Straf Indië-weigeraars niet herzien

Uitspraak Hoge Raad negatief 

Inscheping militairen

Inscheping militairen

Twee oud-militairen die in de jaren 40 weigerden om naar het toenmalige Nederlands-Indië te gaan, krijgen geen herziening van de gevangenisstraf die zij daarvoor moesten uitzitten. Dat heeft de Hoge Raad beslist.
De twee dienstweigeraars kregen destijds 3,5 en twee jaar celstraf. Na ruim zestig jaar willen ze eerherstel.

Systematisch geweld

Volgens hun advocaat, Liesbeth Zegveld, was de militaire rechter niet bekend met het systematische geweld dat de Nederlandse militairen toen gebruikten.
Ook is Zegveld ervan overtuigd dat de maatschappelijke opvattingen inmiddels zo veranderd zijn, dat de oud-militairen nooit meer zo streng zouden worden beoordeeld.    Lees verder

Geplaatst in 3. Bersiap en Merdeka, 1945-1949 | Tags: , , , , , , | 33 reacties

Beter laat dan nooit

Buitenkampers in de Java Post

Pasar Ikan, Batavia

Pasar Ikan, Batavia

Het was waarschijnlijk ergens in de jaren ´80 dat buitenkampers, rondkijkende in hun kennissenkring, tot het besef kwamen dat hun oorlogsleed nergens werd erkend. De geinterneerden konden een beroep doen op de wetten voor oorlogsgetroffenen. Het verhaal van degenen die buiten het kamp waren gebleven en geen ‘bijzonder oorlogsgeweld’ hadden meegemaakt, vond echter nauwelijks gehoor. Misschien niet eens zozeer omdat de samenleving hen niet wilde begrijpen, maar meer omdat over deze groep zo weinig bekend was.
De reactie bestond daaruit dat de buitenkampers zich gingen roeren, en voor het eerst de aandacht vroegen die zij verdienden.

De achterstand werd echter nooit meer ingehaald. Het aantal publicaties over de groep buitenkampers is minimaal gebleven, niet in het minst omdat door de groep zèlf nauwelijks werd gepubliceerd.    Lees verder

Geplaatst in 2. Japanse Bezetting, 1942-1945 | Tags: , , | 56 reacties

De tropische adem van Bandoeng

Door Joke de Jonge

Het echtpaar Jos de Jonge (1924-2012) en Jopie Tax (1922-1990)

Het echtpaar Jos de Jonge (1924-2012) en Jopie Tax (1922-1990)

De tijd glijdt voorbij in mijn vaders bijna ontmantelde kamer in het Beschermd Wonen-huis. Tussen stilgelegde elektrische snoeren, stapels krantenknipsels en volgekrabbelde blocnotes zit ik op een overgebleven krukje met een pakketje vergeelde papieren op schoot. De afgelopen minuten verkeerde ik diep ontroerd ineens heel ergens anders: in 1949 en met de tropische adem van Bandoeng in mijn nek.
‘Mijn liefste meiske …’ lees ik. Een aantal flinterdunne luchtpostblaadjes verder, zie ik als aanhef ‘Liefste Joke’ staan. Ik knipper met mijn ogen en kijk of ik dat goed gezien heb. Mijn vader en moeder – Jos en Jopie – gaven mij de naam Joke. Nooit maar dan ook nooit heb ik mijn vader mijn moeder met Joke in plaats van Jopie horen aanspreken. Wat bijzonder om te ontdekken dat er meer bestaat dan die waarneming. De schat op mijn schoot bevat zo’n 180 brieven die hij haar schreef tussen februari en augustus 1949, toen híj nog in Indië en zíj al in Nederland was.    Lees verder

Geplaatst in 4. Nederlands-Indië overzee | Tags: , , | 19 reacties

De Glodok-affaire (III)

De ‘Glodok-affaire’ werd lange tijd beschouwd als een bijzondere internering. Bijzonder vanwege het tijdstip (pas in 1945), de geïnterneerden (allen Indo-europeanen) en het motief (de onwil van de Indo-gemeenschap tot samenwerken). Echter, het werd vooral gezien als internering. Pas in de jaren ´80 werd het motief vertaald in termen van door individuele jongeren gepleegd ‘verzet’, en bleek de Glodokgevangenis honderden verzetsdeelnemers te hebben gehuisvest. De commotie die deze onthulling teweegbracht, leidde tot een nieuwe affaire…
De Java Post blikt terug. Vandaag het derde en laatste deel van deze bijzondere geschiedenis.

Glodok Monument, Bronbeek. Tekst: 'Ter nagedachtenis aan hen wier moed en standvastigheid zegevierden over de dood.'

Het (overigens foeilelijke) Glodok Monument in de tuin van Bronbeek, Arnhem. Het opschrift luidt: “Ter nagedachtenis aan hen wier moed en standvastigheid zegevierden over de dood.”

In de jaren kort na de Tweede Wereldoorlog werd nog niet geschreven over ‘Glodok’ in relatie tot verzet. In een overzicht van verzetsactiviteiten afkomstig van het Comité Verzetsster Oost-Azië wordt de Glodok-groep niet genoemd. Evenmin in een uitgebreid verslag over het verzet van de hand van journalist G. Aalbertsberg, uit 1948. Glodok wordt wel genoemd in het eindverslag van de Commissie belast met de uitvoering van de regeling Japanse Uitkeringen, in 1960, echter slechts als interneringslocatie. In het kader van de Wet uitkeringen vervolgingsslachtoffers (Wuv, 1973) werd dit oordeel overgenomen, natuurlijk zonder verder onderzoek naar eventueel verzet, omdat ook de Wuv slechts internering had te beoordelen.

