2. Japanse Bezetting, 1942-1945 en getagged met , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

4 reacties op Het jaar van de Showa

  1. Geachte Redactie,

    Klopt het dat ik hier lees dat Hirohito stierf in 1969, moest dat niet zijn 1989?
    Het is maar een vraag heren ik houdt niet van geschiedvervalsing.

    Vriendelijke groet,
    Bert van Willigenburg

  2. buitenzorg zegt:

    Geheel juist, Bert! Ik heb de keizer laten sterven 20 jaar voor zijn werkelijke heengaan, – een onvergeeflijke fout!
    Doet mij denken aan het verhaal van de Sovjet-ambtenaar die in de jaren ’30 per abuis (ook op een Russische schrijfmachine schijnt de d naast de r te staan) in een verhandeling over het Rode Leger een keer van het ‘Dode Leger’ sprak. Vond Stalin niet leuk. De man werd naar Siberië gezonden.

    Het is aangepast.
    Dank voor de correctie.

    Bert

    • Wal Suparmo zegt:

      Alleen maar ongeveer een week nadat Rusland d oorlog aan Japan heeft verklaart Capituleerde Japan . Niet zonder een paar eilanden teverliiezen dat tot heden onder de kolonisatie van Rusland is gebleven.

  3. Wal Suparmo zegt:

    De Indonesisische vrijheids proclamatie was gedaan tijdens de SHOWA kalender 2605 en de JAPANSE (Tokyo ) tijd 10.00. De datum is administratief gecorrigeer tot 1945 maar niet de tijdsptip van de proclamatie enn KLAKKELOOS overgenomen tot 10.00, terwijl het moet zijn 0800 uur JAVA TIJD. Eigenaardig dat dit zo’n belangrijkee tijdpstip tot op dit ogenblik, zo dom wordt herdacht. door een natie van 230 millioen mensen.Alleen maar terwille van het GEMAK!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s