‘Zoiets dééd je gewoon’

Hoor ons als wij U bidden
Wees bij ons in de nood.
En licht ons bij in leven,
En raadsels rond de dood.
Leer ons op U vertrouwen,
Uw zegen als een groet.
Waardoor wij krachten bouwen,
En houden goede moed.
(Gezang 427:1-8, Liedboek van de Kerken)

Dit jaar was het jaar van het verzet, een jaar waarin met name het verzet in Nederlands-Indië of het Indische verzet extra aandacht heeft gekregen. Op meerdere plaatsen werden tentoonstellingen georganiseerd, op meerdere symposia werden lezingen gehouden. Terugblikkend op driekwart eeuw verzetsbeleving, vraag ik me nog steeds af wat dat verzet nu precies inhield.

Mevrouw Immerzeel-Krul t.t.v. de uitreiking

 

Door Bert Immerzeel

Mijn ouders kregen in 2000 de Yad Vashem-medaille van de ‘rechtvaardigen onder de volkeren´, een onderscheiding van de staat Israël voor degenen die tijdens de Holocaust vervolgde Joden hebben gered. Mijn vader postuum, mijn moeder bij leven. Ik moet toegeven, we hadden ook familieleden die ándere waarden verkondigden, en misschien had ik dit stukje wel niet geschreven als mijn ouders tot díe groep hadden behoord. Misschien heb ik wel geluk gehad. Mazzel.

Afijn, mijn moeder had ook buren, vrienden, leeftijdsgenoten, die het allemaal gedoe vonden, zo´n medaille: “Zoiets dééd je gewoon.”

Regelingen

Laten we hopen, dat de vele aandacht die dit jaar aan het verzet in Indië werd geschonken, ook iets van de diepere motieven van onze interesse aan het daglicht heeft gebracht. Hoe lastig dit is, toont de geschiedenis van de onderscheidingen zélf:

De eerste onderscheidingen werden door het Geallieerde gezag in januari 1946 uitgereikt aan “personen die zich tijdens de Japanse bezetting in of buiten de kampen bijzonder verdienstelijk hadden gemaakt.” De onderscheiding bestond uit een oorkonde en een Japans zwaard. Waarschijnlijk werden deze oorkonden en zwaarden alleen uitgereikt in de regio Bandoeng.

In 1948 werd door Koningin Juliana de Verzetsster Oost-Azië ingesteld: een onderscheiding om degenen te eren die zich “door geestkracht, karaktervastheid of gemeenschapszin op bijzondere wijze verdienstelijk hebben gemaakt voor door krijgsgevangenschap, internering of anderszins in de macht van de vijand geraakte Nederlanders of Nederlandse onderdanen, dan wel in het verzet tegen de vijand“. Het was een ruime omschrijving. Helaas weten we weinig meer dan dat deze onderscheiding slechts werd toegekend op voordracht van derden. Mogelijk werd de ster enkele honderden keren toegekend, vooral aan personen die hulp hadden geboden aan de geïnterneerden.

Uitreiking VHK op 3 november 1983 door Z.K.H. Prins Bernard aan groep uit Indisch Verzet

Vervolgens trad een periode van rust in. De Nederlandse verzetsdeelnemers konden een aanvraag indienen voor een buitengewoon pensioen, de Indische groep werd vergeten dan wel doodgezwegen. In 1980 werd het zwijgen doorbroken met de instelling van het verzetsherdenkingskruis (VHK), waarbij, in afwijking van de verzetsster Oost-Azië, door de deelnemers zélf een aanvraag kon worden ingediend. In vergelijking met de situatie in Nederland werden de criteria aangepast. Een comité mocht oordelen of betrokkene “aan als verzet tegen de vijand aan te merken handelingen heeft deelgenomen.” Ruimer dan dit kon eigenlijk niet. Er was haast geboden bij het verwerken van alle aanvragen. Het comité, ondersteund door ervaringsdeskundigen (o.a. F.J.M. Berting en J.J.P. Leedekerken uit Soerabaja, W. Wijting uit Bandoeng, N. Tanasale uit Batavia) werd het hele land rondgebeld en werden huisbezoeken afgelegd. Het verhaal ging, dat als Nono Tanasale bij een Molukker op bezoek ging, dat hij dan een kris meenam, deze op tafel legde, en recht op de man afvroeg waarom deze dacht een VHK te verdienen. De aanpak werkte wonderwel. Slechts in een enkele geval werd achteraf geconstateerd dat een verkeerde beslissing was genomen.

De regeling werd in 1984 gesloten. In het gedenkboek van het VHK werd een namenlijst opgenomen van de personen die het VHK mochten ontvangen. Hierbij werd echter geen aparte lijst gemaakt van verzetsdeelnemers uit Indië. We weten dan ook niet hoeveel dat dat zijn geweest. Echter ook hier moeten we denken aan enkele honderden.

