Mystery of the deep

Jersey Evening Post

Jersey Evening Post

`De Vlielander Jan Kuiper mag graag de vloedlijn afzoeken naar mooie stukken hout waarvan hij lijsten kan maken voor de schilderijen die zijn vrouw maakt´, aldus een openingszin uit recente jutterslectuur. Een pakkend begin, de liefde spat er van af. Nog onbewust van wat komen gaat lopen we graag een stukje met Jan mee, samen op zoek naar iets moois. Maar dan, opeens, komt het: `Afgelopen week vond Kuiper een, naar het leek, kunststof tegel van 29 bij 31,5 en 2,5 cm dik. In de tegel stond het woord TJIPETIR.’

Niet alleen Jan Kuiper vindt op Vlieland een dergelijke tegel, maar ook Debora Boomsma en Dirk Bruin. Op Texel en Ameland worden soortgelijke vondsten gemeld. Na enig googlen blijkt dat het zelfde soort tegels de afgelopen winter is aangespoeld op de kust van Cornwall en Noord-Frankrijk. Het woord Tjipetir klinkt de Britten en Fransen zó uitheems in de oren dat daar meteen gedacht wordt aan een mysterieuze herkomst, een soort Atlantis. De Jersey Evening Post spreekt van een “Mistery of the deep”. Een Brit uit Cornwall opent een speciale Facebook-pagina en Twitter-account, en filmregisseurs tonen al belangstelling.    Lees verder

Geplaatst in 1. Het vooroorlogse Nederlands-Indië | Tags: , , , , | 19 reacties

Horror, maar dan waar gebeurd

The Act of Killing, gisteren in première in Den Haag, is een schokkende film over een Indonesisch bloedbad. In Jakarta is hij alleen te zien op verzoek.

Door Melle Garschagen, Jakarta

Het kan wel, op zijn Indonesisch met een sateetje bij Bioskop Blitzmegaplex in Jakarta naar de documentaire The Act of Killing kijken. Eenvoudig is dat niet. De documentaire van de Amerikaan Joshua Oppenheimer over de communistenjacht in Indonesië in 1965-66 ligt gevoelig, omdat de zwartste bladzijden uit de Indonesische geschiedenis worden behandeld op een manier die tot een paar jaar geleden totaal onbespreekbaar was. Daarom moet je eerst uitvogelen wanneer een van de zeldzame voorstellingen wordt gehouden. Dan moet je je via Facebook aanmelden. Alleen een officiële uitnodiging op naam verschaft toegang tot de filmzaal.

Hoofdpersoon Anwar Congo (rechts) toont in de film hoe hij rond 1965 eigenhandig honderden communisten doodde.

Hoofdpersoon Anwar Congo (rechts) toont in de film hoe hij rond 1965
eigenhandig honderden communisten doodde.

Oppenheimer laat zien dat de communistenjagers geen helden zijn die het jonge Indonesië hebben behoed voor de gevolgen van een gevaarlijke ideologie, waar Vietnam en Cambodja wel voor vielen. De Amerikaanse documentairemaker laat op verbluffende wijze de daders van het geweld een beeld van henzelf schetsen.    Lees verder

Geplaatst in 5. Indonesia | Tags: , , , , | 110 reacties

Foto zoekt familie: album 828

Het Tropenmuseum in Amsterdam wil de eigenaren van 335 foto-albums opsporen. Middels een website en een app zullen binnenkort ongeveer 80 duizend foto´s onder de aandacht van het grote publiek worden gebracht. Vooruitlopend op de start van dit project legt de Java Post al vast enkele van deze albums voor aan zijn lezerspubliek. Vandaag is het de beurt aan album nr. 828.

Als we dit album een naam moeten geven, dan zou het ‘jongensalbum’ kunnen zijn. Zeker weten we het nooit, maar het lijkt er op dat het dit keer – bij uitzondering – een jongen is geweest die de foto´s heeft gemaakt en ingeplakt. We zien een jongens-schoolklas, jongens op zeilwagens in Menteng, en een jongenskamp van de christelijke jeugdvereniging. Tegen deze veronderstelling pleit weer het nogal volwassen handschrift van de ondertitels.

"Besoekiweg 18"

“Besoekiweg 18″

In ieder geval gaat het om een album afkomstig van een gezin, woonachting in Menteng, Batavia, bestaande uit beide ouders (laat 50-ers zo te zien) en twee zonen. Misschien een oudere dochter. Eén van beide zonen heet Dick, waarschijnlijk de jongste. De ander wordt aangeduid als “G.”. Ze woonden aan de Besoekiweg 18, getuige het onderschrift bij bovenstaande foto.

Het zou kunnen zijn dat het afgebeelde huis niet Besoekiweg 18 is, maar het huis van de buren, genomen vanuit Besoekiweg 18. Hoe dan ook, zeker is dat het gezin kort voor de oorlog in de wijk Menteng woonde, en dat de jongens daar veel plezier hadden met een paar zelfgemaakte zeilwagens:    Lees verder

Geplaatst in 1. Het vooroorlogse Nederlands-Indië | Tags: , , , | 12 reacties

Zeepost 2013/5

Vragen en oproepen van lezers

Amateurfilms gezocht van Indische Tentoonstelling 1932

Affiche tentoonstelling 1932

Affiche tentoonstelling 1932

In 1932 werd in Den Haag een spectaculair evenement georganiseerd: de Indische Tentoonstelling In het Westbroekpark, met prachtige replica’s van de meest markante architectuur uit Nederlands- Indië. Dit grootse evenement werd destijds geopend door prinses Juliana en was voor veel Nederlanders de eerste kennismaking met de Indische cultuur. Het evenement maakte een onuitwisbare  indruk.