Rond 1980, er bestaat op dat moment een reünistenclub van ex-Glodokgevangenen, wordt voor het eerst landelijk aandacht geschonken aan het feit dat de jongens geïnterneerd zouden zijn geweest omdat zij samenwerking met de Japanners hadden geweigerd. Aanleiding hiervoor was de instelling van het Verzetsherdenkingskruis. Als woordvoerder wordt naar voren geschoven Eric Soute, de man die op 18 september 1944 de overigen had opgejut ‘anti’ te zijn. Het Comité VHK, belast met de beoordeling van de aanvragen, was niet onder de indruk. Het geclaimde verzet was te dunnetjes, zo werd geoordeeld.    Lees verder

Geplaatst in 6. Onderzoek, Aanspraken en Verwerking | Tags: , , , , | 8 reacties

Zeepost 2013/8

Vragen en oproepen van lezers

Posthume onderscheiding voor sgt. J.A. Pattinama

sgt. J.A. Pattinama

sgt. J.A. Pattinama

Op 18 juni zal burgemeester Jan Broertjes van de gemeente Midden-Drenthe het Mobilisatie Oorlogskruis uitreiken aan mevrouw A.F.C. Sekewael-Pattinama. Zij neemt de postume onderscheiding in ontvangst namens haar vader, sergeant Iste klasse Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL) en verzetsleider, J.A. Pattinama (1906-1943).

Tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië was de Ambonese sergeant Iste klasse KNIL, J.A. Pattinama, betrokken bij het verzet tegen de Japanse bezetting in Sumatra (Nederlands-Indië). Op een dag vertrekt hij van huis, maar komt niet meer terug. Zijn familie verneemt niets meer van hem.

De dochter van sergeant Pattinama, die sinds 1951 met haar gezin in Nederland woont, heeft jarenlang niets geweten over de rol van haar vader in het verzet en de toedracht van zijn arrestatie en executie. Tot kort voorheen.  Lees verder

Geplaatst in Zeepost | Tags: , , , , | 14 reacties

De Glodok-affaire (II)

In de herinneringen van de Indo-europeanen neemt de ‘Glodok-affaire’ een belangrijke plaats in. Voor het eerst werd de Indo´s de indringende vraag gesteld: wie of wat zijn jullie nu eigenlijk, Europeanen of Aziaten?
De Java Post blikt terug en vertelt de hele geschiedenis, in drie delen.

In september 1944 zette de PID ongeveer 80 jongens, afkomstig uit Batavia, achter slot en grendel. Niemand kende precies de reden hiervan, maar iedereen veronderstelde dat dit te maken had met de eerdere ondervraging op het Kantor Oeroesan Peranakan (KOP). De Indo-leider Van den Eeckhout had een lijstje gemaakt met namen van recalcitrante jongeren.

Chinese wijk Glodok, benedenstad Djakarta, jaren ´50.

Chinese wijk Glodok, benedenstad Djakarta, jaren ´50.

De volgende maanden werden de andere eerder opgeroepen jongens ‘bewerkt’. Degenen die zeiden mee te willen werken, werden uitgenodigd voor exercities en taallessen. Een 80-tal werd ingeschakeld bij een door Van den Eeckhout opgezet landbouwproject in de buurt van Buitenzorg, Klapa Noenggal. De anderen werden bedreigd met hardere maatregelen. De organisatie was echter dusdanig onvolkomen, dat niet alle jongens individueel werden benaderd. De consequenties van de ondervragingen waren onduidelijk.    Lees verder

Geplaatst in 2. Japanse Bezetting, 1942-1945 | Tags: , , , , , , | 10 reacties

De Glodok-affaire (I)

In de herinneringen van de Indo-europeanen neemt de ‘Glodok-affaire’ een belangrijke plaats in. Voor het eerst werd de Indo´s de indringende vraag gesteld: wie of wat zijn jullie nu eigenlijk, Europeanen of Aziaten?
De Java Post blikt terug en vertelt de hele geschiedenis, in delen.

Hadden de Japanners aanvankelijk de hoop dat de Indo-Europeanen zich aan de kant van de bezetters zouden scharen, in de loop van de oorlog bleek daar weinig van terecht te komen. Tijd voor maatregelen. In augustus 1943 werd in Batavia een propaganda-organisatie opgericht, het Kantor Oeroesan Peranakan (KOP). Het hoofd, de Japanner Hamaguchi Shinpei, werd geassisteerd door de Japanse dominee Nomachi en enkele pro-Japanse Indo-Europeanen onder leiding van Frits Dahler.

Kantor Oeroesan Peranakan (KOP), Rijswijk, Batavia.

Kantor Oeroesan Peranakan (KOP), Rijswijk, Batavia.

De werkzaamheden van het KOP richtten zich vooral op het organiseren van lezingen over de toekomst van Azië onder Japanse leiding, en het geven van taallessen. Nog steeds zonder al te veel succes. Een jaar later, in een periode waarin de oorlog in een kritieke fase terechtkwam, werd daarom alsnog overwogen de mannelijke Indo´s te interneren. Bij een eventuele aanval van de Geallieerden, zo redeneerden de Japanners, zouden de Indo´s wel eens als een vijfde colonne kunnen opereren. Internering zou ook een oplossing bieden voor het zo ervaren ‘sociale probleem’: de meeste Indo-jongeren leefden van de straathandel, en leidden in de ogen van de bezetter een doelloos bestaan.    Lees verder

Geplaatst in 2. Japanse Bezetting, 1942-1945 | Tags: , , , , , , , , | 78 reacties