Buitengewoon pensioen

In 1986, tenslotte, werd de Wet buitengewoon pensioen Indisch verzet (Wiv) van kracht. Voor de verkrijging van een pensioen moest sprake zijn van gepleegd verzet, en daarmee verband houdend blijvend letsel. Onder verzet werd verstaan: “activiteiten welke na de capitulatie van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger, anders dan in militair verband, werden verricht met het oogmerk door daad of houding afbreuk te doen aan de militaire of ideologische doeleinden van de bezetter zonder dat daarbij persoonlijk gewin of andere persoonlijke motieven een rol speelden en welke een zekere mate van duurzaamheid of intensiteit inhielden en waaraan voor betrokkene een duidelijk risico verbonden was.

Het was een zeer scherpe formulering. Natuurlijk: het ging hier voor het eerst niet alleen om een onderscheiding, maar er was ook geld mee gemoeid. Voor de uitvoering werd de stichting Pelita ingeschakeld en werd een apart bureau opgericht; de toekenning was in handen van een comité van ervaringsdeskundigen en de buitengewone pensioenraad. De toepassing van deze regeling, die uiteindelijk zo’n 400 betalingen heeft opgeleverd, had vooral juridische haken en ogen. De Algemene wet bestuursrecht (1992) heeft daar ook zeker toe bijgedragen. Aanvragers namen vaak geen genoegen met een afwijzing, en procedeerden tot het bittere eind.

Weten we nu wat verzet inhoudt? Niet dus. Dat hangt vooral af van de invulling die we in de loop der jaren aan het begrip ‘verzet’ hebben gegeven.

Misschien moeten we het ook maar in het midden laten. Vond de Jap dat je moest buigen en je deed dat niet, dan kreeg je klappen. Als je terugsloeg, pleegde je verzet. Toch?

Zoiets dééd je gewoon.

x

Dit bericht werd geplaatst in 9. Java Post. Bookmark de permalink .

36 reacties op ‘Zoiets dééd je gewoon’

  1. Toby de Brouwer zegt:

    Wat heerlijk dat je weer terug bent Bert, eigenlijk een klein wondertje. Let aub goed op je zelf en olan plan ja? Liefs van Toby

    Outlook voor iOS downloaden

    ________________________________

  2. Walter zegt:

    Aan de overkant van onze straat was er een Japanse soldaat die op wacht stond bij de uitgang van een kazerne.. Als je op de fiets was of erlangs liep nam je een buiging en liep verder. Op de fiets stap je af ongeveer 10 meter van te voren en ging je verder 10 meter erna.
    Ik herinner me nog als 12 jarige jeugd dat ik van de fiets afstapte, een buiging maakte en direct weer verder fietste. Ik had er hartklopingen van.

    Ook zag ik een dame die met een dokar uit de kazerne kwam en door reed. De soldaat ging her achterna en stopte de dokar en gaf haar een paar flinke klappen tegen haar gezicht. Zij protesteerde en zei ik zal je bij je baas aanmelden of zoiets dergeijks.

    • Ron Geenen zegt:

      @Ik herinner me nog als 12 jarige jeugd dat ik van de fiets afstapte, een buiging maakte en direct weer verder fietste. Ik had er hartklopingen van.@
      Ik was maar 8 jaren, toen mijn oma, die spit had, en haast niet kon buigen, meppen kreeg van de nip. Ik probeerde altijd mij te verstoppen als zo’n persoon aankwam. Ik haatte hun.

    • Jan A, Somers zegt:

      “Ik had er hartklopingen van.” Waarom eigenlijk. Ik snapte dat je problemen kon krijgen, dus buigen maar. Uit de heupen. Heb daarmee ervaring opgedaan voor ‘later’ als er bij ons instituut (en thuis) Japanse collega’s/studenten op bezoek kwamen.

      • Ronny Geenen zegt:

        Ik denk dat de grootste meerderheid nooit voor een jap zal buigen.

      • Jan A, Somers zegt:

        En ik was blij dat ik bij verwelkoming van Japanse vrouwelijke bezoekers/medewerkers niet drie keer hoefde te zoenen. Daar heb ik een hekel aan. Met de kleindochters heb ik de afspraak: één keer zoenen is genoeg.

  3. Ron Geenen zegt:

    Kwamen de Indo’s in het buitenland, zoals Amerika, ook in aanmerking voor een medaille en buitengewoonpensioen?

    • buitenzorg zegt:

      @Ron,
      De buitenlanders hadden ook recht op een onderscheiding. In de Wiv waren zij aanvankelijk buitengesloten, maar dat werd later grotendeels
      hersteld. Zie: https://javapost.nl/2011/07/25/de-weduwen-van-waroe/
      Indo´s of geen Indo´s, dat deed er natuurlijk niet toe.