Terugblik

In mei 2013 zal de gemeente Den Haag, in het kader van het project “Sporen van Smaragd”, een terugblik op deze tentoonstelling organiseren. De organisatoren doen daarvoor een beroep op (oud-)Hagenaars, om te proberen enkele van de vele amateurfilms die in die tijd door particulieren zijn gemaakt te achterhalen. Wie heeft nog filmbeelden in een oude doos of op zolder liggen?   Lees verder

Geplaatst in Zeepost | Tags: , | 7 reacties

Het leven als rivier

Indonesiërs zijn gewend zich stil te houden over trauma’s. ‘We zijn geen schuldsamenleving, waarin je benoemt wat fout is en sorry zegt.’ Toch worden voorzichtig de eerste stapjes gezet richting verwerking van het gewelddadige verleden.

Door Elske Schouten

Begraafplaats Rawagede

Begraafplaats Rawagede

Geen spoor van rancune viel te bespeuren bij Cawi, een negentigjarige weduwe uit het dorp Rawagede op West-Java. Het heden ging grotendeels langs de oude dame heen, maar over de executie van haar echtgenoot door Nederlandse soldaten kon ze nog met veel detail vertellen. Op die vroege ochtend in 1947 was hij vertrokken naar de sawa, toen de Nederlanders kwamen. Cawi hoorde schoten en verstopte zich onder tafel. De volgende ochtend vond ze het lichaam van haar man in de goot, met twee kogelgaten in zijn hoofd.

‘Het is lang geleden, het doet niet meer zo veel pijn om eraan te denken’, zei Cawi in september 2011, een paar uur voordat ze een rechtszaak tegen de Nederlandse staat zou winnen om compensatie te krijgen voor haar verlies. Geduldig vertelde ze die dag alle Nederlandse journalisten hetzelfde verhaal, ‘als een aapje in de dierentuin’. ‘Ik ben helemaal niet boos op Nederland. Het was mijn lot.’    Lees verder

Geplaatst in 5. Indonesia | Tags: , , , , | 43 reacties

Zeepost 2013/4

Vragen en oproepen van lezers

Reünies Carpentier Alting Stichting Batavia

Onze school werd in 1902 opgericht door de Dhr. Carpentier Alting, een vrijmetselaar. In eerste instantie als een meisjes-HBS, maar later een uitgebreide scholengemeenschap met Gymnasium, HBS, MMS, MULO en lagere scholen. Deze scholengemeenschap (afgekort: CAS van Carpentier Alting Stichting) heeft bestaan tot 1960. Reünies in Nedeland werden al gehouden sinds vóór de oorlog en voortgezet daarna. Weliswaar onregelmatig, maar sinds 1973, met de oprichting van de Stichting CAS Reünisten, werden de reünies met meer regelmaat gehouden. Eerst om de 2 jaar, maar de laatste 5 jaar, elk jaar. Ook de CAS-ers in Indonesië houden jaarlijks een reünie. Het is al meerdere keren voorgekomen dat CAS-ers in Nederland en daarbuiten, samen met de CAS-ers in Indonesië een gezamenlijke reünie houden in Jakarta.

Lyceum CAS, Batavia

Lyceum CAS, Batavia

Lees verder

Geplaatst in Zeepost | Tags: , , , , | 2 reacties

Silosanen, het verloren paradijs

Door Herbert van Rheeden

In onze slaapkamer hangen twee aquarellen van mijn vader Guus van Rheeden, die hij gemaakt heeft ca 1939. Dit hoofdstukje gaat over het landschap, de omgeving van de plantage in het vooroorlogse Nederlands-Indië, dat in de eerste vijf à zes jaar van mijn leven altijd aanwezig was.

Het landschap van Silosanen, door Guus van Rheeden.

Het landschap van Silosanen, door Guus van Rheeden.

Ik keerde daar in 1983 naar terug, vergezeld van mijn echtgenote. Vanuit het Guesthouse in Djember, informeerde ik via de balie hoe wij het beste naar Silosanen konden komen. Men kon wel iemand met een colt (=soort volkswagenbusje van Japanse makelij) charteren die ons daarheen wilde brengen. Inmiddels wisten wij op welke prijs wij moesten rekenen om een hele dag een colt te huren. Er kwamen twee man mee, waarvan een chauffeur (sopir) was. De weg naar Silosanen leek redelijk gemakkelijk te vinden. We moesten wel over bruggetjes waarvan de conditie na al die jaren behoorlijk beroerd was: planken die ontbraken, kuilen voordat je op de brug kwam enzovoort. Tenslotte zagen we de borden Kebon Silosanen, we reden door een gedeelte met een rubberaanplant. We zagen de sneden in de boom, de nappen waarin het sap druppelde, dat tenslotte kan worden verwerkt. Ik herinnerde mij dat ik als kleuter graag met het sap van de rubberboom speelde, je kon er kleine balletjes van draaien tussen je handen, die je elke keer een beetje groter kon maken met vers sap, zodat je een stuiterballetje kon maken. De verse rubber had een heel specifieke geur, een beetje amoniak-achtig.    Lees verder

Geplaatst in 1. Het vooroorlogse Nederlands-Indië | Tags: , , | 26 reacties