      • Ronny Geenen zegt:

        Dank voor dat artikel. Overakker heeft goed werk verricht, maar ik ben wel intussen te weten gekomen, dat de Heer Th N van der Kolk, een paar jaren geleden is overleden en Nikolai Drakulic nooit iets hebben gezien. Heb net de zoon van Van der Kolk gesproken. Heeft 12 jaren KNIL ervaring en kreeg zelf zijn reis naar Nederland niet vergoed. Ook zijn gezin niet. Heeft een rechtszaak verloren. Beiden zijn toen naar Amerika vertrokken, Oregon en California. Beiden zijn Amerikaan geworden. Had eerder over hun geschreven. Hun foto’s werden bij het Internationale Tokio Tribunaal als bewijs gebruikt. Mijn verhaal over bovenstaande is nog steeds in de maak.

  4. J. Michiel Alma zegt:

    Fijn dat je er weer bent , Bert . Wat mij verbaast is , dat ik , ook bij de commentaren , nergens een
    vermelding lees van de documentaire die de bekende docu.maker Peter Hogendijk heeft gemaakt over het verzet in Ned. Indie .

  5. Welkom terug!
    het begrip collaboratie kon soms ook op verschillende wijzen gebruikt worden.

  6. sioe yao kan zegt:

    Beste Bert Immerzeel,
    Fijn dat je nu zodanig bent opgeknapt dat je weer actief bent.
    je schrijft:
    “Dit jaar was het jaar van het verzet, een jaar waarin met name het verzet in Nederlands-Indië of het Indische verzet extra aandacht heeft gekregen.”
    is dit ooit ergens officieel bekendgemaakt?
    Je had reeds één van de verhalen op mijn site http://www.kanhantan.nl/index.html :
    ‘De Dood van Ferry Tan en de mislukte doofpotaffaire van s.s. Insulinde’ op de site van Java Post geplaatst. Wellicht zou het verhaal: ‘Algemeen Vernietigings Corps’, gezien de namen op de ANIEM plaquette, in het kader van het verzet in Nederlands Indië, ook dit jaar kunnen worden geplaatst.
    Nogmaals goed dat je terug actief bent,
    Met Vriendelijke Groet
    Sioe Yao Kan

  7. Ælle zegt:

    Hoor ons als wij U bidden
    Wees bij ons in de nood.

    Op mijn tegeltje (Made in England #4) staat:

    Lieve God
    Ziet U vanuit de Hemel
    de aarde werkelijk draaien
    Wil dan als ik langs U kom,
    een keertje naar mij (ons)
    zwaaien.

  8. Jan A, Somers zegt:

    Als mijn Zeeuws meisje bij het bidden vóór het eten een foutje maakt, zeg ik: Geeft niet, hij heeft het gesnapt.

    • Arthur Olive zegt:

      Heer Somers als uw Zeeuws meisje bij het bidden een foutje maakt dan is dat toch wel iets anders dan wat er op dat tegeltje van AElle staat. Wat op dat tegeltje staat is niet alleen spottend maar ook in contrast met wat er staat op Ezechiel 16:6.

      • Ælle zegt:

        Critici vergelijken altijd. Het “onvergelijkbare! ontgaat hen.
        ~ Niet ik, maar Jean Cocteau

      • Ælle zegt:

        Voetnoot tekst
        Ezechiël 16:6: God koos Abraham uit en daarmee het volk dat uit hem zou ontstaan.

      • Arthur Olive zegt:

        Ezechiel 16:6 heeft niets te maken met national Israel maar met spiritual Israel, spiritual seed of Abraham. God heeft nooit gezegd aan national Israel:”Live”. Jezajah zecht dat alleen een klein remnant van national Israel was saved.
        Ezechiel 16:6 gaat over de conditie waarin God’s elect, spiritual Israel, zich begaf voordat hij passed by them. relying in hun eigen bloed (hun eigen werk) inplaats van het bloed van de Redeemer. Unwilling en unable to believe until God says: “Live”. Dit is de experience van elke believer who was dead in trespasses and sin.
        When God begins with us he shows us that we had neither the will nor the power but that he gives both, that he is the Alpha and the Omega of our salvation.

      • Ælle zegt:

        En je was zo goed begonnen in het Nederlands?

      • Jan A, Somers zegt:

        “spottend” Voor mij klinkt dat normaal katholiek. Katholieken staan blij in het leven. God hoort bij de familie! Wel eens gedichtjes van Toon Hermans gelezen?
        mijn leven is veilig in de handen van God
        wat is dat een prachtige zin
        ik heb vaak gedacht, ja, dat zal zo wel zijn
        maar die handen, hoe kom ik er in?

        de Schepper heeft voor elke bui
        de juiste plaatsbepaling
        en altijd is de regen nieuw
        hij valt nooit in herhaling.

        de monnik:
        hij liep er altijd somber bij
        maar als hij bad dan straalde hij
        dan speelde een glimlach rond zijn mond
        omdat hij bidden lekker vond.

      • Ælle zegt:

        Especially for Jan A. Somers to sing-a-long and read the lyrics.

      • Arthur Olive zegt:

        “Ik heb vaak gedacht, ja dat zal wel zo zijn maar die handen, hoe kom ik er in?”
        Heer Somers, de mens kan zichzelf niet in de hand van God plaatsen. Als een mens in de hand van God is dat is dat omdat hij die persoon aan zijn zoon heeft gegeven (Johannes 10:29). Dit heeft plaats gevonden voordat de wereld begon (Efiziers 1:4).

      • Arthur Olive zegt:

        “Katholieken staan blij in het leven. God hoort bij de familie”.

        Heer Somers, ik ben van de Katholieke lagere school maar dat laatste wat u schrijft is toch wel iets nieuw voor mij.
        Als wij het over dezelfde God hebben dan is hij onze schepper, zo heilig dat een mens die hem met de natuurlijke oog ziet meteen dood gaat. Wij leven, bewegen en hebben ons bestaan in hem zoals Paulus en zelfs Plato zecht. De enige manier waarbij ik hem durf te benaderen is via Christus, niet Maria maar Christus de enige middelaar tussen God en de mens (1Tim 2:5).

  9. e.m. zegt:

    Mijn geschiedenisleraar (PPR/Katholiek) op het St. Jans in Den Bosch stelde: ‘Er zijn net zoveel geloven als er mensen zijn, die beweren er verstand van te hebben. Daarmede dacht ik later te begrijpen wat theoloog/ethicus Prof. Harry Kuitert bedoelde met zijn:

    “Alle spreken over Boven komt van beneden, ook het spreken dat beweert van Boven te komen.”

    • Arthur Olive zegt:

      Prof. Harry Kuitert wilde zijn baantje als theoloog echter niet verliezen en moet ook het volgende gezegd hebben: “Kennis van God is een kwestie van God’s genade. Alleen kennis die je vanuit God’s genade toewending ontvangt is ware kennis van God of kennis van de ware God”.

    • Jan A, Somers zegt:

      “als er mensen zijn, die beweren ” Theologie is een mensenvak. Net als loodgieter of chirurg.Die laatste staat overigens in de medische hiërarchie direct onder God. Wijst ook met zijn duim afwisselend omhoog of omlaag. Bovendien is de chirurg een loodgieter met HBS-diploma.

  10. robertmacare zegt:

    Mijn spreken is waardeloos vergeleken met die van God in de Bijbel!

    • Ælle zegt:

      Nee, Robert, níet waardeloos en ook níet vergelijken hoor. De bijbel zegt ook het volgende
      in Spreuken 25 vers 11, vertaling HTB.
      Goede en toepasselijke woorden zijn als gouden appels op zilveren schalen.

      Ik lust wel een gouden appel aangereikt op een zilveren schaal uit Djokja. Mag ik de schaal ook houden?

      • Arthur Olive zegt:

        De enige en toepasselijke woorden zijn het woord God’s, al het andere is ijdelheid (Ecclesiates 1).

      • Ælle zegt:

        Loh! Misjlei/Spreuken en Qohelet/Ecclesiastes/Prediker werden toch door dezelfde persoon geschreven?! De zoon van David,Salomo/Solomon/Suleyman.

      • Jan A, Somers zegt:

        “zoiets-deed-je-gewoon” Zo gewoon vind ik het zo langzamerhand niet meer. Maar ik ben dan ook een eenvoudig mens. Na Kenpeitai en Bersiap zal ik misschien de hel ook nog wel overleven.

      • e.m. zegt:

        Toch maar nog wat langer op dit ondermaanse (ver)blijven Goeroe Besar !!!

        Insjallah …

      • Ælle zegt:

        De verwarring
        Deze link ‘waar ik, achteraf gezien, onzeker over ben, omdat zoals ons Omaatje zich altijd verdedigde met de woorden: Saja Kurang Periksa.’geeft hoop ik meer of minder inzicht in de betekenis van het woord dat met hel is vertaald. Jezus was toch ook (drie dagen) ‘ter helle neergedaald?
        http://www.verhoevenmarc.be/PDF/Verwarring.pdf
        Ik haast me nu om weg te gaan voor een afspraak.
        Helaas, later!

      • Jan A, Somers zegt:

        “Jezus was toch ook (drie dagen) ‘ter helle neergedaald?” Ja, maar dat wist hij al. Vast en zeker zal het bij mij langer duren. Een lichtpunt is misschien dat er heel veel slechte vrouwen verblijven. Denk ik. Ik ben een geboren pessimist, dan valt het altijd mee.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s